Kontrola podatkowa w spółce cywilnej

Posiadanie zróżnicowanego statusu przez spółkę cywilną na gruncie prawa podatkowego oznacza, że posiada ona różną zdolność do bycia kontrolowanym. Jeżeli zatem przedmiotem kontroli podatkowej będzie wywiązywanie się spółki cywilnej z obowiązków podatnika VAT bądź obowiązków płatnika podatku dochodowego od osób fizycznych, to podmiotem kontrolowanym będzie spółka.

Spółka cywilna, której charakter prawny unormowany został w art. 860-875 k.c., jest jednostką organizacyjną niemającą osobowości prawnej i jest ona cywilnoprawnym stosunkiem obligacyjnym łączącym określoną liczbę osób. W sferze stosunków zewnętrznych podmiotem praw i obowiązków są wszyscy wspólnicy.

Czasem spółka, czasem wspólnicy

Polski system podatkowy traktuje spółkę cywilną rozumianą jako podmiot zobowiązany do uiszczania różnego rodzaju podatków w sposób niejednorodny. W niektórych ustawach podatkowych spółka cywilna traktowana jest jako odrębny od wspólników podmiot podatkowy. Stosownie do art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz.U. nr 11, poz. 50 z późn. zm.), podatnikami podatku są m.in. jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej wykonujące we własnym imieniu i na własny rachunek czynności, o których mowa w art. 2 tej ustawy (zob. wyrok NSA z 18 grudnia 1998 r., I SA./Lu 1182/97; niepublikowany).

Wykonywanie przez spółkę cywilną czynności rodzących obowiązek podatkowy w tym podatku następuje we własnym imieniu i na własny rachunek spółki, a to w związku z art. 863 i art. 864 k.c. Natomiast według przepisów ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2000 r. nr 14, poz. 716 z późn. zm.), podatnikami tego podatku są poszczególni wspólnicy. Stanowi o tym art. 8 ust. 1 tej ustawy. Zgodnie z tym unormowaniem, przychody z udziału w spółce nie będącej osobą prawną u każdego podatnika określa się proporcjonalnie do jego prawa w udziale w zysku (w przypadku braku przeciwnego dowodu przyjmuje się, że prawa do udziału w zysku są równe).

Na gruncie przepisów tej ustawy spółka cywilna jest obowiązana jako płatnik obliczać i pobierać w ciągu roku zaliczki na podatek dochodowy od osób, które uzyskują od niej przychody m.in. ze stosunku pracy.