Ustalanie kapitału początkowego - staż ubezpieczeniowy

Ustalenie kapitału początkowego opiera się bezpośrednio na stażu ubezpieczeniowym, który wynika z uzyskanych przez osobę zainteresowaną lat składkowych i nieskładkowych. Sposób ustalania tych okresów budzi wiele wątpliwości. Dotyczą one przede wszystkim przyjmowanych na potrzeby kapitału początkowego lat, zwłaszcza przedziału czasowego, z którego można je wybrać. Wpływ okresów nieskładkowych na wysokość samego kapitału jest również nie bez znaczenia w przypadku ustalania kapitału początkowego.

Dla kogo się ustala?

Zgodnie z art. 174 ust. 3 oraz art. 17 ust. 2 ustawy o emeryturach i rentach z FUS kapitał początkowy ustala się dla osób, które posiadają okres składkowy i nieskładkowy wynoszący łącznie co najmniej 6 miesięcy i 1 dzień. Mimo że w tych przepisach mowa jest o obowiązku podlegania ubezpieczeniu przez co najmniej 1 rok, to w myśl art. 174 ust. 9 tejże ustawy staż ubezpieczeniowy zaokrągla się do pełnych lat. Czyli w sytuacji, gdy staż ubezpieczeniowy wynosi powyżej 6 miesięcy ponad pełne lata, to zaokrąglamy go w górę.

W myśl art. 174 ustawy o emeryturach i rentach z FUS przy wyborze zarobków do ustalenia podstawy wymiaru kapitału początkowego stosuje się takie same zasady, jakie obowiązują przy obliczaniu emerytur i rent.

Wynika z tego, że podstawę wymiaru kapitału stanowić będzie przeciętna podstawa wymiaru składki na ubezpieczenie społeczne z kolejnych 10 lat kalendarzowych.

Zgodnie z art. 174 ust. 3 ustawy lata te mogą być wybrane tylko z okresu od 1 stycznia 1980 r. do 31 grudnia 1998 r. Dopuszcza się również możliwość przyjęcia 20 najkorzystniejszych lat kalendarzowych, wybranych z całego okresu aktywności zawodowej osoby zainteresowanej (podlegania ubezpieczeniu), jednak zgodnie z art. 174 ust. 3 oraz art. 15 ust. 6 wspomnianej ustawy okres ten musi przypadać przed 1 stycznia 1999 r.

Jednakże w tym przypadku, czyli przy ustalaniu podstawy wymiaru z 20 dowolnie wybranych lat kalendarzowych, uwzględnieniu nie podlega tzw. wynagrodzenie zastępcze. Pojęcie to ma zastosowanie w stosunku do osób pracujących poza granicami kraju. Oznacza ono wynagrodzenie innego pracownika zatrudnionego na tym samym lub podobnym stanowisku, na którym pracownik był zatrudniony przed wyjazdem za granicę.

Zgodnie z art. 18 ust. 2 ustawy, jeśli w latach, w których wykonywane było zatrudnienie za granicą, osoba zainteresowana osiągała również wynagrodzenie w kraju, przy ustalaniu podstawy wymiaru kapitału może być przyjęte wyłącznie to ostatnie wynagrodzenie.