Obowiązki określone zostały zarówno w aktach prawnych regulujących poszczególne obszary ochrony środowiska, jak i w podpisanym przez nasz kraj traktacie akcesyjnym. Obowiązki te będą wypełniane poprzez realizację inwestycji, takich jak oczyszczalnie ścieków i sieci kanalizacyjne, zakłady utylizacji odpadów, instalacje w przemyśle umożliwiające ograniczenie liczby emitowanych zanieczyszczeń i wdrażanie najlepszych dostępnych technik. Według szacunków Ministerstwa Środowiska (w projekcie nowelizacji polityki ekologicznej państwa) nakłady inwestycyjne w ochronie środowiska to około 63,9 mld zł w latach 2007-2010 i 61,4 mld zł w latach 2011-2014, czyli około 15 mld zł średniorocznie przez 8 lat. Jest to praktycznie dwukrotny wzrost nakładów, bo według GUS nakłady w roku 2005 na ochronę środowiska i gospodarkę wodną wyniosły jedynie 7,5 mld zł.

W planowanych nakładach około 45 proc. przeznaczone powinno być na inwestycje z zakresu ochrony wód i gospodarki wodnej. Drugi czynnik to możliwości pojawiające się dzięki członkostwu w UE, a więc dotacje przeznaczone dla inwestorów podejmujących określone działania. Ochrona środowiska będzie tą dziedziną polskiej gospodarki, która otrzyma bardzo istotne wsparcie ze środków unijnych. Największe inwestycje proekologiczne wspierane będą dotacjami w ramach programu operacyjnego Infrastruktura i Środowisko, w którym przewidziano na lata 2007-2013 około 5,5 mld euro na inwestycje z zakresu ochrony środowiska. Największe wsparcie przeznaczone będzie na projekty gospodarki wodno-ściekowej (2,7 mld euro) i gospodarki odpadami (1,2 mld euro). Środki na inwestycje proekologiczne dostępne będą także w 16 operacyjnych programach regionalnych. Środki te - dotacje UE na inwestycje proekologiczne skierowane do samorządów, spółek komunalnych a także przedsiębiorców prywatnych - to nasza wielka szansa wynikająca z członkostwa Polski w Unii Europejskiej. Aby wykorzystać dotacje unijne trzeba wypełnić wszystkie wymagania formalno-prawne dotyczące inwestycji, przygotować stosowne aplikacje, biznesplany, studia wykonalności i uzyskać pozytywne decyzje jednostek wdrażających poszczególne programy. Trzeba także wykazać zbilansowanie środków przeznaczonych na realizację inwestycji.

Źródła współfinansowania

Jak powszechnie wiadomo, dotacje unijne w przypadku inwestycji proekologicznych nie sfinansują 100 proc. kosztów zadania. Ostateczne poziomy pomocy dostępnej w ramach poszczególnych programów nie są jeszcze zatwierdzone, jednak należy przyjąć, że pomoc unijna finansować będzie średnio około 50-60 proc. kosztów kwalifikowanych zadania. Pozostała część kosztów kwalifikowanych oraz koszty niekwalifikowane muszą być sfinansowane z innych źródeł. Jakich? Do współfinansowania projektów włączone zostaną krajowe środki publiczne, kredyty bankowe i środki własne inwestorów. Pierwsze z nich, to w przypadku inwestycji proekologicznych środki Narodowego i wojewódzkich funduszy ochrony środowiska i gospodarki wodnej. Środki własne inwestorów, różne w zależności od możliwości danego podmiotu, wspomagane będą kredytami bankowymi.

Współfinansowaniem inwestycji realizowanych przez samorządy i przedsiębiorców zainteresowanych jest wiele banków działających na polskim rynku. W tym jednak przypadku, gdy mówimy o inwestycjach w ochronę środowiska, warto zwrócić uwagę na szczególną ofertę i specjalistyczne przygotowanie Banku Ochrony Środowiska S.A. BOŚ działa na rynku polskim od ponad 15 lat. Jest bankiem, w którego akcjonariacie przeważają udziały funduszy ochrony środowiska i gospodarki wodnej (ok. 90 proc. akcji). Bank ten specjalizuje się w przygotowaniu montażu finansowego dla inwestycji proekologicznych, ze wskazaniem możliwości dotacji oraz z uwzględnieniem kredytów preferencyjnych (o oprocentowaniu niższym niż rynkowe). Rola banków w przypadku finansowania inwestycji korzystających ze środków unijnych to przede wszystkim zapewnienie źródeł zbilansowania kosztów inwestycji, o czym wspominałam powyżej, ale także udzielenie kredytów pomostowych ułatwiających utrzymanie płynności w realizacji inwestycji, także w przypadku gdy wypłata środków UE nastąpi dopiero po całkowitym wykonaniu i rozliczeniu zadania inwestycyjnego (kredyty pomostowe równe są co do wysokości kwocie przyznanej dotacji). Banki oferują także inne instrumenty finansowe ułatwiające obsługę inwestycji (wydzielone rachunki bankowe, akredytywy, usługi zabezpieczające ryzyko kursowe i inne) i stanowią tym samym niezbędne uzupełnienie dostępnych na rynku funduszy Unii Europejskiej i środków funduszy ochrony środowiska i gospodarki wodnej. Wybierając zatem współpracę z bankiem pamiętajmy, że obejmuje ona także doradztwo w zakresie realizacji i finansowania inwestycji, a w przypadku banków wyspecjalizowanych w danym obszarze inwestycyjnym (jak np. BOŚ.) doradztwo to realizowane jest przez specjalistów o dużym doświadczeniu.

mgr inż. Anna Żyła
Naczelnik Wydziału Projektów Ekologicznych
Departament Projektów Ekologicznych i Obsługi Samorządów BOŚ S.A.