Analiza kosztów dotyczy zarówno wszelkich wydatków związanych z działalnością firmy, jaki i kosztów jakości produktu czy usługi.
Mierzenie kosztów jakości
"Analiza kosztów jakości to mierzenie kosztów jakości i publikowanie rezultatów, jest to proces informacyjny stanowiący bazę do podejmowania przez menadżerów stosownych działań." Celem analizy kosztów jest identyfikacja pozycji kosztów, które można obniżyć lub zlikwidować. Analiza powinna również obejmować określenie środków niezbędnych do przeprowadzenia przedsięwzięć umożliwiających podniesienie jakości. Umożliwia także ocenę, które z tych działań przyniosą najlepsze wyniki, przy uwzględnieniu zarówno interesu producenta, jak i konsumenta.
Analiza kosztów jakości umożliwia identyfikację przedsięwzięć, które są w stanie doprowadzić do osiągnięcia zdolności użytkowej produktu przy jednoczesnym ustaleniu wysokości nakładów na ten cel, a także przeznaczonych na działania oceniające i prewencyjne. Umożliwia oszacowanie wpływu jakości na wysokość wpływów ze sprzedaży i na zysk, a także wpływu jakości na wielkość kosztów produkcji, a także eksploatacji wyrobów.
Rodzaje analiz
W zależności od wymagań przedsiębiorstwa czy wyższych szczebli zarządzających, a także potrzeb w zakresie informacji na temat kosztów jakości w poszczególnych komórkach organizacyjnych analiza kosztów może być:
- problemowa - daje ona obraz wielkości kosztów związanych z pewnym brakiem, problemem, elementem, który jest częścią składową całej puli strat powodowanych niską jakością. Jest to analiza kosztów rejestrowanych w poszczególnych fazach realizacji wyrobu, a także w poszczególnych jednostkach przedsiębiorstwa,
- kompleksowa - analiza zająca pogląd na cały zakres ponoszonych kosztów, a także na ich strukturę. Uwzględnia koszty niskiej jakości rejestrowane we wszystkich etapach realizacji produktu. Informacje ujęte w sposób zwarty i całościowy powinny zawierać ocenę wpływu kosztów jakości na działalność przedsiębiorstwa, przy użyciu stosowanych w praktyce wskaźników techniczno-ekonomicznych
Szczególnym rodzajem analizy kosztów jakości jest analiza optymalizacyjna mająca na celu określenie optymalnego poziomu jakości wyrobów zarówno już produkowanych, jak i dopiero projektowanych. Poziom ten ma zapewnić przedsiębiorstwu maksymalny zysk w długim okresie czasu.