Każdy polski obywatel ma prawo założyć własne przedsiębiorstwo na terenie Unii. To jakie zasady będą towarzyszyły procesowi formowania nowej firmy bądź tworzenia jej oddziału zależą zarówno od praw równoważnych dla wszystkich państw członkowskich, jak i od prawa występującego na terenie kraju, w którym chce się prowadzić działalność.
Trzy wymiary swobody
W krajach Unii Europejskiej swoboda zakładania przedsiębiorstw (czyli tzw. right of establishment) zgodnie z art. 52 Traktatu Rzymskiego, obejmuje:
- Prawo podjęcia działalności na zasadzie samozatrudnienia
- Prawo wykonywania działalności na zasadzie samozatrudnienia
- Prawo do zakładania i prowadzenia przedsiębiorstw
Oznacza to tyle, że obywatele państw będących członkami Unii Europejskiej mogą swobodnie podejmować i prowadzić własne przedsiębiorstwa lub ich filii na terenie całej Unii Europejskiej.
Zakładanie działalności gospodarczej
Z ustaleń wynikających z postanowień wspomnianego Układu Europejskiego wynika, że taką firmę może założyć praktycznie każdy. Zarówno osoba fizyczna, jak i przedsiębiorstwo o osobowości prawnej.
Dla każdej osoby fizycznej posiadającej posiadającej polskie obywatelstwo, możliwe jest więc podjęcie i prowadzenie działalności gospodarczej na zasadzie samozatrudnienia.
Zasada samozatrudnienia głosi, że można pracować na własny rachunek, ale bez prawa do poszukiwania pracy na miejscowym rynku.
Natomiast co do przedsiębiorstw, które w mają zarejestrowane biuro w Polsce, siedzibę zarządu lub prowadzą główną działalność na terytorium Polski, to mogą one zakładać tak zwane przedsiębiorstwa podległe, oddziały i agendy, czyli wszelkie typy przedsiębiorstw będące pod kontrolą spółki - matki.
Opisane powyżej zasady dotyczą praktycznie każdego rodzaju działalności gospodarczej, tj.:
- handlowej;
- usługowej;
- przemysłowej;
- rzemieślniczej;
- działalności prowadzonej w zakresie wykonywania tzw. wolnych zawodów.
Z listy tej wyłączone zostały następujące rodzaje działalności:
- lotnicze usługi transportowe;
- żegluga śródlądowa;
- morska żegluga przybrzeżna;
- sprawowanie funkcji publicznych (np. w sądownictwie, wojskowości, policji, służbie cywilnej).