Kapitał początkowy a uprawnienia emerytalno-rentowe

Zakład Ubezpieczeń Społecznych zobowiązany jest na wniosek osoby zainteresowanej do ustalenia dla niej kapitału początkowego będącego podstawą wymiaru renty czy emerytury. Jednakże złożenie wniosku o naliczenie takiego kapitału należy do zainteresowanej osoby.

Naliczenie kapitału

W zależności od ilości przepracowanych miejsc, od różnorodności stanowisk, od wysokości wynagrodzeń w poszczególnych latach, zmienia się liczba dokumentów dostarczanych do odpowiedniego organu rentowego. To pracodawca jest zobowiązany do wystawienia wymaganych dokumentów. Ale to pracownik winien starać się odnaleźć w swej biografii jak najwięcej lat składkowych i nieskładkowych (staż ubezpieczeniowy), za które powinien również dostarczyć odpowiednie dokumenty.

O naliczenie kapitału początkowego mogą starać się również osoby posiadające czy starające się o prawa do renty lub emerytury. Wiadomo bowiem, że podstawą naliczania tychże świadczeń jest właśnie kapitał początkowy składający się ze stażu ubezpieczeniowego oraz wysokości wcześniejszych wynagrodzeń.

Kapitał początkowy obliczany będzie także (po spełnieniu innych warunków) osobom posiadającym prawo do emerytury lub renty. Okresy przyjęte do wspomnianych świadczeń będą jednak ustalane ponownie. Może to skutkować brakiem odpowiednio długiego stażu ubezpieczeniowego wymaganego przy kapitale.

Można również starać się o ustalenie kapitału początkowego, kiedy ma się prawa do emerytury na tzw. „starych zasadach”. Warunkiem jednak jest urodzenie się po 31 grudnia 1948 r. i jednocześnie przed 1 stycznia 1999 r. oraz opłacanie składki na ubezpieczenie społeczne oraz to, aby dana osoba nie przystąpiła do otwartego funduszu emerytalnego (bowiem wtedy nie może przejść na wcześniejszą emeryturę ani tę na „starych” zasadach). Przy spełnieniu tych warunków oraz tego, że ostatnim ubezpieczeniem jest ubezpieczenie z tytułu pozostawania w stosunku pracy, to osoba starająca się o emeryturę będzie mogła przejść na nią po osiągnięciu wieku 55 lat (kobieta) lub 60n lat (mężczyzna), po spełnieniu warunków uprawniających do przyznania emerytury na zasadach obowiązujących do 31 grudnia 1998 r.

Osoba ta będzie miała jednak prawo skorzystać z możliwości ustalenia emerytury na nowych zasadach, dlatego należy dla niej obliczyć kapitał początkowy. Jeżeli nie skorzysta z tej możliwości, wartość kapitału nie będzie wykorzystana.

Nie zawsze da się ustalić

Zgodnie z pkt.2 pisma centrali ZUS z dnia 20 kwietnia 2000 r. możliwość ustalenia kapitału początkowego dotyczy osób, które:

• miały ustalone prawo do emerytury lub renty - bez względu na to, czy po dniu ustalenia prawa do świadczenia podlegały ubezpieczeniu społecznemu,
• miały ustalone prawo do emerytury lub renty na podstawie odrębnych przepisów - pod warunkiem jednak, iż przed 1 stycznia 1999 r. opłacały składkę na ubezpieczenie społeczne albo składkę taką opłacał płatnik składek.