Ustawa o rachunkowości z dnia 29 września 1994 określa zarówno sposób rozliczania się przedsiębiorstw, jak i sposób wyceny ich majątku, zarówno pasywów i aktywów oraz ustalanie wyniku finansowego danej jednostki. Ustalanie wyniku finansowego jednostki jest bezpośrednio związane z wyceną aktywów i pasywów danego przedsiębiorstwa.
Ustalenie wartości
Ustalenie wyniku finansowego wiąże się z rozliczaniem składników majątku w określonym czasie. Wartość rzeczowych składników majątku obrotowego, które utraciły swoje cechy użytkowe lub przydatność, oraz odpadów ustala się nie później niż na dzień bilansowy w cenach sprzedaży netto możliwych do uzyskania.
Wartość produktów gotowych i towarów, z wyjątkiem towarów używanych znajdujących się w punktach sprzedaży oraz towarów przewidzianych do wieloletniej sprzedaży, zmniejsza się stopniowo, uwzględniając utratę ich wartości rynkowej, przez okres nie dłuższy niż 5 lat, poczynając od roku obrotowego następującego po roku, w którym je zakupiono lub wytworzono (art. 35).
Ponadto, jak wynika z przepisów ustawy, wartość rzeczowych składników majątku obrotowego oraz wynikające z wyceny według cen sprzedaży netto zamiast według cen nabycia (zakupu) lub kosztów wytworzenia zwiększa pozostałe koszty operacyjne,
Natomiast wartość udziałów w innych jednostkach oraz długoterminowych papierów wartościowych (lokat) obciąża koszty operacji finansowych.
W przypadku, kiedy wyniku wzrostu kursów giełdowych ceny sprzedaży netto długoterminowych papierów wartościowych (lokat) są wyższe od cen, po których je nabyto, to długoterminowe papiery wartościowe (lokaty) wykazuje się według cen ich nabycia, odnosząc różnice między ich dotychczasową, niższą wyceną a wartością według cen nabycia na przychody z operacji finansowych.
Kapitał
Większość przedsiębiorstw posiada swój kapitał zakładowy, co jest szczególnie widoczne w przypadku spółek.
Kapitały (czyli fundusze) własne ujmowane są w księgach rachunkowych z podziałem na ich rodzaje i według zasad określonych przepisami prawa, postanowieniami statutu lub umowy o utworzeniu jednostki.
Ponadto:
- kapitał zakładowy spółek z ograniczoną odpowiedzialnością,
- kapitał zakładowy towarzystw ubezpieczeń wzajemnych,
- kapitał akcyjny spółek akcyjnych,
- fundusz udziałowy spółdzielni,
wykazuje się w wysokości określonej w umowie lub statucie i wpisanej w rejestrze handlowym.
W sytuacji istnienia zadeklarowanych, lecz nie wniesionych wkładów kapitałowych, są one ujmowane jako należne wkłady na poczet kapitału.