Utrata płynności i ustalanie progu wypłacalności

Próg wypłacalności stanowi drugą, obok progu rentowności, ważną wielkość progową wykorzystywaną w procesie zarządzania przedsiębiorstwem. Próg wypłacalności wyznacza minimalną sprzedaż niezbędną z punktu widzenia zrealizowania przewidywanych wydatków gotówkowych. Z tego też powodu jego znaczenie jest szczególnie istotne dla zarządzania płynnością finansową. Wyznaczona wielkość progowa sprzedaży powinna stanowić podstawę do formułowania zadań dla służb produkcyjnych i marketingowych.

Bądź wypłacalny

W toku prowadzonej działalności gospodarczej ponoszone są różnorodne wydatki, których pokrycie stanowią wpływy gotówkowe. Głównym źródłem wpływów gotówki do przedsiębiorstwa jest sprzedaż wyrobów i usług. Im wyższe są rozmiary sprzedaży, tym większe mogą być wpływy gotówkowe, i odwrotnie. Wzrost wpływów oznacza zwiększenie możliwości finansowych przedsiębiorstwa. Wielkość sprzedaży, przy której uzyskiwane wpływy pokrywają całość ponoszonych wydatków, określa się jako progową wielkość sprzedaży z punktu widzenia wypłacalności lub krócej - próg wypłacalności.

Znajomość progu wypłacalności ma istotne znaczenie w zarządzaniu finansami przedsiębiorstwa, w szczególności w sterowaniu płynnością finansową. Dzięki niemu kierownictwo przedsiębiorstwa dowiaduje się, jak dużą liczbę wyrobów lub usług należy sprzedać, aby pokryć przewidywane wydatki. Jest to również wyznacznik zachowania płynności finansowej. Osiągnięcie progowej wielkości sprzedaży pozwala spełnić zobowiązania wynikające z realizowanych dostaw surowców i materiałów do produkcji, zrealizować płatności wynikające z zaciągniętych kredytów i pożyczek.

Jeśli sprzedaż kształtuje się powyżej progu wypłacalności, przedsiębiorstwo pokrywa przewidywane wydatki i powstaje nadwyżka gotówkowa. Im większa jest planowana sprzedaż w stosunku do wielkości progowej sprzedaży, tym mniejsze jest ryzyko utraty płynności finansowej.

Jeśli przewidywana sprzedaż kształtuje się poniżej wielkości progowej, przedsiębiorstwo nie jest w stanie pokryć swoich wydatków z wpływów ze sprzedaży wyrobów i usług. Uzyskuje jednocześnie informację, o ile sprzedaż musiałaby wzrosnąć, aby uzyskać stan równowagi pomiędzy wpływami ze sprzedaży a wydatkami gotówkowymi ponoszonymi w związku z prowadzoną działalności gospodarczą. Może to stanowić podstawę wyznaczenia zadań dla służb odpowiedzialnych za sprzedaż i marketing w przedsiębiorstwie. Jeśli niedobór wpływów na pokrycie wydatków nie może być rozwiązany w sferze operacyjnej, powstaje konieczność pozyskania dodatkowych, zewnętrznych źródeł finansowania, np. przez zaciągnięcie kredytu bankowego. Jeśli w rachunku wydatków zostaną ujęte minimalne wydatki ponoszone w związku z prowadzoną działalnością operacyjną, próg wypłacalności uzyskuje dodatkową wartość poznawczą - minimalnego poziomu sprzedaży, poniżej którego przedsiębiorstwo traci zdolność pokrywania swoich podstawowych wydatków i zarazem zdolność funkcjonowania jako podmiot gospodarczy.

Ustalony próg wypłacalności można porównać z progiem rentowności, który określa wielkość sprzedaży, przy której przychody zrównują się z wysokością poniesionych kosztów. Sprzedaż na poziomie progu rentowności nie przysparza przedsiębiorstwu zysków, ale też nie powoduje strat finansowych. Jeśli próg rentowności przekracza próg wypłacalności, to znaczy, że spadek sprzedaży stanowi większe zagrożenie dla zysków niż dla płynności finansowej. Spadkowe tendencje w sprzedaży spowodują najpierw stopniową utratę zysków, później powstanie straty finansowej na działalności, a w dalszej kolejności utratę płynności finansowej. Jeśli próg wypłacalności przekracza próg rentowności, większe zagrożenie stanowi utrata płynności finansowej. Przedsiębiorstwo traci płynność mimo osiągania zysków na prowadzonej działalności.