Samozatrudnienie w Unii Europejskiej

Z samozatrudnieniem spotykamy się w praktyce gospodarczej coraz częściej. Samozatrudnienie nie jest specjalnością polską. Taka forma współpracy funkcjonuje równie prężnie w innych krajach członkowskich Unii Europejskiej. Czy jednak do końca wiemy, czym tak naprawdę jest samozatrudnienie? Jakie mechanizmy nim rządzą i kiedy jest ono możliwe, a kiedy? Na te i szereg innych pytań odpowiada niniejszy poradnik.

Polska i unijna definicja samozatrudnienia

Zgodnie z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego (II FSK 1542/06) - samozatrudnienie jest to wykonywanie powierzonych zadań przez przedsiębiorcę poprzez "sprzedanie" jedynie własnej pracy i nie ponoszenie dodatkowych kosztów bezpośrednio związanych z wykonywaną pracą. Samozatrudnieniem jest również  prowadzenie działalności gospodarczej na własny rachunek - o ile nie przynosi ono korzyści ekonomicznych danemu państwu lub regionowi (wyrok NSA V SA 538/01).

Samozatrudnienie może oznaczać działalność gospodarczą zarobkową:

• wytwórczą, budowlaną, handlową, usługową,
• polegającą na poszukiwaniu, rozpoznawaniu i wydobywaniu kopalin ze złóż,
• polegającą na wykorzystywaniu rzeczy oraz wartości niematerialnych i prawnych

- prowadzoną we własnym imieniu bez względu na jej rezultat, w sposób zorganizowany i ciągły, z której uzyskane przychody nie są zaliczane do innych przychodów ze źródeł wymienionych w art. 10 ust. 1 pkt 1, 2 i 4-9.

W przepisach Unii Europejskiej przyjęty został termin "zatrudnienie niepracownicze". Do tego rodzaju zatrudnienia odnosi się dyrektywa Rady z 11 grudnia 1986 r. 86/613/EWG, wprowadzająca zasady równego traktowania mężczyzn i kobiet prowadzących działalność zarobkową na własny rachunek włącznie z działalnością rolniczą, zatrudnieniem niepracowniczym, w tym także kobiet podczas ciąży i macierzyństwa.

Wykonywanie pracy w ramach prowadzonej działalności gospodarczej pozwala pracodawcom korzystającym z tego rodzaju działalności, na unikanie wysokich kosztów pracy związanych ze świadczeniem jej w ramach stosunku pracy. Za zatrudnienie niepracownicze uznać można w naszych realiach również pracę świadczoną przez nakładców, którzy tylko w ograniczonym zakresie zachowują uprawnienia pracownicze. Zgodnie z art. 18 Konwencji Genewskich do samozatrudnienia ma również prawo uchodźca, legalnie przebywający na terytorium RP.

Przemysław Gogojewicz