Jak już wcześniej zostało wspomniane (w artykule "ABC umowy") umowa to pisemne lub ustne porozumienie się (tzw. oświadczenie woli) 2 lub więcej stron (np. osób, instytucji, państw) w celu ustalenia wzajemnych praw i obowiązków. Umowę uważa się za zawartą, gdy strony uzgodniły istotne postanowienia dotyczące m.in. takich jej elementów, jak czas trwania oraz sposób postępowania w sytuacji niewywiązania się przez jedną ze stron z przyjętych warunków. Czyli inaczej mówiąc umowa jest to zgodne oświadczenie woli dwóch stron, zmierzające do wywołania skutków prawnych.
Rodzaje umów terminowych
Zgodnie z Kodeksem Pracy możemy mówić o trzech rodzajach umów terminowych:
- Umowa na czas określony - w tym przypadku możemy stwierdzić istnienie więzi prawnej między pracodawcą a pracownikiem, choć tylko podczas okresu na jaki umowa została zawarta. Nie może być wypowiedziana przez żadną ze stron. W momencie, kiedy zostanie zawarta następna umowa na czas określony, a przy tym przerwa między rozwiązaniem poprzedniej, a nawiązaniem następnej umowy nie przekracza jednego miesiąca, równoznaczna jest z zawarciem umowy o pracę na czas nieokreślony. Zawarcie tego typu umowy wiąże się zawsze z podaniem terminu zakończenia stosunku pracy.
- Umowa na czas wykonywania określonej pracy - Celem tego typu umów wykonanie określonej pracy. Bardzo istotne jest oznaczenie nie tylko typu pracy ale także terminu jej zakończenia (maksymalnego). Tego typu umowa nie podlega rozwiązaniu przez wypowiedzenie. Stosunek pracy rozwiązuje się po nadejściu końcowego terminu trwania umowy.
- Umowa na okres próbny - ma ona na celu sprawdzenie predyspozycji potencjalnego pracownika do wykonywania powierzonej mu pracy na określonym stanowisku. Ale sprawdzanie to działa i w drugą stronę, bo i pracownik może się przekonać czy pracodawca spełnia jego oczekiwania związane z zatrudnieniem, zarówno wynagrodzenie, jak i atmosferę pracy itp. Okres próbny nie może przekraczać terminu 3 miesięcy. Tego typu umowa nie jest gwarancją dalszego zatrudnienia na czas określony. Stosunek pracy rozwiązuje się z nadejściem terminu, na który została zawarta.
Istnieje jeszcze jedne typ umowy - umowa na czas nieokreślony, która najpełniej chroni interesy pracownika i jest najbardziej obciążająca dla pracodawcy (brak zniżek w podatkach czy ubezpieczeniach, świadczenia emerytalne, zdrowotne itp.). jedynie w tym przypadku nie musi być określony rodzaj umowy.
Co powinna posiadać umowa?
Podstawą rozpoczęcia pracy (niezależnie od jej rodzaju) w każdej firmie jest podpisanie którejś z tych umów, która określałaby wzajemne relacje obu stron. W zależności od czasu i rodzaju pracy, pracownik może być zatrudniony na umowę na czas nie określony, na czas określony lub na czas wykonywania określonej pracy. Podpisując umowę o pracę, należy zwrócić uwagę na jej formę i treść. Umowa o pracę musi posiadać określoną formę prawną, czyli powinna być:
- sporządzona na piśmie w dwóch identycznych egzemplarzach - jeden dla pracownika, drugi pozostaje dla firmy i zostaje włączony do akt osobowych pracownika;
- powinna określać czytelnie strony umowy;
- określona pod względem czasu jej trwania (czy jest na czas określony czy też nie);
- według Kodeksu Pracy powinny podpisać ją dwie osoby: pracownik oraz osoba upoważniona przez pracodawcę;
- określona według rodzaju pracy, chodzi o podanie stanowiska, na którym będzie pracował pracownik po zawarciu umowy i "wejściu jej w życie", podanie również funkcji lub zawodu;
- określona według miejsca wykonywania pracy;
- określona terminem rozpoczęcia pracy, a w przypadku umów na czas określony również i terminem jej zakończenia. Jeżeli nie ma podanego dnia rozpoczęcia pracy to za taki przyjmuje się dzień podpisania umowy o pracę;
- określona wymiarem godzin pracy (czy też wysokością etatu - cały czy pół);
- określona wynagrodzeniem poprzez podanie jego wysokości oraz dodatków i premii.