Współpraca różnych firm powiązanych ze sobą w ramach sieci - umiejętnie wsparta przez lokalny samorząd - jest kluczem do dynamicznego rozwoju regionów. Rozwoju, który generuje miejsca pracy, przyciąga inwestorów i przynosi dodatkowy dochód dla regionu - twierdzi Stanisław Jędrusina, wójt gminy Łaszczów, animator i opiekun tzw. Klastra Kalafiorowo-Brokułowego. Idea clusteringu, tak popularna na całym świecie, jest niestety w Polsce mało znana. PARP zlecił więc realizację dużego projektu szkoleń promujących clustering. Projekt jest współfinansowany przez Europejski Fundusz Społeczny.

Co sprawia, że inicjatywa firm z danego regionu przekształca się w sprawnie funkcjonujący klaster? Z praktyki działania widać, że rozwój inicjatywy klastrowej pociąga za sobą rozwój regionów na terenie, których przedsiębiorstwa działają. Zdaniem przedstawicieli samorządów, którzy sami inicjują powstawanie klastrów w swoich regionach, to właśnie władze samorządowe powinny tworzyć zalążki inicjatyw prorozwojowych, które mogą stanowić podwaliny inicjatywy klastrowej, a w perspektywie kolejnych lat - doprowadzić do powstania dojrzałego klastra. Agnieszka Dobrogowska, koordynator jednej z inicjatyw klastrowych w ramach Stowarzyszenia Zdrowe Życie, wymienia 15 różnych działań podejmowanymi najczęściej w ramach obserwowanych przez nią inicjatyw klastrowych w Polsce: tworzenie sieci międzyludzkich i tworzenie sieci przedsiębiorstw, promocja innowacji i nowych technologii, tworzenie marki regionu, pomoc w prowadzeniu biznesu, budowa świadomości przedsiębiorców i szkolenia dla zarządzających, ulepszanie procesów produkcyjnych i szkolenia techniczne, tworzenie zachęt dla napływu inwestycji i inkubacja przedsiębiorstw, promowanie rozwoju istniejących firm oraz przyciąganie nowych firm i talentów, wspieranie innowacyjności, dyfuzja nowych technologii, lobbowanie za rozwojem infrastruktury, poprawa regulacji prawnych i podatkowych, koordynacja zakupów, pomoc w pozyskiwaniu funduszy UE, określenie standardów technicznych i jakościowych.

Są już dobre przykłady

Bez wątpienia w dobie wszechogarniającej globalizacji trzeba zauważyć, że fenomen inicjatyw klastrowych i klastrów dojrzałych dotarł i do naszego kraju. W Polsce występuje wiele przykładów wspólnych działań firm wskazujących na ewolucyjne tworzenie się klastrów: Dolina Lotnicza, Plastikowa Dolina, Płytki Ceramiczne w Opocznie, Kotły w Pleszewie, Bursztyn w Gdańsku, Automatyka Przemysłowa w Gdańsku, Pomidor z Ziemi Sandomierskiej, Klaster Kalafiorowo-Brokułowy z Łaszczowa, Dolina Ekologicznej Żywności na Lubelszczyźnie, czy Dolina Ekoprodukcji na Mazowszu. - Reprezentując silną grupę producentów ekologicznej żywności jestem żywo zainteresowany uczestniczeniem w jeszcze szerszych strukturach. Nasza szansą jest funkcjonowanie w ramach jednego z klastrów ekologicznych, które tworzą się dziś na Lubelszczyźnie i na Mazowszu - mówi Marian Żeleźnik, prezes grupy producentów "Eko-Smak" z Lubelszczyzny.

- Aby zagwarantować sukces inicjatyw klastrowych w Polsce należy przeprowadzić wiele działań mających na celu uświadomienie przedsiębiorcom, władzom samorządowym i jednostkom badawczo-rozwojowym, że współpraca opłaca się wszystkim, że każdy w tym samym stopniu skorzysta z możliwości wspólnego promowania regionu - dodaje Jan Statuch, dyrektor firmy Syngenta Seeds, opiekun klastra "Pomidor z Ziemi Sandomierskiej".

Skutki działania inicjatywy klastrowej są rozłożone w czasie. Często rozwiązanie, które w początkowym okresie nie przynosi wymiernych rezultatów może przynieść korzyści w dłuższej perspektywie. Działanie w klastrze wymusza aktywność ludzi, innowacyjności i poszukiwanie nowych rozwiązań. - Przystąpiliśmy do programu, ponieważ mamy ambicje stać się najsilniejsza grupą produkującą chmiel w Polsce - tłumaczy Grzegorz Teresiński, wójt liczącej 5 tysięcy mieszkańców gminy Wilków. - Dziś w naszym rejonie 800 rolników produkuje chmiel. Rolnik to indywidualista, ale jak mu się pokaże korzyści związane z przystąpieniem do grupy, to opór mija - dodaje Teresiński.

PARP promuje clustering

W odpowiedzi na coraz wyraźniejsze tendencje do koncentracji, współpracy i działania w ramach sieci powiązanych firm Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości uruchomiła projekt "Program szkoleń promujących clustering". Program promujący tworzenie sieci powiązanych ze sobą firm i instytucji w regionach wdrażany jest na zlecenie PARP i współfinansowany z budżetu Europejskiego Funduszu Społecznego. Przeznaczono na ten cel 5 759 860 zł, a projekt ma przede wszystkim charakter szkoleniowo-doradczy. Od października 2005 do końca 2007 roku planowane jest przeszkolenie ponad 1300 osób. Zgodnie z zasadami finansowania szkoleń ze środków UE, przedstawiciele mikro, małych i średnich firm pokrywają 20 proc. kosztów szkoleń. Działania podejmowane w całej Polsce w ramach niniejszego projektu mają pomóc w organizowaniu nowych klastrów oraz w rozwoju już inicjatyw istniejących. Program realizowany jest przez firmy doradcze: Doradztwo Gospodarcze DGA i Enterplan oraz Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową. Dziś zainteresowanie projektem wykazuje ponad 20 grup w całej Polsce wspieranych przez przedstawicieli lokalnych samorządów, m.in.: "Pomidor z Ziemi Sandomierskiej", "Epoka Gryczoka!", "Rogal Marciński", "Granit ze Strzegomia", "Klaster Kalafiorowo-Brokułowy", "Bryczki z Biskupiny", "Chmielaki Nadwiślańskie", "Grupa Turystyczna - Łeba" i inne. Więcej informacji na temat projektu, grup zadaniowych, terminów i harmonogramów zajęć szkoleniowo-doradczych oraz możliwości wzięcia udziału w szkoleniach znaleźć można na stronach www.klastry-efs.pl.

Projekt jest inicjatywą wyjątkową na skalę Europy, bo nigdy jeszcze tak wielu przedsiębiorców z jednego kraju nie było objętych jednym, ogólnonarodowym programem promującym rozwój klastrów. Wykonawcy projektu zachęcają przedsiębiorców, przedstawicieli samorządów lokalnych oraz organizacje tworzące klimat niezbędny do rozwoju przedsiębiorczości do uczestnictwa w praktycznej realizacji projektu. - W ramach projektu chcemy budować świadomość na temat clusteringu, zdefiniować obszary potencjalnej współpracy między przedsiębiorstwami oraz pomóc im w podjęciu decyzji o możliwości współpracy w formie klastra - wyjaśnia Andrzej Głowacki, prezes Doradztwo Gospodarcze DGA, team leader projektu poświęconego idei clusteringu.

Artykuł ukazał się w dwumiesięczniku ,,Fundusze Europejskie'' Zamów prenumeratę: www.fundusze-europejskie.pl

Przedsiębiorcy zainteresowani tworzeniem klastrów mogą skorzystać ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego oraz ZPORR.