Czy zmiany w prawie bankowym wpłyną na sytuację klientów?

Nowelą z dnia 18 października bieżącego roku ustawodawca po raz kolejny wprowadził zmiany do systemu tworzącego podstawy istnienia i funkcjonowania polskiego systemu bankowego. Niniejszy artykuł ma na celu przybliżenie czytelnikowi charakteru wprowadzonych zmian, ich celów, a ponadto stanowi próbę oceny wpływu, jaki będzie (lub nie będzie) miała ta nowelizacja na klientów sektora bankowego.

Podział banków

Tworzenie nowoczesnego systemu bankowego, mogącego dobrze spełniać swoją rolę w gospodarce wolnorynkowej, trwa dotychczas niespełna 20 lat. Najważniejsze etapy jego kształtowania, czyli prywatyzacja, konsolidacja i umiędzynarodowienie mamy już za sobą. Obecnie najważniejszym zadaniem jakie stanęło przed polskim ustawodawcą, a także przed całym sektorem bankowym, i szerzej finansowym, jest stworzenie odpowiednich i jasnych reguł dopuszczalności i sposobów przekształceń w sektorze bankowym.

Nowelizacją Prawa bankowego z 1 kwietnia 2004 r. (Dz.U. nr 91, poz. 870) prawodawca wprowadził ustawowy zakaz podziału banków prowadzonych w formie spółki akcyjnej. Taki krok uzasadniono chęcią stabilizacji rynku, której celem byłaby ochrona deponentów. Ponadto wskazywano, że taka regulacja jest zgodna z zasadą, zgodnie z która działalność bankową mogą prowadzić tylko podmioty posiadającą licencję (zob. Uzasadnienie do projektu ustawy, druk sejmowy nr 2116, IV kadencja Sejmu). Taki zakaz miałby wykluczyć, lub przynamniej ograniczyć negatywny wpływ takiego procesu na cały sektor i na klientów. Zasadniczym celem takiego rozwiązania było także zapobieżenie wydzielania się z działających banków, podmiotów o różnej wartości, jakości i różnego rodzaju.

Ostatnia nowelizacja Prawa bankowego, wprowadzona ustawą z dnia 19 października 2006 r., zniosła ustawowy zakaz dzielenia banków. Taki zakaz dotyczy obecnie, w oparciu o przepis art. 124b ustawy, jedynie banków spółdzielczych. Ustawodawca dopuścił możliwość podziału banków prowadzonych w formie spółek akcyjnych, w zasadniczy sposób ograniczając sposób jego dokonania. Oczywiście, sama procedura podziału banku została oparta na odpowiednich regulacjach Kodeksu spółek handlowych (dalej k.s.h.). Z przepisów k.s.h. wynika bezsprzecznie, że spółkę kapitałową można podzielić na dwie albo więcej spółek kapitałowych i nie jest dopuszczalny podział spółki akcyjnej, jeżeli kapitał zakładowy nie został pokryty w całości. Istotnym zapisem w k.s.h. jest to, że spółka osobowa nie podlega podziałowi oraz to, że nie może być dzielona spółka w likwidacji, która rozpoczęła podział majątku, ani spółka w upadłości.

Podział banków może zostać dokonany:

• przez przeniesienie całego majątku spółki dzielonej na inne spółki za udziały lub akcje spółki przejmującej, które obejmują wspólnicy spółki dzielonej (podział przez przejęcie),
• przez zawiązanie nowych spółek, na które przechodzi cały majątek spółki dzielonej za udziały lub akcje nowych spółek (podział przez zawiązanie nowych spółek),
• przez przeniesienie całego majątku spółki dzielonej na istniejącą i na nowo zawiązaną spółkę lub spółki (podział przez przejęcie i zawiązanie nowej spółki),
• przez przeniesienie części majątku spółki dzielonej na istniejącą spółkę lub na spółkę nowo zawiązaną (podział przez wydzielenie).