Nagrody i wyróżnienia

Najstarszym i najskuteczniejszym sposobem motywowania każdego pracownika do większego wysiłku i zaangażowania w realizowane zadanie jest jego odpowiednie wynagrodzenie. Pracodawcy przysługuje prawo motywowania pracownika za pomocą systemu nagród bądź jego dyscyplinowanie przy wykorzystaniu systemu kar. I tak, jak kary są uregulowane szerzej w przepisach Kodeksu pracy (rozdział VI działu IV kodeksu), tak nagrodom i wyróżnieniom Kodeks pracy poświęca lakoniczne zapisy.

Kij z marchewką

Nie oznacza to jednak, że sprawy te nie są i nie mogą być w zakładzie pracy uregulowane w ogóle. Nie regulując tych kwestii w przepisach powszechnie obowiązujących, ustawodawca pozostawił swobodę zapisów dotyczących nagród i wyróżnień samym pracodawcom, którzy są w stanie najlepiej dopasować system obowiązujący w ich zakładzie do potrzeb wynikających ze specyfiki produkcji czy specyfiki organizacji pracy.

Dlatego najczęściej regulacja wyróżnień i nagród odbywa się przez odpowiednie zapisy zawarte w regulaminach pracy i regulaminach wynagradzania. Nie oznacza to jednak, że kryteria ustalone przez regulamin mogą być kształtowane w sposób dowolny. Oczywisty jest fakt, iż uregulowania regulaminowe nie mogą pozostawać w sprzeczności z powszechnie obowiązującymi w tej mierze przepisami prawa, a w szczególności uregulowaniami Kodeksu pracy.

Za co nagrodzić pracownika?

Kodeks pracy w art. 105 wyraźnie wskazuje, że nagrody i wyróżnienia mogą być przyznawane jedynie za: wzorowe wypełnianie swoich obowiązków, przejawianie inicjatywy w pracy zmierzające do podniesienia jej wydajności oraz jakości. Jak widać wyraźnie, nagrody nie mogą więc być przyznawane za dowolne postępowanie pracowników, a jedynie za postępowania spełniające określone powyżej kryteria. W tych granicach pracodawca w sposób swobodny określa zasady udzielania nagród i wyróżnień. Kryteria określone przez ustawodawcę są jednak na tyle nieostre, że każdy pracodawca może je dostosować do potrzeb swojego zakładu pracy i specyfiki jego produkcji.

Określanie systemu nagradzania w regulaminie pracy czy w regulaminie wynagradzania nie jest obowiązkiem pracodawcy. Wprowadzenie takich zapisów wynikać może z obowiązującego w danej branży zwyczaju, kanonu dobrze przygotowanego regulaminu.

Nie zmienia to jednak faktu, że nagrody i wyróżnienia mogą być uregulowane w innym akcie obowiązującym w zakładzie pracy. Jednak pracodawca tworząc takie zapisy powinien uważać, aby nagrody nie zrównać z premią.