Ekspert - Pytania i odpowiedzi

Czy umowa spółki pozwala na dobrowolne umorzenie udziałów bez obniżania kapitału spółki?

W umowie spółki określono warunki dobrowolnego umorzenia  udziałów nabywanych od udziałowców. Czy sam zapis umowy spółki jest wystarczający do umorzenia dobrowolnego udziałów bez obniżania kapitału  spółki,  bez zawierania żadnej umowy pomiędzy udziałowcem a spółką?

W umowie spółki określono warunki dobrowolnego umorzenia  udziałów nabywanych od udziałowców. Czy sam zapis umowy spółki jest  wystarczający do umorzenia dobrowolnego udziałów bez obniżania kapitałów  spółki,  bez zawierania żadnej umowy pomiędzy udziałowcem a spółką?

Tak. Nie jest koniecznością zawieranie dodatkowej umowy spółki  w sytuacji, w której zapis umowy spółki umożliwia dobrowolne umorzenie dobrowolne udziałów. Wspólnicy mają możliwość zmiany umowy spółki, tak by wartość pozostałych po umorzeniu udziałów odzwierciedlała niezmienioną wysokość kapitału zakładowego.

Zasady umarzania udziałów zawarte są w art. 199 § 1 - 7 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz. U. z 2000 r. Nr 94 poz. 1037 ze zm.).

Umorzenie udziałów polega na ich prawnym unicestwieniu, tzn. wygaśnięciu wszelkich praw, zarówno o charakterze majątkowym, jak i korporacyjnym wynikających z udziałów. Zgodnie z tym udział może być umorzony jedynie po uzyskaniu wpisu spółki do rejestru handlowego i tylko w przypadku, gdy umowa spółki tak stanowi.

Umorzenie może być przeprowadzone:

• za zgodą wspólnika w drodze nabycia udziału przez spółkę - jest to tzw. umorzenie dobrowolne,
• bez zgody wspólnika - tzw. umorzenie przymusowe,
• w razie ziszczenia się określonego zdarzenia - tzw. umorzenie warunkowe.

 

Jeżeli zgromadzenie wspólników podejmuje uchwałę w sprawie umorzenia, to powinno w niej określić jego warunki, a w szczególności podstawę prawną umorzenia oraz wysokość wynagrodzenia przysługującego wspólnikowi za umorzony udział.

Bezpośrednim skutkiem umorzenia jest zmniejszenie łącznej wartości nominalnej posiadanych przez wspólników udziałów. Za zgodą wspólników spółki z ograniczoną odpowiedzialnością umorzenie udziału może nastąpić bez wynagrodzenia. W takim wypadku następuje nieodpłatne nabycie udziałów przez spółkę (art. 199 § 3 K.s.h.).

Istota umorzenia udziału sprowadza się do jego prawnego unicestwienia. Z chwilą umorzenia udziału wygasają bowiem wszelkie prawa i obowiązki wspólnika, które były z tym udziałem związane, a także ustanowione na udziale obciążenia na rzecz osób trzecich, np. zastaw. Należy jednocześnie podkreślić, ze umorzenie udziału nie będzie skutkować wobec zobowiązań i wierzytelności wymagalnych już w chwili umorzenia udziału. Zatem  pomimo umorzenia udziału, wspólnikowi będzie wciąż przysługiwało prawo do zysku, które powstało przed umorzeniem jego udziału, z drugiej zaś strony będzie on zobowiązany wnieść do spółki dopłaty już nałożone (por. A. Drozd. "Umorzenie udziałów w spółce z o.o.", Prawo spółek 1997/12 str. 18).

Należy również stwierdzić, że będąca następstwem umorzenia udziałów przez spółkę, operacja podwyższenia wartości nominalnej udziałów posiadanych przez wspólników pozostałych w spółce celem zrównania sumy wartości nominalnych wszystkich udziałów z wysokością kapitału zakładowego spółki, jako zdarzenie niepowodujące dla niej żadnego realnego przysporzenia, kwalifikującego je do przychodów na podstawie przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, także nie spowoduje po stronie spółki powstania przychodu podatkowego.

Podstawa prawna:

• Kodeks spółek handlowych (Dz.U. z 2000 r. Nr 94, poz. 1037 ze zm.)
• Postanowienie Drugiego Mazowieckiego Urzędu Skarbowego w Warszawie z 13 kwietnia 2007 r. nr 1472/ROP1/423-46/07/AK

 

Wiadomość archiwalna. Treść artykułu dotyczy stanu prawnego obowiązującego w czasie jego publikacji.