Słownik ekonomiczno-prawny

KALKULACJA

obliczanie szans, planowanie, rozważanie.

W działalności gospodarczej pojęcie to używane jest w trzech znaczeniach: - kalkulacja to jedna z części składowych rachunkowości (pozostałe to księgowość i sprawozdawczość finansowa), której zadaniem jest obliczanie kwoty kosztów na tzw. jednostkę kalkulacyjną (wyrażoną za pomocą odpowiedniej wielkości jednostek wytwarzanych, sprzedawanych lub nabywanych wyrobów, towarów czy usług będącą w danej organizacji przedmiotem ustalenia kosztu jednostkowego); - kalkulacja to czynność kalkulowania, czyli obliczania kosztów i efektów różnych wariantów decyzyjnych przed dokonaniem wyboru; - kalkulacja to zestawianie – w układzie elementów składowych kosztów jednostki kalkulacyjnej. Biorąc pod uwagę czas sporządzania kalkulacji dzieli się ją na wstępną i wynikową. Kalkulację wstępną przeprowadza się na podstawie kosztów przewidywanych, a więc przed rozpoczęciem działania (kalkulacja ex ante). Kalkulację wynikową przeprowadza się natomiast na podstawie rzeczywiście poniesionych kosztów ujętych w ewidencji księgowej (kalkulacja ex post). Biorąc zaś pod uwagę metody kalkulacji wyróżnia się kalkulację podziałową i kalkulację doliczeniową. Kalkulacja podziałowa polega na tym, że ogół kosztów dzieli się przez odpowiadające im jednostki kalkulacyjne, bądź sprowadza się do wspólnego mianownika niejednorodne produkty za pomocą odpowiedniego współczynnika i dokonuje podziału poniesionych kosztów na poszczególne jednostki kalkulacyjne w proporcji wynikającej z przyjętego współczynnika. Kalkulacja doliczeniowa dotyczy obliczania kosztów danego nośnika drogą doliczania poszczególnych pozycji kosztów bezpośrednich na podstawie rzeczywistych dokumentów.