Choć decydują o nim przede wszystkim staż pracy przed reformą emerytalną oraz osiągane wynagrodzenie, to jego obliczenie wcale nie jest takie proste. Na częściej padające pytania dotyczące kapitału początkowego odpowiedzieli eksperci ZUS.

W moim zakładzie pracy uzyskałem informację, że do wniosku o kapitał początkowy muszę złożyć oryginały dokumentów potwierdzających okresy składkowe i nieskładkowe. Czy mogę dołączyć kserokopie tych dokumentów?

- Do wniosku o ustalenie kapitału początkowego - tak jak do wniosku o emeryturę lub rentę - dowody potwierdzające okresy składkowe i nieskładkowe, a także wysokość osiąganego wynagrodzenia należy dołączyć w oryginale. Tak jak oryginał traktuje się i dopuszcza jako środek dowodowy odpis notarialny dokumentu lub jego kserokopię poświadczoną przez notariusza. ZUS może dopuścić przyjęcie jedynie kserokopii, książeczki wojskowej, odpisu aktu urodzenia dziecka lub dyplomu ukończenia szkoły wyższej - po poświadczeniu przez pracodawcę zgodności tych dokumentów z oryginałem. Oryginały dokumentów ZUS zwraca po wykorzystaniu, z wyjątkiem zaświadczenie o zatrudnieniu i wynagrodzeniu (druku ZUS Rp. 7).

Pracowałem w małych prywatnych firmach w latach 90. Firmy te prawdopodobnie już nie istnieją. Na podstawie jakich dokumentów mam udowodnić osiągane zarobki? W legitymacji ubezpieczeniowej nie mam wpisanych danych o zarobkach osiąganych w tym czasie.

- Firmy zatrudniające do 20 pracowników do końca 1998 r. miały obowiązek imiennego zgłaszania pracownikóww do ubezpieczenia społecznego. Jeżeli pracodawcy dopełnili swoich obowiązków - ZUS ma informacje o wysokości wpłacanych składek na ubezpieczenie społeczne pracowników zatrudnionych u takich pracodawców. W takim wypadku wystarczy do wniosku dołączyć świadectwo pracy, a w kwestionariuszu dotyczącym okresów składkowych i nieskładkowych (druk ZUS Rp-6) przy okresie tego zatrudnienia należy zamieścić dopisek, iż zakład pracy rozliczał się imiennie z ZUS, podać nazwę zakładu i adres miejsca zatrudnienia i ewentualnie - jeżeli jest znany Numer Konta Płatnika (NKP)j. ZUS na podstawie tych danych będzie mógł ustalić okres opłacania składek na ubezpieczenie społeczne oraz wysokość wynagrodzenia stanowiącego podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne.

Czy do wniosku o ustalenie kapitału początkowego muszę dołączyć świadectwo pracy, jeżeli pracodawca w wystawionym dla mnie zaświadczeniu o zatrudnieniu i wynagrodzeniu (na druku ZUS Rp. 7) potwierdził okres pracy i wysokość wynagrodzenia oraz inne okoliczności związane ze stosunkiem pracy.

- Jeżeli pracodawca w zaświadczeniu o zatrudnieniu i wynagrodzeniu wystawionym według obowiązującego od 2001 r. wzoru druku ZUS Rp-7 stwierdzi wszystkie wymagane okoliczności wyszczególnione w tym dokumencie występujące w trakcie trwania stosunku pracy, zaświadczenie takie jest wystarczającym dokumentem na potwierdzenie zarówno osiąganych zarobków jak i okresu zatrudnienia. W takim przypadku nie ma konieczności przedkładania w ZUS świadectwa pracy ani żadnych innych dowodów na okoliczność zatrudnienia u tego pracodawcy. W zaświadczeniu o zatrudnieniu i wynagrodzeniu pracodawca powinien stwierdzić okres zatrudnienia, a jeżeli zatrudnienie obejmowało okres przed 15 listopada 1991r. - dodatkowo wymiar czasu pracy, a po 14 listopada 1991r okresy nieskładkowe, czyli okresy pobierania zasiłku chorobowego, zasiłku opiekuńczego, świadczenia rehabilitacyjnego, urlopu wychowawczego, a także okresy i kwoty pobierania wynagrodzenia za czas niezdolności do pracy wypłacone na podstawie Kodeksu pracy lub innych przepisów. Ponadto pracodawca jest zobowiązany wykazać udzielone pracownikowi okresy lub dni urlop w bezpłatnych.

Czy dyplom jest dla ZUS wystarczającym dokumentem na potwierdzenie odbytych przeze mnie studiów ?

- Jeżeli w dyplomie jest określony programowy czas trwania studiów, jest to dokument wystarczający do uwzględniania studiów jako okresów nieskładkowych. Jeżeli jednak dyplom nie zawiera takiej informacji, niezbędne jest zaświadczenie z uczelni stwierdzające, programowy tok ich trwania.

W legitymacji ubezpieczeniowej mam wpisy o wysokości wynagrodzenia. Czy muszę prosić pracodawcę o wystawienie zaświadczenia na druku ZUS Rp-7, czy też mogę w ZUS przedłożyć tę legitymację?

- Legitymacja ubezpieczeniowa zawierająca stosowne wpisy o wynagrodzeniu, opatrzone stosownymi pieczątkami i podpisem osoby dokonującej wpisu, stanowi wystarczający dokument na potwierdzenie wysokości osiąganych zarobów do ustalenia podstawy wymiaru kapitału początkowego.

Zdarza się, że nie można dotrzeć w żaden sposób do dokumentów płacowych. Co wtedy?

- Obowiązuje generalna zasada: przyszły emeryt musi udowodnić wysokość wynagrodzenia, od którego można by wyliczyć podstawę wymiaru kapitału początkowego. Jeżeli więc ubezpieczony dostarczy dokumentację potwierdzającą wyłącznie okresy zatrudnienia i nie udowodni wysokości zarobków do ustalenia podstawy wymiaru, kapitał początkowy zostanie wyliczony tylko od tzw. części socjalnej (24% kwoty bazowej), w części proporcjonalnej do wieku oraz okresu składkowego i nieskładkowego, osiągniętego do 31 grudnia 1998r.

Jestem od 1997 r. emerytem wojskowym. W 1998 r. podjąłem pracę i z tego tytułu pracodawca odprowadza składki na ubezpieczenie emerytalne i rentowe. Czy z tego tytułu zostanie mi ustalony kapitał początkowy, a w przyszłości emerytura z ZUS?

Obowiązujące przepisy nie zezwalają na ustalenie dla Pana kapitału początkowego, ani w przyszłości emerytury z tytułu zatrudnienia. Bowiem nie ustala się kapitału początkowego osobom urodzonym po 1948r., jeżeli osoby te przed dniem 1.01.1999r. pozostawały w służbie i mają ustalone prawo do świadczeń określonych w przepisach o zaopatrzeniu emerytalnym tych osób, choćby osoby te udowodniły okresy ubezpieczenia społecznego przed 1.01.1999r. Dodatkowo osoba która ma ustalone prawo do emerytury z tytułu służby w wojsku traci możliwość ubiegania się o emeryturę za okresy zatrudnienia (ubezpieczenia). Natomiast okresy zatrudnienia (ubezpieczenia) mogą podlegać uwzględnieniu w wymiarze emerytury przyznanej z tytułu służby.