Ważne zmiany w VAT

Nowa ustawa o podatku od towarów i usług koryguje sposób obliczania wysokości podatku naliczonego pomniejszającego podatek należny, w przypadku kiedy podatnik nie jest w stanie określić kwoty podatku naliczonego związanego z czynnościami, co do których przysługuje mu prawo do odliczenia i związanego z czynnościami, co do których podatnikowi takie prawo nie przysługuje (np. sprzedaż zwolniona z podatku).

Ustalanie proporcji

Kiedy takie przyporządkowanie nie jest możliwe, należy ustalić wysokość podatku naliczonego podlegającego odliczeniu za pomocą tak zwanej proporcji. Podatek naliczony podlegający odliczeniu ustalany jest w proporcji do udziału obrotu wynikającego z czynności, co do których przysługuje prawo do odliczenia podatku w całkowitym obrocie podatnika.

Powyższe reguły wykazują analogię do rozwiązań stosowanych w uprzednio obowiązującej ustawie o podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowym. Nowa ustawa przewiduje jednak zupełnie inną metodę ustalania proporcji. Będzie ona ustalana nie w stosunku miesięcznym, jak poprzednio, ale w stosunku rocznym.

Rozliczenie w bieżącym roku podatkowym będzie oparte na proporcji wyliczonej w oparciu o dane z poprzedniego roku. W deklaracji za styczeń następnego roku podatkowego będzie następowała stosowna korekta wynikająca z porównania stosowanej proporcji do rzeczywistej proporcji obliczonej dla zakończonego roku podatkowego.

System czytelny?

System ten wydaje się czytelny. Pozostaje jednak problem, jak ustalić proporcję obowiązującą w okresie od maja do końca 2004 r. Ustawodawca pomyślał o tym i w przepisach przejściowych do ustawy o podatku od towarów i usług znajdujemy stosowną regulację. Według art. 163, jeżeli w 2003 r. podatnik osiągnął obrót przekraczający kwotę 30 000 zł z tytułu wykonywania czynności, które zgodnie z przepisami nowej ustawy podlegałyby opodatkowaniu lub nie podlegałyby opodatkowaniu, przy obliczaniu kwoty podatku naliczonego podlegającego odliczeniu w okresach rozliczeniowych od maja do grudnia 2004 r. przyjmuje się proporcję wyliczoną na podstawie obrotów osiągniętych w 2003 r. z wykonywania tych czynności, uwzględniając zakres prawa do obniżenia kwoty podatku należnego, jaki wynika z ustawy.

Z przepisu tego wynika, że proporcję do zastosowania w okresie od maja do grudnia 2004 r. obliczamy na podstawie obrotu wykazanego w 2003 r., ale przy zastosowaniu nowych przepisów. Oznacza to, iż podatnik będzie zobowiązany dokonać kwalifikacji poszczególnych czynności wykonanych w 2003 r. oraz kwot podatku naliczonego według reguł zawartych w nowej ustawie. W praktyce proporcję taką należy ustalić najpóźniej do 25 czerwca br., ponieważ wtedy złożymy deklarację za maj br. Podatników czeka więc ciekawe ćwiczenie. Czynności dokonane w 2003 r. należy podzielić na takie, co do których przysługuje według nowej ustawy prawo do obniżenia podatku i pozostałe.

Wydaje się, że należy wziąć pod uwagę nie tylko czynności opodatkowane w 2003 r., ale także sprzedaż niepodlegającą opodatkowaniu w 2003 r., która podlega opodatkowaniu według nowej ustawy. Również ta ostatnia powinna być ujęta do rozliczenia proporcji.