Pracownik dąży do osiągnięcia zamierzonego celu. W tym dążeniu jest w stanie pokonać wiele przeszkód, a co najważniejsze czerpie satysfakcję z pracy. Norma czy pewien ideał? Aby w rzeczywistości była to norma, kluczową rolę do odegrania ma dość niewymierny czynnik, jakim jest skuteczne motywowanie. Umiejętność ta jest podstawowym wyznacznikiem zdolności przywódczych zwierzchników.
Skuteczny kierownik
Skuteczność kierownika zależy w dużym stopniu od jego umiejętności przywódczych, od umiejętnego motywowania, wpływania, porozumiewania się z pracownikami. Celem kierownika jest wywoływanie u podwładnych pozytywnych bodźców zachęty do lepszej i efektywniejszej pracy.
Pracownik uzależnia swój wkład w pracę od zysków i nagród, które pozwalają mu zaspokoić potrzeby niezwiązane z pracą. Jego zachowanie jest konsekwencją kalkulacji uwzględniającej własny wkład, wysiłek w pracę, również negatywne bodźce płynące z pracy, jej wynagradzania. Na przykład pracownik słabo zarabiający ma potrzeby większego dochodu. Reagując na tę potrzebę poszukuje sposobów jej zaspokojenia przez różne zachowania, np. szukanie nowej pracy lub wkładanie więcej wysiłku w pracę dotychczasową, aby uzyskać podwyżkę płacy.
Krótko o samej motywacji
Motywacja jest mechanizmem psychologicznym, który daje człowiekowi siłę do działania. Od niej zależy intensywność i wytrwałość wysiłków zmierzających do osiągnięcia zamierzonego celu. Człowiek zaczyna działać, ponieważ odczuwa nieprzyjemny stan napięcia, wynikający z poczucia braku jakiegoś czynnika. Poczucie to pobudza go do działania ukierunkowanego na zaspokojenie potrzeby. Napięcie znika wraz z chwilą osiągnięcia celu. Przestaje wtedy działać bodziec (przyczyna działania). Ustanie działania bodźca powoduje eliminację motywu działania, a w konsekwencji eliminację samego zachowania.
W rzeczywistości mamy do czynienia z wieloma bodźcami, dlatego właściwe jest posługiwanie się systemem motywacji.
Motywacja pozytywna jest dawaniem pracownikowi możliwości doskonalenia się zawodowego, urzeczywistniania jego celów i dążeń w miarę spełniania oczekiwań pracodawcy. Jest motywacją dążenia do czegoś, co w oczach pracownika jest godne pożądania (podwyżka, awans, nagroda, pochwała). Jest skuteczna, ponieważ powoduje aktywizację pracownika, wywołaną silnym zaangażowaniem emocjonalnym. Oczywiście, by spełniała swoją rolę, pracownik musi wierzyć, że składane mu obietnice zostaną spełnione. Z drugiej strony pracodawca powinien dostosowywać wielkość nagród do jakości i rodzaju wykonanego zadania.
Motywacja negatywna pobudza do pracy przez stwarzanie poczucia zagrożenia. W sferze zawodowej czynnikami wywołującymi lęk są: np. groźba utraty pracy, nagana za źle wykonane zadanie, przeniesienie na stanowisko mniej płatne czy o mniejszym prestiżu.
Często stosowanie motywacji negatywnej jest skuteczniejsze od motywacji pozytywnej, ponieważ wyzwala silniejsze emocje i większą energię do działania. Dodatkowo jest korzystne z punktu widzenia kosztów ponoszonych przez pracodawcę. Taniej jest zabrać pracownikowi to, co wcześniej otrzymał, niż obiecywać dodatkowe nagrody (finansowe czy pozafinansowe).
Skuteczne motywowanie
Dla skuteczności motywacji powinno się przestrzegać kilku wytycznych:
- należy rozpoznać kwalifikacje, potrzeby, uzdolnienia i aspiracje każdego z pracowników,
- stawiane zadania muszą być różnorodne, dopasowane do możliwości pracowników,
- podwładni muszą czuć się odpowiedzialni za swój "kawałek”,
- należy dokonywać okresowej oceny pracowników,
- zarówno płacowe, jak i niepłacowe bonusy powinny być bezpośrednio związane z wydajnością pracy.
Reasumując, czynnikami prawdziwej motywacji są te wszystkie elementy, które zachęcając ludzi do lepszej pracy stwarzają im możliwość wykorzystania i rozwoju ich zasobów i kapitału intelektualnego. Motywacja to proces, w wyniku którego dochodzi do pobudzenia i ukierunkowania aktywności pracowników.