Odpłatna i nieodpłatna dostawa towarów

Zasadą jest, że opodatkowaniu VAT podlega jedynie dostawa towarów pod tytułem odpłatnym, a zatem kiedy jest ona zrealizowana pod tytułem nieodpłatnym  nie podlega VAT. W ustawie jednak przewidziano od tej zasady wyjątek.

Wyjątki

Jeżeli podatnikowi przysługiwało - w całości tub części - prawo do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony przy czynnościach nabycia towarów należących do jego przedsiębiorstwa, które następnie zostały przez niego przekazane na cele inne niż związane z prowadzonym przez niego przedsiębiorstwem, tego rodzaju czynności przekazania towarów uznaje się za podlegające opodatkowaniu odpłatne dostawy towarów. Ustawodawca w tym zakresie wymienił przykładowo:

• przekazanie lub zużycie towarów na cele osobiste podatnika lub jego pracowników.,
  w tym byłych pracowników, wspólników, udziałowców, akcjonariuszy, członków spółdzielni i ich domowników, członków organów stanowiących osób prawnych, członków stowarzyszenia oraz
  
• wszelkie inne przekazanie towarów bez wynagrodzenia, w szczególności darowizny.

Unormowanie to, zgodne z art. 5(6) VI Dyrektywy, jest wyrazem realizacji dwóch naczelnych zasad podatku od wartości dodanej, tzn. zasady powszechności opodatkowania i neutralności, zgodnie z którymi opodatkowaniu powinny podlegać wszystkie transakcje gospodarcze, których przedmiotem są dostawy towarów, a ciężarem tego podatku powinien być obciążony konsument będący ostatnim ogniwem obrotu danym towarem. Ponieważ w powyższych przypadkach podatnik przybiera postać finalnego konsumenta nabytych towarów należących do jego przedsiębiorstwa (następuje rozporządzenie towarem, noszące znamiona jego konsumpcji), w sytuacji gdy przy nabyciu tych towarów przysługiwało mu prawo do odliczenia podatku (w całości lub części), musi opodatkować ich przekazanie na cele niezwiązane z prowadzonym przedsiębiorstwem, gdyż w przeciwnym przypadku żaden podmiot nie poniósłby ciężaru ekonomicznego tego podatku. Celem zatem tego unormowania jest zrównanie pozycji podatnika, który wchodzące w skład jego przedsiębiorstwa towary przekazuje na jakiekolwiek cele prywatne, z klientem będącym ostatecznym konsumentem towaru.

Dostawą towarów w rozumieniu art. 7 ustawy przekazanie przez podatnika towarów na cele niezwiązane z prowadzonym przedsiębiorstwem, jeżeli przy ich nabyciu nie przysługiwało mu prawo do odliczenia podatku z tytułu ich zakupu, gdyż już w tym momencie poniósł on ekonomiczny ciężar tego podatku, skoro musiał od tego nabycia uiścić podatek, którego nie mógł odliczyć. Ponowne opodatkowanie w takim przypadku przekazania towaru, prowadziłoby do podwójnego opodatkowania.