Wynika to m.in. z braku odpowiedniego rozeznania w ofercie funduszy inwestycyjnych na naszym rynku, których liczba przekroczyła już 240, a wartość zarządzanych przez nie aktywów stanowi niemal 90 mld zł.

Drugim czynnikiem wpływającym na taki stan jest zbyt mała aktywność agentów sprzedaży w zakresie oferowania tytułów uczestnictwa funduszy inwestycyjnych małym i średnim firmom. Przedsiębiorcy w Polsce często nie wykorzystują możliwości, jakie dają im fundusze inwestycyjne. Na Zachodzie ten sposób zarządzania środkami finansowymi w przedsiębiorstwach jest prowadzony na dużą większą skalę, niż u nas. Jak mówi Piotr Kuba, wiceprezes Zarządu SKARBIEC Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych SA, decydenci z przedsiębiorstw należących do sektora MSP najczęściej wybierają tradycyjne bankowe lokaty, co wynika częściej z przyzwyczajenia niż z analizy dostępnych na rynku ofert. Tymczasem Towarzystwa Funduszy Inwestycyjnych kierują swoją ofertę nie tylko do osób fizycznych, ale także do firm.

W czym wybierać?

Na koniec października 2006 r. na polskim rynku funkcjonowało razem 28 funduszy rynku pieniężnego i funduszy gotówkowych. Inwestują one w instrumenty rynku pieniężnego, takie jak bony skarbowe, komercyjne papiery dłużne, bony pieniężne, certyfikaty depozytowe czy depozyty bankowe. Przedmiotem lokat są również inne dłużne papiery wartościowe, takie jak obligacje z kuponami odsetkowymi wypłacanymi nie rzadziej niż rok lub zerokuponowe, którym do wykupu pozostał termin krótszy niż rok. Wolne środki są lokowane na depozytach, które nie przekraczają roku. Emitentami tych aktywów są: Skarb Państwa, NBP, banki, przedsiębiorstwa i jednostki komunalne.

Wyodrębniona grupa w ramach tej kategorii funduszy, tj. grupa funduszy rynku pieniężnego, podlega szczególnym regulacjom w zakresie inwestowania. Przedmiotem lokat tego rodzaju funduszy mogą być instrumenty rynku pieniężnego posiadające rating krótkoterminowy na poziomie co najmniej A3 wg Standard&Poor's lub P3 wg Moody's lub F3 wg Fitch Ratings. Średni ważony czas zapadalności wszystkich instrumentów zawartych w portfelu nie może przekraczać 90 dni. Te obostrzenia mają na celu redukcję ryzyka inwestycji wynikającego ze zmian rynkowych stóp procentowych oraz sytuacji ekonomicznej emitenta (minimalizacja ryzyka kredytowego emitenta). Każdy fundusz, który spełnia te wymogi ma wyłączne prawo używania w swej nazwie określenia "rynku pieniężnego". Wymogi te muszą być zamieszczone w statucie funduszu. Chciałbym zwrócić uwagę na różnicę pomiędzy określeniem "rynku pieniężnego" oraz "pieniężne". Fundusze rynku pieniężnego charakteryzują się najniższym ryzykiem wśród funduszy inwestycyjnych.

- Opracowanie szczególnych zasad inwestowania dla tych funduszy wynikało między innymi z zamierzeń dla stworzenia warunków bezpiecznego inwestowania przez jednostki sektora finansów publicznych w jednostki uczestnictwa funduszy inwestycyjnych. Jednak dla realizacji takich inwestycji niezbędne było uchwalenie przez parlament stosownych zmian w ustawie o finansach publicznych - mówi Katarzyna Kakowska z Izby Zarządzających Funduszami i Aktywami. Do chwili obecnej takie zmiany nie zostały uchwalone, stąd istniejące fundusze rynku pieniężnego są niedostępne dla jednostek sektora finansów publicznych. Dla kogo mogą być w tej sytuacji te instrumenty adekwatne? Dla każdego, kto ceni sobie bezpieczeństwo oraz wysoką płynności inwestycji, czyli dla przedsiębiorców.

Fundusze, których inwestycje nie spełniają powyższych wymogów prawnych, a należą do grupy bezpiecznych, noszą nazwę funduszy gotówkowych. Posiadają one większą swobodę inwestycyjną, więc kupują mniej bezpieczne instrumenty finansowe i o dłuższych terminach zapadalności lub ryzyka otrzymania świadczeń (odsetek), lecz nie dłuższym niż rok. Inwestują także pewną część aktywów w zagraniczne dłużne papiery wartościowe. To z kolei daje większy potencjał zarabiania, gdyż instrumenty o wyższym ryzyku kredytowym są wyżej oprocentowane. Większa swoboda w inwestowaniu za granicą rodzi jednak ryzyko walutowe, co wymaga zawierania transakcji zabezpieczających na instrumentach pochodnych. Reasumując, należy stwierdzić, iż ryzyko inwestycyjne funduszy gotówkowych jest wyższe, lecz za to inwestycje takie mają wyższy potencjał zarabiania, niż w przypadku funduszy rynku pieniężnego.

Stopy procentowe a Twoje pieniądze

Wyniki inwestycyjne funduszy rynku pieniężnego i gotówkowego zależą w szczególności od poziomu rynkowych stóp procentowych. Mamy tu do czynienia ze stabilnym i systematycznym wzrostem wartości jednostek uczestnictwa. Ich rentowność znacznie przewyższa poziom inflacji w Polsce. Indeks mierzący wzrost wartości funduszy rynku pieniężnego i rynków gotówkowych wzrósł w skali roku do listopada 2006 o 3,6 proc. Jest to wynik porównywalny ze stopą zwrotu półrocznej lokaty bankowej.

- Warto pamiętać także o tym, że klient inwestując w fundusze może uzyskać szybki dostęp do swoich środków, szczególnie w przypadku funduszy rynku pieniężnego, kiedy to środki z umorzenia mogą trafić na konto inwestora już następnego dnia po złożeniu zlecenia odkupienia jednostek - mówi Piotr Kuba. - Warto zwrócić uwagę, że odmiennie niż jest to w przypadku lokat, klient nie jest zmuszony do określania czasu trwania inwestycji w momencie jej dokonywania - umorzy jednostki wówczas, gdy będzie to konieczne. Ponadto, w momencie umorzenia, klient otrzymuje cały zysk wypracowany w okresie swojej inwestycji przez zainwestowaną kwotę - nie ma więc mowy o otrzymaniu "karnych" odsetek, jak to się dzieje w przypadku wcześniejszego zerwania lokat bankowych - wyjaśnia wiceprezes SKARBIEC TFI.

Jan Mazurek