W sytuacji nieodpłatnego przekazania własności lokalu można rozważać przede wszystkim skutki na gruncie podatku od spadków i darowizn oraz na gruncie podatku od towarów i usług. Jeśli lokal będzie używany przez syna do prowadzenia działalności gospodarczej, to wówczas przychody z jego sprzedaży stanowić będą przychody z działalności gospodarczej. Jeśli natomiast przedmiotowy lokal nie będzie składnikiem majątku związanym z działalnością gospodarczą, to wówczas, z uwagi na nabycie lokalu w drodze darowizny, jego sprzedaż nie wywołuje istotnych skutków w podatku dochodowym.

Przekazanie lokalu w formie darowizny zasadniczo nie wywołuje skutków podatkowych dla darczyńcy w podatku dochodowym. Działalność gospodarcza, w której był ów lokal używany, nie jest już prowadzona, a zatem nie ma potrzeby wycofywania go z ewidencji i przerywania amortyzacji. Również po stronie obdarowanego nie powstanie żaden obowiązek w zakresie podatku dochodowego. Zgodnie bowiem z przepisami ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (u.p.d.o.f.) do przychodów podlegających przepisom o podatku od spadków i darowizn nie stosuje się przepisów u.p.d.o.f.

Darowizna jest natomiast przedmiotem opodatkowania podatkiem od spadków i darowizn. W tym przypadku obowiązek podatkowy ciąży solidarnie na darczyńcy oraz obdarowanym. Wysokość podatku jest uzależniona od tego, jaka jest wartość lokalu (według cen rynkowych). W podatku tym funkcjonują kwoty wolne oraz zwolnienia, tak więc nie jest wykluczone, że nie zapłacą Panowie w ogóle podatku. Biorąc pod uwagę, że przedmiotem darowizny jest nieruchomość, umowa darowizny musi być zawarta w formie aktu notarialnego. Nieodpłatne przekazanie może zostać objęte VAT. Nie wiem, czy przy jego nabyciu (wytwarzaniu) służyło Panu prawo do odliczenia podatku. Jeśli tak, to jego nieodpłatne przekazanie zasadniczo będzie podlegało opodatkowaniu VAT. W zakresie bowiem nieodpłatnego przekazywania środków trwałych po zakończonej działalności podmiot dokonujący tych czynności działa jako podatnik VAT. Nieodpłatne przekazanie będzie podlegać opodatkowaniu jako czynność zrównana z dostawą towarów na podstawie art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług.

Skutki podatkowe późniejszej sprzedaży tego lokalu użytkowego uzależnione będą od tego, w jakim celu obdarowany nabędzie ów lokal i w jaki sposób będzie go używał. Jeśli zostanie on nabyty dla celów prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej, to wówczas jego sprzedaż - nawet po upływie 5 lat licząc od końca roku, w którym lokal został nabyty (w drodze darowizny) - będzie powodowała powstanie przychodu z działalności gospodarczej.

Jeśli natomiast lokal nie stał się składnikiem majątku związanym z działalnością gospodarczą, to jego późniejsza sprzedaż nie będzie powodować skutków podatkowych w podatku dochodowym. Zgodnie bowiem z przepisem art. 21 ust. 1 pkt 32 lit. d) u.p.d.o.f. od podatku zwalnia się w całości przychody ze sprzedaży nieruchomości, jeżeli ich nabycie nastąpiło w drodze spadku lub darowizny.

Sprzedając prywatnie darowany lokal, należałoby także zachować pewien odstęp czasowy tak, aby jedna sprzedaż nie następowała bezpośrednio po drugiej. W przeciwnym razie podatnikowi może być postawiony zarzut obejścia przepisów prawa podatkowego (organy podatkowe mogą podejrzewać, że celem podatnika było uniknięcie zapłacenia podatku od sprzedaży lokalu).

Sprzedaż przedmiotowego lokalu przez obdarowanego może podlegać VAT. Uzależnione jest od tego, w jaki sposób lokal będzie przez niego używany. To bowiem określa pozycję zbywcy lokalu w zakresie podatku od towarów i usług.

Podstawa prawna: art. 3 ust. 1 pkt 3, art. 21 ust. 1 pkt 32 lit. d) ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (tekst. jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 14, poz. 176 z późn. zm.); art. 1 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (tekst jedn. Dz. U. z 2004 r. Nr 142, poz. 1514 z późn. zm.); art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 54, poz. 535 z późn. zm.).

Adam Bartosiewicz
Współautor Vat - 318 interpretacji urzędów i izb skarbowych, Dom Wydawniczy ABC