Jak uniknąć obciążeń z tytułu świadczeń rzeczowych

Osoby zatrudnione w ramach umów o pracę czy umów cywilnoprawnych często otrzymują od pracodawców, oprócz normalnego wynagrodzenia, różnego rodzaju dodatkowe świadczenia rzeczowe - częściowo odpłatne lub nieodpłatne. Korzystają też z oferowanych przez pracodawców usług. Jak wyceniać przekazane pracownikom świadczenia w naturze? Czy od każdego świadczenia opłaca się podatek i składki?

Opodatkowane prezenty

Często zdarza się, że pracodawca chce nagrodzić swoich podwładnych i zapewnia im różnego rodzaju dodatkowe świadczenia w naturze nieodpłatnie bądź częściowo odpłatnie. Popularnymi świadczeniami są np. polisy ubezpieczeniowe na życie, wczasy, wycieczki zagraniczne, udostępnienie samochodu służbowego, telefonu komórkowego, wynajęcie mieszkania czy oferowanie usług i towarów, wchodzących w zakres działalności pracodawcy, po cenach niższych od cen rynkowych.

Wartość takich prezentów, co do zasady, stanowi przychód, od którego należy odprowadzić podatek i składki na ubezpieczenia społeczne. Wcześniej należy je wycenić, aby ustalić wartość świadczenia, a tym samym wielkość przychodu pracownika.

Wartość świadczeń w świetle podatków

Wartość pieniężną świadczeń w naturze określa się na podstawie cen rynkowych stosowanych w obrocie rzeczami lub prawami tego samego rodzaju i gatunku, z uwzględnieniem w szczególności ich stanu i stopnia zużycia oraz czasu i miejsca ich uzyskania. Jeżeli przedmiotem świadczenia w naturze są rzeczy lub usługi wchodzące w zakres działalności pracodawcy i przysługują one pracownikowi na podstawie odrębnych przepisów, ich wartość pieniężną ustala się według przeciętnych cen stosowanych wobec innych odbiorców. W ten sposób można wycenić np. parę spodni dżinsowych, którą pracownik dostał od szefa prowadzącego sklep z odzieżą dżinsową. Wartość pieniężną innych nieodpłatnych świadczeń ustala się:

• według cen stosowanych wobec innych odbiorców - jeżeli przedmiotem świadczenia są usługi wchodzące w zakres działalności gospodarczej dokonującego świadczenia,
  
• według cen zakupu - jeżeli przedmiotem świadczeń są usługi zakupione,
  
• według równowartości czynszu, jaki przysługiwałby w razie zawarcia umowy najmu tego lokalu lub budynku - jeżeli przedmiotem świadczeń jest udostępnienie lokalu lub budynku,
  
• na podstawie cen rynkowych stosowanych przy świadczeniu usług lub udostępnianiu rzeczy lub praw tego samego rodzaju i gatunku, z uwzględnieniem w szczególności ich stanu i stopnia zużycia oraz czasu i miejsca udostępnienia - w pozostałych przypadkach.

Jeżeli świadczenia są częściowo odpłatne, przychodem pracownika jest różnica między wartością tych świadczeń, ustaloną według powyższych zasad, a ponoszoną przez niego odpłatnością. Tak samo wycenia się wartość świadczeń przekazywanych zleceniobiorcom, wykonawcom dzieła czy menedżerom.