1 stycznia 2008 r. weszła w życie nowelizacja ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości (Dz.U. z 2007 r. Nr 191 poz. 1371). Wprowadziła ona wiele zmian, dzięki którym można dokonywać przekształceń na korzystniejszych zasadach niż dotychczas. Nowością są bonifikaty dla użytkowników wieczystych, którzy zamierzają przejąć nieruchomości na własność.

Użytkowanie wieczyste

Na początku należy wyjaśnić, czym są: użytkowanie wieczyste i prawo własności. Analiza tych pojęć ułatwi zrozumienie całości zagadnienia związanego z przekształceniem użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości.

Użytkowanie wieczyste jest prawem pośrednim pomiędzy własnością a ograniczonymi prawami rzeczowymi. W hierarchii poglądowej jest ono bliższe prawu własności. Prawo użytkowania wieczystego jest zatem formą prawną udostępniania nieruchomości stanowiących własność gminy, powiatu, województwa, Skarbu Państwa, innym osobom prawnym i osobom fizycznym przeważnie na 99 lat, lecz nie mniej niż lat 40, w celu ich zagospodarowania i korzystania z nich.

Według kodeksu cywilnego przedmiotem użytkowania wieczystego mogą być:

• grunty stanowiące własność Skarbu Państwa położone w granicach administracyjnych miast oraz grunty położone poza tymi granicami, lecz włączone do planu zagospodarowania przestrzennego miasta i przekazane do realizacji zadań jego gospodarki;
• grunty stanowiące własność jednostek samorządu terytorialnego lub ich związków;
• inne grunty Skarbu Państwa, jednostek samorządu terytorialnego lub ich związków (art. 232 § 2 k.c.).

Zgodnie z łacińską zasadą nemo plus iuris in alium transferre potest, quam ipse habet (nikt nie może przenieść na drugą osobę więcej praw, aniżeli sam posiada) użytkownik wieczysty może rozporządzać wyłącznie swoim prawem. Rozporządza on jednak przysługującym mu prawem użytkowania wieczystego, a nie samym gruntem jako rzeczą.

Prawo własności

Prawo własności jest naczelnym prawem rzeczowym. Ze swej istoty i nazwy jest prawem na rzeczy własnej i na własności rzeczy. Przedmiotem własności mogą być tylko istniejące rzeczy oznaczone, co do tożsamości. Prawo własności jest prawem podmiotowo uniwersalnym. Zasadniczo przysługuje każdej osobie. W granicach określonych przez ustawy i zasady współżycia społecznego właściciel może zatem, z wyłączeniem innych osób, korzystać z rzeczy zgodnie ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem swego prawa, w szczególności może pobierać pożytki i inne dochody z rzeczy. W tych samych granicach może rozporządzać rzeczą. Zgodnie z wyrokiem SN I CR 475/66 prawo własności winno być wykonywane w granicach określonych przez ustawy i zasady współżycia społecznego, zgodnie ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem.

Czy wiesz, że...?

Przez pojecie "własność" należy rozumieć posiadanie mienia, w tym posiadanie prawa do własności nieruchomości, a także prawa do przekształcenia użytkowania wieczystego we własność. Prawo własności to inaczej władztwo nad rzeczą.