Rozmowa z Przemysławem Przybylskim, rzecznikiem prasowym Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.

Osoba, która zdecyduje się na założenie własnej firmy musi załatwić formalności z tym związane np. otrzymać numer REGON i NIP. Czy powinna zgłosić się także do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych?

Tak. Każdy kto rozpoczyna działalność gospodarczą musi zarejestrować się jako płatnik w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych. Ma na to 7 dni od rozpoczęcia wykonywania działalności gospodarczej. Powinien zgłosić się także jako osoba ubezpieczona.

Czy musi to być jakiś konkretny ZUS, czy można zgłosić się do dowolnej jednostki?

Zgłoszenia należy dokonać w terenowej jednostce ZUS właściwej ze względu na adres siedziby płatnika składek.

Jakie formularze trzeba wypełnić?

W przypadku, gdy chodzi o jednoosobową działalność gospodarczą, przedsiębiorca musi złożyć zgłoszenie płatnika składek oraz do ubezpieczeń siebie jako ubezpieczonego. Zgłoszenia płatnika składek dokonuje się na formularzu ZUS ZFA. Do dokumentu tego należy dołączyć kopię decyzji urzędu skarbowego o nadaniu numeru NIP oraz kopię zaświadczenia urzędu statystycznego o nadaniu numeru REGON. Zgłoszenia siebie jako osoby ubezpieczonej do ubezpieczeń społecznych dokonuje się na formularzu ZUS ZUA lub ZUS ZZA.

Zgłoszenia płatnika składek można dokonać wyłącznie w formie papierowej, tzn. na oryginalnym formularzu, pobranym w jednostce ZUS lub jako wydruk z aktualnej wersji programu "Płatnik", dołączając kopie decyzji o nadaniu numeru NIP i zaświadczenie o aktualnym numerze REGON. Pozostałe dokumenty ubezpieczeniowe można przekazać do ZUS poprzez teletransmisję danych w formie dokumentu elektronicznego z aktualnej wersji programu "Płatnik"  albo w formie papierowej.

Czy po zarejestrowaniu się w ZUS trzeba później wypełniać jeszcze jakieś dokumenty?

Płatnik rozliczający składki wyłącznie na własne ubezpieczenia przekazuje do ZUS tylko deklaracje rozliczeniowe ZUS DRA w terminie do 10. dnia każdego miesiąca. Ponadto osoby te są zwolnione z obowiązku składania dokumentów rozliczeniowych za kolejne miesiące, jeżeli nic się nie zmienia w stosunku do danych wykazanych w ostatnio złożonej deklaracji.

W jakich terminach opłaca się składki na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne?

Osoby prowadzące działalność gospodarczą, które opłacają składki wyłącznie za siebie, powinny opłacać je najpóźniej do 10 dnia następnego miesiąca. Wszystkie składki należy opłacać w formie bezgotówkowej, na wskazane przez ZUS rachunki bankowe. Za termin opłacenia składek uważa się dzień obciążenia rachunku bankowego przedsiębiorcy na podstawie polecenia przelewu.

Jakie składki są obowiązkowe? Czy można liczyć na jakieś ulgi?

Prowadzący pozarolniczą działalność gospodarczą obowiązkowo podlegają ubezpieczeniom: emerytalnemu, rentowym, wypadkowemu oraz zdrowotnemu. Dobrowolnie mogą podlegać ubezpieczeniu chorobowemu. Jeżeli chodzi o ulgi, to przedsiębiorcy rozpoczynający działalność gospodarczą, mogą w okresie pierwszych 2 lat jej prowadzenia płacić niższe składki na ubezpieczenia społeczne. Ulga ta nie przysługuje osobom, które prowadzą lub w okresie ostatnich 5 lat kalendarzowych prowadziły firmę. Nie mogą z niej skorzystać również osoby pracujące na zasadzie samozatrudnienia u byłego pracodawcy.

Przedsiębiorca uprawniony do opłacania ulgowych składek oblicza je od kwoty stanowiącej 30 proc. minimalnego wynagrodzenia (choć oczywiście może płacić więcej). Natomiast przedsiębiorcy, którzy nie spełniają warunków do przyznania ulgi za minimalną podstawę wymiaru składek muszą przyjąć kwotę stanowiącą 60 proc. przeciętnego wynagrodzenia. Z dodatkowych ulg mogą również skorzystać osoby niepełnosprawne zakładające firmę, które legitymują się orzeczeniem o niepełnosprawności.

Na początku rozkręcania własnego biznesu często dokłada się do niego. Nie ma żadnych dochodów tylko koszty. Czy można w tym czasie nie płacić składek?

Obowiązek opłacania składek powstaje z chwilą faktycznego rozpoczęcia wykonywania działalności gospodarczej, bez względu na to czy przedsiębiorca osiąga dochód czy nie. Nie ma niestety możliwości zwolnienia z opłacania składek.

Zakończenie działalności również wiąże się z pewnymi obowiązkami. Jakimi?

W przypadku zaprzestania prowadzenia jednoosobowej firmy, należy w ciągu 7 dni dokonać wyrejestrowania siebie jako ubezpieczonego - na formularzu ZUS ZWUA oraz jako płatnika składek - na formularzu ZUS ZWPA.

Zakładając, że firma rozwija się, przedsiębiorca chce zatrudnić pracownika do pomocy. Co powinien w takiej sytuacji zrobić?

Przedsiębiorca ma obowiązek dokonać zgłoszenia pracownika na druku ZUS ZUA do wszystkich ubezpieczeń, w ciągu 7 dni od daty zatrudnienia.

Prawidłowe sporządzenie dokumentów i właściwe obliczenie wysokości składek może sprawiać pewne trudności. Czy początkujący przedsiębiorca może liczyć na pomoc ZUS?

Oczywiście. Szczegółowe informacje na temat zasad podlegania ubezpieczeniom, rozliczania i opłacania składek, zasad wypełniania i przekazywania dokumentów ubezpieczeniowych do ZUS można uzyskać w każdej terenowej jednostce organizacyjnej ZUS (osobiście lub telefonicznie) oraz na stronie internetowej Zakładu, pod adresem: www.zus.pl

Rozmawiała Monika Domaradzka