Niestrudzonym propagatorem polskich wynalazców i ich pomysłów był prezes założonego w 1990 roku Stowarzyszenia Polskich Wynalazców i Racjonalizatorów (SPWiR) Władysław Kółeczko, będący także prezesem i założycielem powstałego wcześniej, w 1980 roku, Stowarzyszenia Wynalazców i Racjonalizatorów (SWiR), do którego w ciągu pierwszego roku działalności wstąpiło 20 tys. nowatorów. W ciągu 25 lat pracy zawodowej w hutnictwie (Huty Stalowa Wola i Warszawa) Władysław Kółeczko opracował i zgłosił 214 projektów wynalazczych, z których ponad 110 zostało wdrożonych. Warto dodać, że w grudniu 1981 roku, po wprowadzeniu stanu wojennego, SWiR zostało zawieszone, a w czerwcu 1983 roku, jako jedyne spośród stowarzyszeń naukowo-technicznych - rozwiązane.

BRUSSELS EUREKA

Do głównych celów statutowych SPWiR należy inspirowanie rozwoju wynalazczości w kraju, promocja polskich wynalazków w kraju i za granicą, ochrona praw autorskich wynalazców i racjonalizatorów oraz stwarzanie warunków do wdrażania i upowszechniania innowacji. Stowarzyszenie zorganizowało narodowe stoiska na 85 międzynarodowych wystawach innowacji, w tym 62 za granicą (Belgia, Niemcy, Szwajcaria, USA, Chiny, Rosja, Maroko, Korea Południowa, Japonia, Szwecja, Węgry), prezentując i promując 1353 wynalazki, których twórcy otrzymali 404 złote medale (ponadto 148 wynalazców otrzymało nagrody specjalne).

Najbardziej znanym miejscem spotkań wynalazców są listopadowe Międzynarodowe Targi Wynalazczości, Badań Naukowych i Nowych Technik "Brussels Eureka", organizowane na terenach wystawienniczych Expo w Brukseli w ramach przedsięwzięcia określanego jako Innovation Summit. Równocześnie odbywają się europejskie targi innowacji energetycznych Energe oraz targi poświęcone transferowi technologii i wdrażaniu postępu technicznego Brussels Innova.

Targi Brussels Eureka promują na arenie międzynarodowej innowacyjne wyroby i technologie oraz ich twórców. W 2006 roku zaprezentowano 560 wynalazków i innowacji z 32 krajów świata. Najliczniej reprezentowane były Federacja Rosyjska (ponad 100 uczestników), Belgia i Polska, która w tej imprezie uczestniczy od 1990 roku. Warto dodać, że 50 proc. kosztów wystawienniczych dofinansowywane jest przez Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego (jednostki badawczo-rozwojowe) i Ministerstwo Gospodarki (przedsiębiorstwa).

W 56. edycji targów na 32 stoiskach swoje prezentacje miały polskie jednostki naukowe oraz małe, średnie i duże przedsiębiorstwa, które przedstawiły 37 wynalazków (w 2005 roku - 34), a także Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości (PARP), która promowała 5 wynalazków nagrodzonych lub wyróżnionych w konkursie Polski Produkt Przyszłości. Obecni byli również zwycięzcy konkursu Młody Wynalazca. Prezentowane osiągnięcia naukowo-techniczne oceniało w 19 kategoriach branżowych belgijskie jury ekspertów.

Na spotkaniu z polskimi laureatami, w grudniu ubiegłego roku, były wiceminister gospodarki Andrzej Kaczmarek przypomniał, że wszystkie projekty wyróżnione w poprzednich edycjach konkursu Polski Produkt Przyszłości zdobyły również nagrody w Brukseli. "Pokazuje to wysoki poziom projektów, które wygrały polski konkurs. Dowodzi także, jak duże jest znaczenie tego konkursu na rzecz wzmocnienia innowacyjności polskich przedsiębiorstw" - mówił wiceminister. Podkreślił również, że tylko budowanie przewagi konkurencyjnej opartej na wiedzy i innowacjach może zagwarantować trwały rozwój oraz tworzenie nowych miejsc pracy: "W rozwiniętych demokracjach główną siłą napędową gospodarki są innowacje, które opierają się na trzech filarach: badaniach i rozwoju, wiedzy oraz edukacji. Przedsiębiorstwa, które wdrażają innowacje, są bardziej rentowne, a wzrost ich dochodów wpływa pozytywnie na zamożność obywateli oraz poprawę jakości życia. Innowacje przyczyniają się również do tworzenia nowych miejsc pracy, co jest związane z powstawaniem nowych rodzajów usług w sferze produkcji i konsumpcji". Dofinansowanie udziału w wystawach sprawia, że niektóre wynalazki prezentowane są w różnych miejscach. Często z powodzeniem. Przykładem może być opracowana przez dr. inż. Wojciecha Nawrota technologia iniekcji krystalicznej służąca do osuszania budowli z wilgoci podciąganej z gruntu na skutek braku izolacji. Została ona nagrodzona złotymi medalami na targach w Brukseli (1993), Genewie (1995), Pittsburghu i Pekinie (1996), Casablance i Norymberdze (1997) oraz Moskwie (2001). Ten swoisty rekord został zauważony przez Światową Organizację Własności Intelektualnej. Na jej wniosek autor technologii został odznaczony przez króla Belgii Krzyżem Kawalerskim, a następnie Krzyżem Oficerskim. Warto jeszcze dodać, że dr Wojciech Nawrot był jednym z pierwszych 10 laureatów ustanowionej przez Komitet Badań Naukowych (KBN) nagrody Proton. Otrzymują ją wynalazcy, których wynalazki, jak powiedział prof. Andrzej Wiszniewski, przewodniczący KBN, "sprawdziły się społecznie w praktyce i reprezentują dobrą naukę bez rozróżniania na podstawową czy stosowaną".

Od 1987 roku za pomocą tej technologii, którą na podstawie licencji stosuje 217 firm polskich i 19 zagranicznych, osuszono 14 tysięcy obiektów budowlanych w Polsce i za granicą, szczególnie w Europie Zachodniej, m.in. Teatr Narodowy w Warszawie, dom urodzenia Chopina w Żelazowej Woli, Katedrę Polową Wojska Polskiego, Wieczernik na Jasnej Górze, a także Hotel de Ville w Annecy (Francja) i budynek ambasady hiszpańskiej w Rzymie (2006).

W 2002 roku dr Wojciech Nawrot został Złotym Inżynierem "Przeglądu Technicznego", a technologia iniekcji krystalicznej znalazła się wśród 12 największych polskich wynalazków w okresie XVI-XX w. ("Newsweek") i na 2. miejscu, za błękitnym laserem, wśród 10 najciekawszych polskich osiągnięć technicznych ostatnich lat ("Przegląd Tygodniowy").

Niewielu laureatów może pochwalić się takimi osiągnięciami. Podstawową bolączką polskiej nauki są bowiem trudności w przemysłowym wdrożeniu nowych rozwiązań - urządzeń czy technologii, chociaż ta sytuacja powoli się zmienia.

POLSKI PRODUKT PRZYSZŁOŚCI

Ten objęty honorowym patronatem prezesa Rady Ministrów konkurs jest organizowany od 1997 roku (od 2002 roku przez PARP). W sumie do konkursu zgłoszono, głównie z placówek badawczo-rozwojowych i przedsiębiorstw produkcyjnych, ponad 400 projektów, spośród których nagrodzono 20, a 40 przyznano wyróżnienia.

Projekty, które zdobyły uznanie kapituły konkursu, w dużej mierze odniosły również sukces gospodarczy. Są to m.in.: Viofor JPS System firmy Med & Life Sp. z o.o. (urządzenia do magnetostymulacji, które cieszą się dużym zainteresowaniem w Europie); kamera termograficzna V-20 firmy Vigo System SA, która znalazła kilkudziesięciu nabywców w kraju i za granicą; znakowarka laserowa e-SolarMark firmy Solaris Laser SA, której użytkownikami są firmy L'Oreal, Merck Sharp & Dohme, British American Tobacco, Federal Mogul, Philips, Automotive Lighting, Sony; opracowana w Instytucie Biotechnologii i Antybiotyków oraz w firmie Bioton SA technologia wytwarzania rekombinowanej insuliny ludzkiej Gensulin czy też skonstruowany w Przemysłowym Instytucie Automatyki i Pomiarów antyterrorystyczny robot neutralizująco-wspomagający (zakupiony przez Przedsiębiorstwo Państwowe Porty Lotnicze obecnie uczestniczy w postępowaniach przetargowych w Niemczech, Turcji i Uzbekistanie). Sukcesy rynkowe odniosły również nagrodzone i wyróżnione zestawy laserów medycznych i stomatologicznych najnowszej generacji (Centrum Techniki Laserowej Laserinstruments Sp. z o.o.); technologia produkcji części o złożonym kształcie z proszków metali (Instytut Obróbki Plastycznej); urządzenie i osprzęt do kriochirurgii, krioterapii miejscowej i całego ciała (CryoFlex Poland Sp. z o.o.) czy cyfrowa platforma optymalizacji wytwarzania energii elektrycznej (Transition Technologies SA). Podczas wręczenia nagród laureatom X edycji konkursu Polski Produkt Przyszłości wicepremier i minister finansów Zyta Gilowska podkreśliła, że "współczesna gospodarka jest oparta na wiedzy. Od tego, jak wielu przedsiębiorców zechce się zwracać w stronę polskiej nauki (...) oraz w jakim tempie polska gospodarka będzie wdrażać projekty opracowywane przez naukowców i inżynierów, zależy w dużym stopniu tempo naszego rozwoju gospodarczego w średniej perspektywie oraz solidność podstaw tego wzrostu".

Prezes PARP Danuta Jabłońska zaznaczyła, że "poprzedni zwycięzcy konkursu nie tylko osiągają sukcesy gospodarcze, ale również zostają laureatami innych prestiżowych nagród, przyznawanych w kraju i za granicą, m.in. w ramach targów Brussels Eureka". Dodała też, że "zaplanowane w najbliższych latach działania Agencji w coraz większym stopniu będą koncentrowały się na wspieraniu i rozwoju innowacyjnej gospodarki. PARP będzie w latach 2007-2013 odpowiedzialna za 9 działań z Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka o budżecie przekraczającym 2 mld euro". Trzymam panią prezes za słowo!

Jerzy Bojanowicz