Faktoring w Polsce

W Polsce faktoring jest narzędziem finansowania działalności stosunkowo najmniej znanym co nie oznacza jednak, że mało popularnym. Często można się też spotkać z błędnym lub zawężonym rozumieniem jego istoty.

Faktoring - wstęp

Do takiego stanu rzeczy przyczyniły się z pewnością praktyki nazywania faktoringiem niektórych usług związanych z obrotem wierzytelnościami, nie mających z nim zbyt wiele wspólnego. Faktoring nie jest bowiem "wykupem długów", a jego przedmiotem nie są wierzytelności wymagalne. Faktoringiem nie są także udzielane przez banki kredyty, których zabezpieczeniem jest cesja należności.

Faktoring - w przeciwieństwie do kredytu i od niedawna leasingu - nie jest w prawie polskim umową nazwaną. Aby powiedzieć, czym w istocie jest, musimy sięgnąć do oficjalnego aktu międzynarodowego - konwencji zawartej w Ottawie w 1988 r. Zgodnie z nią umowa faktoringu jest dwustronną umową zawartą między dostawcą (faktorantem) a faktorem, zgodnie z którą dostawca przenosi na faktora własność wierzytelności wynikających z umowy sprzedaży dóbr (produktów, towarów, usług) klientom (dłużnikom). W ramach tej umowy faktor wykonuje co najmniej dwie z następujących usług:

• finansowanie dostawcy,
• prowadzenie rozliczeń związanych z wierzytelnościami,
• inkaso i windykacja wierzytelności,
• przejęcie ryzyka wypłacalności dłużnika.

Niektóre banki świadczą usługi, które nazywają faktoringiem, o takim oto schemacie: zawarta zostaje umowa o przyznanie firmie określonego kredytu (najczęściej odnawialnego), z którego środki uruchamiane są po przedstawieniu faktury, z której wierzytelność została scedowana na bank. Gdy w uzgodnionym terminie, np. 30 dni po dacie wymagalności, środki od dłużnika (odbiorcy) nie wpłyną na rachunek banku, kieruje on swoje roszczenia do dostawcy (do czego prawo ma zagwarantowane w umowie). Bardzo często banki wymagają dodatkowych zabezpieczeń. Nasuwa się zatem wątpliwość, czy umowa ta jest istotnie faktoringiem, przecież została wykonana tylko jedna z wymienionych usług (finansowanie). Bardziej właściwe byłoby zatem określenie takiej umowy jako linii kredytowej zabezpieczonej należnościami.

W praktyce rzeczywisty faktoring jest oferowany głównie przez wyspecjalizowane instytucje finansowe (firmy faktoringowe), często powiązane z bankami, ale występujące jako niezależne podmioty. Oferują one oprócz finansowania inne usługi, w tym prowadzenie rozliczeń, inkaso wierzytelności i pomoc w windykacji oraz (dużo rzadziej) godzą się na przejęcie ryzyka wypłacalności dłużnika. Wartość usług dodatkowych, często początkowo niedoceniana przez przedsiębiorców, jest szczególnie wysoka dla firm małych. Jest to ogromna zaleta dla firm o niewielkim zatrudnieniu, dla których każda dodatkowa osoba zajmująca się księgowością czy windykacją jest dużym obciążeniem kosztowym. Przejęcie tych funkcji przez wyspecjalizowany podmiot w dużym stopniu może w pomóc w ograniczeniu kosztów stałych.