Likwidacja stowarzyszenia może przebiegać z uwagi na dwie sprawy:
- na skutek uchwalonej przez stowarzyszenie decyzji o rozwiązaniu stowarzyszenia,
- na skutek sądowego nakazu likwidacji stowarzyszenia.
Proces likwidacji
Zgodnie z art. 36 § 1 ustawy Prawo o stowarzyszeniach z dnia 7 kwietnia 1989 roku z późniejszymi zmianami w razie rozwiązania się stowarzyszenia na podstawie własnej uchwały, likwidatorami stowarzyszenia są członkowie jego zarządu. Wyjątek może stanowić inne, wcześniejsze postanowienie statut lub też uchwały ostatniego walnego zebrania członków (lub zebrania delegatów) tego stowarzyszenia.
Jednak w drugiej sytuacji, kiedy rozwiązania stowarzyszenia żąda sąd, to zarządza on jego likwidację, wyznaczając równocześnie likwidatora.
Bez względu na to, kto dokonuje rozwiązania, to w myśl art. 37 obowiązkiem likwidatora jest przeprowadzenie likwidacji w możliwie najkrótszym czasie, w taki sposób, aby zabezpieczyć majątek likwidowanego stowarzyszenia przed nieuzasadnionym uszczupleniem.
Obowiązki likwidatora
Do obowiązków likwidator w szczególności należy:
- zawiadomienie sądu o wszczęciu likwidacji i wyznaczeniu likwidatora, z podaniem swego nazwiska, imienia i miejsca zamieszkania, chyba, że likwidacja zachodzi z orzeczenia sądu,
- dokonywanie czynności prawnych niezbędnych do przeprowadzenia likwidacji, podając do publicznej wiadomości o wszczęciu postępowania likwidacyjnego,
- po zakończeniu likwidacji powinien on zgłosić sądowi wniosek o wykreślenie stowarzyszenia z Krajowego Rejestru Sądowego.
W przypadku, kiedy nie uda się zakończyć likwidacji w ciągu roku od dnia jej zarządzenia, to likwidatorzy mają obowiązek przedstawienia przyczyn tego opóźnienia sądowi.
Jeżeli sąd uzna podane przyczyny opóźnienia za usprawiedliwione, to może przedłużyć termin likwidacji lub zarządzić zmianę likwidatorów.
Z majątku stowarzyszenia
W myśl art. 38 ustawy majątek zlikwidowanego stowarzyszenia należy przeznaczyć na cel określony w statucie lub w uchwale walnego zebrania członków (zebrania delegatów) o likwidacji stowarzyszenia.
Kiedy nie istnieje takie statutowe lub wynikające z uchwały postanowienie, to sąd orzeka o przeznaczeniu majątku na określony cel społeczny.
Koszty związane z likwidacją stowarzyszenia są pokrywane z jego majątku.