Pytanie

Jak zaksięgować wyżej wymienione wydatki (grunt jest własnością spółki)?

Odpowiedź

Na wstępie należy określić, w jakim celu przedmiotowe wydatki zostały poniesione i wówczas podjąć decyzję o ich ujęciu w księgach rachunkowych spółki. Albowiem ze względu na profil działalności firmy oraz przyjętą do stosowania politykę rachunkowości te same przedmiotowo koszty będą miały różne konsekwencje ich księgowego ujęcia. Jeżeli spółka zamierza prowadzić działalność polegającą na świadczeniu usług długoterminowych (budowlanych) o okresie realizacji powyżej 6 miesięcy, księgowanie tych wydatków będzie zaliczone w poczet kosztów tych usług, a koszt własny będzie rozliczany stosowanie do realizacji projektu oraz szczególnych zasad rozliczania tego typu usług na dzień bilansowy (zarówno od strony kosztów, jak i przychodów). W przypadku zaś, gdy spółka podjęła decyzję o rozpoczęciu budowy z myślą o sprzedaży mieszkań - jednak nie jest to jej podstawowy profil działalności - to z pewnością przedmiotowa nieruchomość zaliczona będzie do inwestycji i również w tym przypadku wydatki ponoszone w trakcie trwania budowy zwiększać będą koszt wytworzenia tego składnika aktywów spółki. Bez względu na produkt finalny (w działalności podstawowej - wynik wyświadczenia usług budowlanych, w pozostałej - inwestycje), do wyceny stosuje się cenę nabycia lub koszt wytworzenia.

Uzasadnienie

Przepisy art. 34a-34d ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (tekst jedn.: Dz. U. z 2002 r. Nr 76, poz. 694, z późn. zm.) - dalej u.o.r. - przewidują szczególne zasady wyceny przychodów i kosztów usług długoterminowych. Według art. 34b u.o.r. koszty wytworzenia, które można bezpośrednio przyporządkować przychodom osiągniętym przez jednostkę, wpływają na wynik finansowy jednostki za ten okres sprawozdawczy, w którym przychody te wystąpiły. Zaś koszty wytworzenia, które można jedynie w sposób pośredni przyporządkować przychodom lub innym korzyściom osiąganym przez jednostkę, wpływają na wynik finansowy jednostki w części, w której dotyczą danego okresu sprawozdawczego, zapewniając ich współmierność do przychodów lub innych korzyści ekonomicznych.

Należy w tym miejscu również przypomnieć, że dokonanie wyceny kosztów wytworzenia odbywa się w oparciu o definicję zawartą w art. 28 ust. 3 u.o.r. Na koszt wytworzenia składają się wszystkie wydatki pozostające w bezpośrednim związku z wytworzeniem danego produktu, a więc koszty materiałów bezpośrednich, zakupionych usług, wynagrodzeń, oraz ta część kosztów pośrednich, którą można w wiarygodny sposób wyliczyć i w określonej proporcji przypisać do danego produktu. Tak więc wydatki opisane w pytaniu muszą zostać określone jako koszty bezpośrednie (w całości dotyczą np. jednego zlecenia) lub pośrednie - jeżeli dotyczą kilku zleceń (np. w przypadku, kiedy plany zagospodarowania, przyłączy, itp. dotyczą całego osiedla, które będzie budowane w przyszłości, ale w tej chwili spółka ma podpisaną umowę na realizację jednego budynku). W przypadku usług długoterminowych budowlanych - specyficzne jest szacowanie i ujmowanie kosztów tych usług w ciężar kosztu wytworzenia - w wielkości i stosunku do przychodów określanych na dzień bilansowy (mimo nie zakończenia zlecenia). Warto również pamiętać, że koszty poniesione przed zawarciem umowy na realizację zlecenia należy aktywować jako rozliczenia międzyokresowe kosztów, jeżeli pokrycie ich w przyszłości przychodami będzie możliwe. Dlatego też poniesione koszty planów - jeżeli dotyczą przyszłych zleceń (jako koszty pośrednie) należy w części dotyczącej realizowanego zlecenia - zaliczyć do kosztu - w pozostałej - aktywować jako rozliczenia międzyokresowe, w późniejszych okresach zaliczając je do bieżących kosztów konkretnych zleceń.

Przykłady

Wydatki zaliczane do kosztów bezpośrednich - w przypadku świadczenia usług budowlanych są księgowane:

Wn konta zespołu 4
Ma różne konta (np. 311 Materiały, 202 Rozrachunki z dostawcami krajowymi niepowiązanymi, 131 Bieżący rachunek bankowy, 060 Odpisy umorzeniowe środków trwałych) i Wn konto 504 Koszty podstawowej działalności budowlanej (w analityce poszczególne zlecenia)

Ma konto 490 Rozliczenie kosztów
- Część kosztów pośrednich, która będzie rozliczona w przyszłych okresach jest ujmowana:
przy prowadzeniu kont zespołu 4: Wn konto 641 Rozliczenia międzyokresowe czynne kosztów operacyjnych Ma konto 490 Rozliczenie kosztów
- przy prowadzeniu kont tylko zespołu 5: Wn konto 641 Rozliczenia międzyokresowe czynne kosztów operacyjnych Ma różne konta zespołu 1, 2 i 3

A następnie odpisywanie tych kosztów w koszty bieżącego okresu sprawozdawczego odbywa się w następujący sposób:
- przy prowadzeniu kont zespołu 4: Wn konto 490 Rozliczenie kosztów Ma konto 641 Rozliczenia międzyokresowe czynne kosztów operacyjnych
- przy prowadzeniu kont zespołu 4: Wn konto 490 Rozliczenie kosztów Ma konto 641 Rozliczenia międzyokresowe czynne kosztów operacyjnych.

Dagmara Leszczyńska-Trochonowicz
Autorka współpracuje z Vademecum Głównego Księgowego, Wolters Kluwer
Polska, www.wolterskluwer.pl