Zmiany w ubezpieczeniach społecznych w 2009 r.

Od 5 lutego 2009 r. obowiązuje większość przepisów ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Nowelizacja wprowadziła m.in. nowe zasady ubezpieczeniowe dla przedsiębiorców zawierających umowy o pracę nakładczą oraz zasady ustalania waloryzacji rent i emerytur.

Z ustawy

Za osobę prowadzącą pozarolniczą działalność uważa się:

• osobę prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarczą na podstawie przepisów o działalności gospodarczej lub innych przepisów szczególnych;
• twórcę i artystę;
• osobę prowadzącą działalność w zakresie wolnego zawodu:
  a) w rozumieniu przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne,
  b) z której przychody są przychodami z działalności gospodarczej w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych;
• wspólnika jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością oraz wspólników spółki jawnej, komandytowej lub partnerskiej;
• osobę prowadzącą niepubliczną szkołę, placówkę lub ich zespół, na podstawie przepisów o systemie oświaty.

Zgodnie z wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 6 września 2005 r. (sygn. alt III AUa 1551/2004 OSA 2006/7), nie podlegają rolniczemu ubezpieczeniu społecznemu osoby prowadzące pozarolniczą działalność gospodarczą w zakresie wolnego zawodu.

Osoba będąca pracownikiem, z wyłączeniem prokuratora oraz osoba wykonująca pracę nakładczą, prowadząca jednocześnie pozarolniczą działalność, podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym z tytułu tej działalności, jeżeli z tytułu wykonywania pracy nakładczej podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe jest niższa od obowiązującej tę osobę najniższej podstawy wymiaru składek dla osób prowadzących pozarolniczą działalność. Może ona dobrowolnie, na swój wniosek, zostać objęta ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi również z tytułu pracy nakładczej. Wynika tak z postanowienia Sądu Najwyższego - Izba Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych z dnia 8 lutego 2006 r. (III UZP 3/2005). Z kolei prawo do wcześniejszej emerytury na podstawie art. 29 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz.U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 ze zm.) nie przysługuje ubezpieczonemu z tytułu zatrudnienia na podstawie umowy o pracę nakładczą.

Świadczenia na warunkach i w wysokości określonych w ustawie przysługują:

• ubezpieczonym - w przypadku spełnienia warunków do nabycia prawa do świadczeń pieniężnych z ubezpieczeń emerytalnego i rentowych Funduszu Ubezpieczeń Społecznych;
• członkom rodziny pozostałym po ubezpieczonym albo po osobie uprawnionej do świadczeń pieniężnych z ubezpieczeń emerytalnego i rentowych Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.

Potwierdził to Sąd Najwyższy - Izba Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych - w wyroku z roku 2006 (sygn. akt II UK 165/2006). Art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych wyklucza możliwość przyznania emerytury z ZUS osobie, która ma prawo do świadczenia wypłacanego przez Wojskowe Biuro Emerytalne na podstawie ustawy z 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin.