Kto jak kto, ale ci, którzy na co dzień informatyzują system ochrony zdrowia, mają wszelkie podstawy, by zabawić się w futurologów. Jak będzie wyglądał polski szpital (ma się rozumieć: cyfrowy) w 2017 roku? Z tym pytaniem zwróciliśmy się do znanych firm produkujących lub rozprowadzających medyczny software. Poniżej plon naszej sondy.

* Sebastian Błaźniak,
dyrektor departamentu medycznego ALMA SA:

Polska będzie liderem!
Nietrudno wyobrazić sobie cyfrowy szpital w Polsce, nawet w mniej odległym czasie. Przestarzała aparatura diagnostyczna w naszym kraju jest intensywnie od dwóch lat wymieniana. To z kolei umożliwia udostępnianie i dystrybucję danych obrazowych w szpitalu. Już obecnie jest wiele placówek, które posiadają wdrożone systemy PACS, często zintegrowane z systemami HIS, pozwalające przekazać pacjentowi dane obrazowe, a nawet cały EPR (na płycie CD).
Bardzo wiele się zmienia także w dziedzinie teleradiologii. Deficyt kadry technicznej i samych lekarzy znacząco zwiększył popyt na usługi diagnostyczne, co przełożyło się na oczekiwania płacowe tych grup zawodowych. Obecnie mniejszym szpitalom znacznie bardziej opłaca się nabywać opis danych diagnostycznych od wyspecjalizowanej kadry ulokowanej np. w szpitalach klinicznych niż samemu zatrudniać radiologów. Krótko mówiąc: nie ma co obawiać się o przyszłość w tym zakresie w rodzimej ochronie zdrowia. Jestem nawet skłonny zaryzykować tezę, że za kilka lat to my będziemy wytyczać standardy w tej dziedzinie!

Artur Olesch,
wydział systemów służby zdrowia spółki KAMSOFT:

Systemy pomogą decydować
Zakładając, że do roku 2017 polska służba zdrowia zostanie dogłębnie zreformowana, w wyniku czego wydostanie się z obecnej zapaści finansowej, można przewidywać gwałtowny wzrost znaczenia technologii informatycznych w pracy całego szpitala.
Z pewnością będziemy mieć do czynienia z systemami zintegrowanymi, które obejmą swoim zasięgiem sterowanie procesami w całym szpitalu. Do lamusa odejdą systemy cząstkowe, gdzie każdy indywidualny program obsługuje tylko określony wycinek funkcji placówki. Za sprawą zintegrowania, systemy informatyczne będą odgrywały centralną funkcję w szpitalu. Nie będą już tylko biernie kolekcjonowały i przechowywały informacji, ale włączą się aktywnie w proces zarządzania oraz podejmowania decyzji dotyczących strategii leczenia pacjenta.

Już obserwujemy żywe zainteresowanie wykorzystaniem oprogramowania w takich dziedzinach, jak farmakoekonomika czy wielowymiarowa analiza danych medycznych. Biorąc pod uwagę dążenia do ujednolicenia rejestru usług medycznych w Polsce, można się również spodziewać, że w roku 2017 lekarz będzie miał wgląd do pełnej historii choroby pacjenta. I to nie tylko tej zarchiwizowanej w aktualnym miejscu leczenia.

Systemy będą wspomagać proces podejmowania decyzji zarówno przez zarządzających szpitalami (np. określając celnie ośrodki powstawania kosztów), jak i lekarzy (analizując tysiące rozproszonych informacji na temat zdrowia pacjenta); będą też na bieżąco monitorować stan zdrowia pacjenta i ostrzegać o wszelkich niekorzystnych zmianach parametrów życia. Dzięki oprogramowaniu część czynności z zakresu monitoringu zdrowia będzie można wykonywać zdalnie, dzięki czemu powstaną większe możliwości leczenia w warunkach domowych.

* Adam Kopiński,
dyrektor sprzedaży produktów dla sektora publicznego SAP Polska:

To już się dzieje
Firma SAP prowadzi innowacyjne projekty związane z realizacją futurystycznych wizji w zakresie wprowadzenia najnowocześniejszych technologii w kilkunastu szpitalach.
Prace te są finansowane ze środków Unii Europejskiej, a wdrożenia obejmują zakresem wprowadzanie czytników RFID, aparatury bezdotykowej oraz integracji obszarów informatycznych zarówno z zakresu telemedycyny, jak i wykorzystania pionierskich rozwiązań wspierających proces leczenia pacjentów. Celem tych projektów jest optymalizacja wykorzystania zasobów szpitala, skrócenie czasu leczenia pacjentów przy zachowaniu najwyższych standardów świadczenia usług. W ramach wdrożeń dodawane są różnego typu usługi informatyczne, mające na celu podwyższenie komfortu hospitalizowanych pacjentów (istnieje możliwość korzystania z bezprzewodowego dostępu do internetu, telewizji kablowej oraz innych tego typu usług, znanych dotąd głównie z oferty luksusowych hoteli).

* Piotr Radliński,
prezes Radcomp i dyrektor Pionu Produkcji Zdrowie w ABG-SPIN:

Wizja cyfrowej placówki
Cyfrowy szpital w Polsce roku 2017, to kompleksowa, zintegrowana platforma płynnej wymiany informacji. To placówka stosująca powszechnie systemy telemedyczne: teleradiologię, telekardiologię. To miejsce, w którym każdy pracownik szpitala jest świadomym i aktywnym użytkownikiem systemu informatycznego, powszechnego narzędzia wykorzystywanego do leczenia pacjenta. To miejsce, w którym dzięki zintegrowanym systemom administracyjnym i wspierania zarządzania dyrektor placówki doskonale wie, jak efektywnie zarządzać szpitalem, gdzie podjąć działania naprawcze, w którym miejscu pojawiają się szanse na rozwój. W cyfrowym szpitalu funkcjonuje elektroniczna rejestracja pacjenta. Następuje natychmiastowo, bez konieczności wpisywania danych. Odbywa się to za pomocą specjalnej bezdotykowej karty, z którą przychodzi pacjent. Elektroniczna karta pacjenta, oprócz funkcji klucza do jego danych medycznych, pełni rolę narzędzia elektronicznego rozliczania się za wszelkie usługi medyczne i inne dodatkowe atrakcje, jakie oferuje szpital. Dzięki karcie zbierane są dane dotyczące kosztów leczenia, zabiegów, kosztów dokonywanych zakupów, korzystania z TV, internetu itp. Pacjent ma wgląd i może na bieżąco kontrolować stan swojego konta.
Lekarz badając pacjenta wyposażony jest w urządzenie do rozpoznawania mowy. To, co mówi, opisując np. stan pacjenta, stawiając diagnozę, określając zalecenia, jest automatycznie przetwarzane i pojawia się na ekranie w formie tekstu. Jakiekolwiek zlecenie lekarza, np. dalszych badań, jest automatycznie przetwarzane w systemie, zamieniane na tekst i dostępne w odpowiednich miejscach szpitala (apteka, laboratorium, oddział) Podczas obchodu lekarz na swoich elektronicznych kartach może za pomocą specjalnego długopisu zidentyfikować pacjenta i po jego kodzie kreskowym z karty wyświetlać wszystkie niezbędne dane przechowywane w systemie, podyktować uwagi, zalecenia. To wszystko jest automatycznie przetwarzane na tekst i zapisywane w systemie po zatwierdzeniu przez lekarza. Pacjent, gdy opuszcza szpital, ma automatycznie zaktualizowaną i udostępnioną w formie elektronicznej dokumentację medyczną z całego przebiegu leczenia i jego kosztach.

* Adam Michałek,
ekspert ds. opieki zdrowotnej w Sygnity SA:

Personel uzyska dostępność
10 lat w informatyce oznacza praktycznie rewolucyjny przełom; polski cyfrowy szpital w perspektywie najbliższej dekady to prawdopodobnie placówka wykorzystująca praktycznie w każdym możliwym miejscu narzędzia informatyczne.
System informatyczny szpitala w sposób zintegrowany wykorzystywał będzie wszelkie możliwe informacje przydatne dla personelu medycznego, a dzisiaj niedostępne lub dostępne w bardzo okrojonej postaci jako dane wspomagające przebieg leczenia. Myślę tu o zapisie audio-wideo przebiegu zabiegu, dostępie do wszelkich danych medycznych pacjenta gromadzonych niezależne od miejsca udzielenia świadczenia (np. w innych placówkach). Szacujemy, że w okresie najbliższych 10 lat na polskim rynku dostępne będą np. narzędzia informatyczne służące do rozpoznawania mowy, ułatwiające personelowi medycznemu natychmiastową zamianę nagrywanych informacji głosowych w postać tekstową.
Pojawią się prawdopodobnie również coraz bardziej zaawansowane polskie medyczne systemy eksperckie, wspomagające proces podejmowania decyzji terapeutycznych i dobór najtrafniejszej z punktu widzenia medycznego, ale i ekonomicznego, metody leczenia każdego, indywidualnego przypadku. Należy sobie jednak zdawać sprawę, że jedynymi czynnikami ograniczającymi rozwój zastosowań informatyki w polskich szpitalach, mogą okazać się przepisy; bez nowoczesnych uregulowań prawnych informatyka może okazać się bezradna.

* Marek Wesołowski,
prezes spółki UHC:

Informacje "wyjdą" ze szpitala
Szpital za 10 lat to m.in. krótkie pobyty związane ściśle z terapią obarczoną wysokim ryzykiem lub niemożliwe do przeprowadzenia poza szpitalem ze względu na unikalność aparatury lub zabiegu. Proces diagnozowania i dochodzenia do wyboru terapii będzie w coraz większym stopniu odbywał się poza szpitalem. Pobyt w szpitalu będzie ograniczony do wykonania określonych procedur medycznych. Natomiast cała terapia będzie rozciągnięta między kilku specjalistów rezydujących w wielu ośrodkach.
Dla informatyki medycznej oznacza to konieczność wymiany danych pomiędzy niezależnymi jednostkami ochrony zdrowia przy zachowaniu pełnej identyfikacji pacjenta i poufności. Systemy szpitalne będą ewoluowały w kierunku zespołu wąskospecjalizowanych programów od różnych dostawców połączonych za pomocą precyzyjnych interface'ów opartych o wysoką technologiczną sprawność i rozbudowane modele semantyczne. Pierwsze kroki już widzimy w postaci standardów HL7 v.3 i IHE. Z drugiej strony konieczność "wyjścia" informacji poza mury szpitala spowoduje konieczność budowy centrów autentykacyjnych, pozwalających na jednoznaczne przypisanie pacjentowi danych pochodzących z różnych źródeł i centrów autoryzacyjnych, określających niezawiśle prawa dostępu do gromadzonych danych.
W szybkim tempie postępować będzie unifikacja formatu danych i sposobu ich dystrybucji. Wydaje się, że XML będzie niezagrożonym fundamentem dla przesyłania danych medycznych.

* * *
Takie są prognozy specjalistów od programowania. Czas je zweryfikuje. Nawet wcześniej niż za dekadę. Komentarze pozostawiamy naszym Czytelnikom.

OPR. ANDRZEJ BĘBEN

"Rynek Zdrowia" nr 6/23, czerwiec 2007