Dobór próby w badaniach marketingowych

W badaniach marketingowych kierujemy się metodami doboru próby stosowanymi w socjologii. Przyjęło się, że w przypadku każdego badania mamy do wyboru dwie metody doboru próby:

• dobór losowy,
  
• dobór celowy (zwany nielosowym).

Dobór losowy

• dla każdego elementu populacji istnieje taka próba, która ten element zawiera,
  
• każdej n - elementowej próbie możliwej do wylosowania z populacji jest przypisane określone, dodatnie prawdopodobieństwo tego, że zostanie ona wylosowana,
  
• losowanie próby przeprowadza się za pomocą pewnego mechanizmu losowego, który zapewnia wylosowanie każdej możliwej próby z przypisanym jej prawdopodobieństwem wyboru 1.

Dobór losowy polega więc na zastosowaniu w doborze próby metod rachunku prawdopodobieństwa. Rozróżniamy:

• próbkę losową prostą (każdy członek populacji ma takie samo i większe od zera prawdopodobieństwo znalezienia się w próbce),
  
• próbkę losową wybieraną systematycznie (dobór losowy systematyczny, np. co n-ty element danej populacji),
  
• próbkę losową warstwową (populacja jest dzielona na warstwy, z każdej jest wybierana próbka prosta; w obrębie tego doboru wyróżniamy dodatkowo dobór warstwowy optymalny i proporcjonalny),
  
• próbkę losową zgrupowaną (populacja jest dzielona na wykluczające się grupy, do badania jest wylosowana jedna z grup)

Natomiast, metody nielosowego doboru próby można określić najbardziej ogólnie jako metody, w których wybór jednostki do próby nie ma charakteru losowego, a decyzja o tym, czy dana jednostka populacji znajdzie się w próbie czy nie, zależy od posiadanych o niej informacji2.