W zależności od tego, kto nabywa towary (lub niektóre usługi) istnieją dwie odmienne zasady rozliczania podatku. Jedną z nich stosuje się w sytuacji, kiedy nabywcą jest podatnik VAT z innego kraju członkowskiego niż dostawca towaru, który jest zarejestrowany jako podatnik dla tych transakcji wewnątrzwspólnotowych.
Bez eksportu i importu
W tych transakcjach nie istnieją pojęcia eksportu i importu. Zostały one zastąpione pojęciami wewnątrzwspólnotowej dostawy oraz wewnątrzwspólnotowego nabycia. Polacy również posługiują się tą terminologią, kiedy zawierają transakcje, jako płatnicy VAT, z podatnikami z innych krajów członkowskich. Mamy wówczas do czynienia ze sprzedażą (czyli dostawą) towarów dla kontrahentów z Unii Europejskiej, oraz z kupnem (czyli nabyciem) towarów od podatników VAT zarejestrowanych dla tego podatku w innych krajach członkowskich.
Dostarczane pomiędzy podatnikami zarejestrowanymi dla celów VAT, towary w kraju wysyłki są opodatkowane stawką zerową (0 % VAT). Zaś należny za ten towar podatek jest opłacany przez nabywcę towarów w kraju, do którego one przybyły.
Każdy podatnik nabywający towar rozlicza podatek VAT zgodnie z obowiązującymi w jego państwie stawkami. I tak na przykład Polski podatnik, który nabywać będzie towary w innym państwie członkowskim UE, rozliczać będzie podatek VAT według polskiej stawki.
Wewnątrzwspólnotowa dostawa (czyli sprzedaż) towarów podlega zerowej stawce VAT, jeżeli są spełnione przynajmniej następujące wymagania:
- "dostawa została wykonana na rzecz podmiotu, posiadającego status podatnika VAT w innym państwie członkowskim UE (status podatnika VAT zarejestrowanego w innym kraju Unii Europejskiej będzie można sprawdzić za pośrednictwem krajowej administracji podatkowej, właściwej dla podatnika, który składa zapytanie, np. w formie faksu);
- towary opuściły kraj wysyłki, a dostawca posiada dowody zaświadczające o opuszczeniu przez nie terytorium państwa członkowskiego UE (kraju wysyłki), z którego towary są wysyłane lub w którym rozpoczęto ich transport (dowody te określane są w przepisach krajowych państw członkowskich UE);
- dostawca podał na fakturze prawidłowy numer, za pomocą którego zarówno on, jak i jego kontrahent są identyfikowani dla transakcji wewnątrzwspólnotowych w podatku VAT (w dostawach wewnątrzwspólnotowych podatnicy posługują się numerami identyfikacyjnymi VAT, poprzedzonymi dwuliterowym prefiksem wskazującym na wydające go państwo członkowskie). Podatnik musi otrzymać ten numer za zgodą właściwego organu podatkowego."