Warunki uzyskania renty z tytułu niezdolności do pracy

Zgodnie z art. 57 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r., prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy przysługuje ubezpieczonemu, który spełnia łącznie następujące warunki:

• jest niezdolny do pracy,
  
• ma wymagany okres składkowy i nieskładkowy,
  
• niezdolność do pracy powstała w okresach ściśle określonych w ustawie, np. w okresie ubezpieczenia, zatrudnienia, pobierania zasiłku dla bezrobotnych, pobierania zasiłków z ubezpieczenia społecznego (chorobowego lub opiekuńczego) albo nie później niż w ciągu 18 miesięcy od ustania tych okresów.

Jaki staż jest wymagany?

Wymagany staż ubezpieczeniowy (okresy składkowe i nieskładkowe) zależy od wieku osoby ubiegającej się o rentę i wynosi:

• 1 rok, jeśli niezdolność do pracy powstała przed ukończeniem przez wnioskodawcę 20 roku życia,
  
• 2 lata - u osób w wieku od 20 do 22 lat,
  
• 3 lata - u osób w wieku od 22 do 25 lat,
  
• 4 lata - u osób w przedziale wiekowym od 25 do 30 lat oraz
  
• 5 lat - gdy osoba zainteresowana ma powyżej 30 lat (art. 58).

Ustawodawca wyraźnie zaznaczył, że okres wymaganych 5 lat w odniesieniu do osób powyżej 30 roku życia musi przypadać w ciągu ostatniego dziesięciolecia przed dniem zgłoszenia wniosku o rentę lub przed dniem powstania niezdolności do pracy. Do tego dziesięcioletniego okresu nie wlicza się okresów pobierania renty z tytułu niezdolności do pracy, renty szkoleniowej lub renty rodzinnej.

Jaka renta i kiedy przysługuje?

W myśl art. 59 ustawy, renty z tytułu niezdolności do pracy zostały podzielone na stałe i okresowe. Renta stała przysługuje osobie, u której niezdolność do pracy została uznana za trwałą. Renta okresowa należy się wówczas, gdy niezdolność do pracy ma charakter czasowy. Dlatego przysługuje ona przez czas ściśle określony, wskazany w decyzji organu rentowego.

Ponadto w przepisach dotyczących rent z tytułu niezdolności do pracy występuje pojęcie tzw. renty szkoleniowej. Mówi o niej art. 60 ustawy o e. i r. z FUS. Zgodnie z nim prawo do wspomnianego świadczenia ma ubezpieczony, który spełnia warunki wymagane do przyznania renty z tytułu niezdolności do pracy i w stosunku do którego lekarz orzecznik uznał celowość przekwalifikowania zawodowego ze względu na szansę pracy w innym zawodzie. Renta ta przyznawana jest na okres 6 miesięcy. Na wniosek starosty organ rentowy może wydać decyzję o przedłużeniu prawa do renty szkoleniowej na czas wskazany w tym wniosku (maksymalnie jednak o 30 miesięcy).