Jeżeli osoba wykonująca pracę na umowę zlecenie jest równocześnie w innym zakładzie pracy zatrudniona na podstawie umowy o pracę i otrzymuje wynagrodzenie równe minimalnemu lub od niego wyższe, obowiązkowo podlega ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym z tytułu umowy o pracę. Z tytułu umowy zlecenie ubezpieczenia emerytalne i rentowe mają charakter dobrowolny.

Przykład

Piotr K. jest zatrudniony na podstawie umowy o pracę w Spółce A, gdzie otrzymuje wynagrodzenie w wysokości 899,10 zł. Od 1 marca pan Piotr zostaje równocześnie zatrudniony w Spółce B na umowę zlecenie. W związku z tym, iż wynagrodzenie z umowy o pracę jest równe minimalnemu, ubezpieczenia emerytalne i rentowe z umowy zlecenie są dobrowolne, obowiązkowa jest wyłącznie składka na ubezpieczenie zdrowotne.

W sytuacji gdy zleceniobiorca wykonuje równocześnie dwie umowy zlecenie lub więcej takich umów, obowiązkowo podlega ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym z tytułu pierwszej wykonywanej umowy. Z tytułu pozostałych umów ubezpieczenia emerytalne i rentowe są dobrowolne. Zleceniobiorcy zawsze jednak przysługuje prawo zmiany tytułu do obowiązkowych ubezpieczeń, czyli prawo wyboru umowy, od której będzie miał obowiązek opłacać składki na ubezpieczenia społeczne.

Przykład

Janusz R od 1 marca 2006 r. jest zatrudniony na podstawie umowy zlecenie w Spółce A. Z umowy tej podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym, wypadkowemu, zdrowotnemu oraz dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu. W okresie od 13 do 31 marca 2006 r. pan Janusz wykonuje druga umowę zlecenie zawartą ze Spółką B. W okresie od 1 do 13 marca podlega on obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym z tytułu umowy zawartej w Spółce A. W okresie od 13 do 31 marca pan Janusz może wybierać: będzie mógł obowiązkowo podlegać ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym z tytułu umowy zawartej w Spółce A albo z tytułu umowy zlecenie zawartej ze Spółką B.

W sytuacji, gdy umowa zlecenie lub inna umowa o świadczenie usług, do której zastosowanie mają przepisy dotyczące umowy zlecenie, jest wykonywana w ramach prowadzonej pozarolniczej działalności gospodarczej (przedmiot prowadzonej działalności jest taki sam jak przedmiot wykonywanej umowy i w zakresie podatkowym przychód z umowy zlecenie jest traktowany jako przychód z działalności), nie mamy do czynienia ze zbiegiem tytułów do ubezpieczeń społecznych. W powyższej sytuacji ubezpieczony podlega obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym oraz ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzonej działalności. Osoba taka nie podlega ani obowiązkowo, ani dobrowolnie ubezpieczeniom społecznym i w konsekwencji ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu umowy zlecenie. Umowę zlecenie należy w takiej sytuacji traktować jako jedną z umów, w wyniku której działalność jest prowadzona i uzyskiwany jest przychód.

Sytuacja wygląda inaczej, gdy umowa zlecenie jest zawarta z osobą, która równocześnie prowadzi działalność gospodarczą, ale przedmiot wykonywanej umowy jest inny niż przedmiot prowadzonej działalności. Wówczas występuje zbieg tytułów do ubezpieczeń: umowa zlecenia oraz działalność gospodarcza. W takiej sytuacji z jednego z tych tytułów, wybranego przez ubezpieczonego, ubezpieczenia są obowiązkowe, z drugiego - dobrowolne.

Od 1 listopada 2005 r. zleceniobiorca prowadzący działalność gospodarczą i równocześnie wykonujący umowę zlecenie może jako tytuł do obowiązkowych ubezpieczeń wybrać umowę zlecenie, gdy z tej umowy uzyskuje wynagrodzenie równe co najmniej obowiązującej go minimalnej podstawie wymiaru składek z działalności gospodarczej.

Przykład

Jan K. od stycznia 2005 r. prowadzi działalność gospodarczą. W dniu 1 marca 2006 r. pan Jan zawiera dodatkowo umowę zlecenie. W marcu z umowy zlecenie otrzymuje wynagrodzenie w wysokości 1200 zł. W związku z tym, że podstawa wymiaru składek z umowy zlecenie (1200 zł) jest niższa od obowiązującej go minimalnej podstawy wymiaru składek z działalności (1517,17 zł), w marcu obowiązkowo podlega ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym z działalności. Z umowy zlecenia ubezpieczenia emerytalne i rentowe są dobrowolne. Pan Jan mógłby z umowy zlecenie podlegać obowiązkowym ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym, jeżeli wynagrodzenie z umowy zlecenia byłoby równe co najmniej 1517,17 zł.

Przykład

Witold M. od stycznia br. prowadzi działalność gospodarczą. Składki na ubezpieczenia społeczne z działalności opłaca od 30 proc. minimalnego wynagrodzenia, tj. 269,73 zł. Od 1 marca pan Witold dodatkowo wykonuje umowę zlecenie. W marcu z umowy zlecenia otrzymuje wynagrodzenie w wysokości 400 zł. W związku z tym w marcu może w dalszym ciągu podlegać obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym z działalności lub jako tytuł do obowiązkowych ubezpieczeń wybrać umowę zlecenie.

Zmiany w zakresie wyboru tytułu do ubezpieczeń dotyczą wyłącznie osób prowadzących działalność gospodarczą na podstawie przepisów ustawy o działalności gospodarczej (w tym wspólników spółek cywilnych) lub innych przepisów szczególnych. W dalszym ciągu prawo wyboru tytułu do ubezpieczeń, bez względu na wysokość wynagrodzenia uzyskiwanego z umowy zlecenie, mają osoby prowadzące działalność w ramach spółki jawnej, partnerskiej, komandytowej, jednoosobowi wspólnicy spółki z o.o. oraz osoby podlegające ubezpieczeniom jako twórcy i artyści.

Przykład

Konrad T. jest wspólnikiem w spółce jawnej. Dodatkowo od 1 marca zatrudnił się na podstawie umowy zlecenie z miesięcznym wynagrodzeniem w wysokości 500 zł. od 1 marca pan Konrad może w dalszym ciągu podlegać emerytalnemu obowiązkowym ubezpieczeniom i rentowym jako wspólnik spółki jawnej lub zmienić tytuł do obowiązkowych ubezpieczeń i od 1 marca podlegać obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym z umowy zlecenie.