Drogi Czytelniku!

Z pewnością wiesz, że w Sejmie trwają wciąż prace nad nowelizacją ustawy o VAT. Zakłada ona wiele zmian, z których kilka można uznać za bardzo dobre. Jednak w moim dzisiejszym liście nie będę omawiał projektowanych zmian. Na to przyjdzie czas po ich uchwaleniu, gdyż jak wieść niesie, posłowie przewidują aż 6-miesięczne vacatio legis. Omówienie wszystkich zmian w VAT - wraz z konsekwencjami, jakie niosą one dla Twoich rozliczeń vatowskich - znajdziesz w moim poradniku "VAT w praktyce".

Do napisania tego listu skłoniła mnie lektura kilku artykułów, które przeczytałem w prasie. Ich autorzy narzekali na fakt odrzucenia przez posłów Komisji Finansów Publicznych zmian w art. 15 uptu. Oczywiście przepis ten jest zły i trzeba go jak najszybciej zmienić - co do tego nie mam wątpliwości. Chodzi mi jednak o coś innego, a mianowicie o podnoszone argumenty, iż pozostawienie art. 15 w obecnie obowiązującym brzmieniu oznacza objęcie VAT sprzedaży towarów z majątku osobistego (podatnika VAT lub niekiedy nawet osoby fizycznej). Z takim twierdzeniem nie mogę się zgodzić. Ustalenie kręgu podmiotów zobowiązanych do zapłaty VAT ma w tym przypadku kapitalne znaczenie, gdyż każdy z nas ma jakiś majątek. Przyjęcie podnoszonej w prasie tezy oznaczałoby, iż sprzedając np. prywatny samochód swój i żony (z przyczyn chociażby losowych), po przekroczeniu limitu do zwolnienia podmiotowego od VAT musiałbym zapłacić VAT! Podobnie działoby się w przypadku sprzedaży odziedziczonych nieruchomości, choć tu z powodu ich ceny próg zwolnienia zostałby przekroczony niemal natychmiast. Moim zdaniem taka interpretacja art. 15 ust. 2 uptu jest w świetle art. 9 i 12 Dyrektywy VAT niedopuszczalna.

Co prawda art. 12 Dyrektywy VAT dopuszcza możliwość uznania przez państwa członkowskie za podatnika każdego, kto nawet okazjonalnie dokonuje transakcji dostawy budynku (lub części budynku) oraz związanego z nim gruntu przed pierwszym zasiedleniem oraz dostawy terenu budowlanego, jednak czynność taka będzie skutkowała uzyskaniem (dla tej czynności) statusu podatnika VAT wówczas, gdy będzie ona wykonywana w związku z działalnością wymienioną w art. 9 ust. 1 akapit drugi Dyrektywy VAT. Zauważ, że przepis ten uznaje za działalność gospodarczą wykorzystywanie majątku rzeczowego w sposób ciągły w celu uzyskania z tego tytułu dochodu. VI Dyrektywa VAT mówiła co prawda o "stałym dochodzie", ale moim zdaniem, biorąc pod uwagę, iż zgodnie z preambułą dyrektywy ma ona na celu jedynie uczynić przepisy unijne (dotyczące VAT) bardziej przejrzystymi - przepis ten należy rozumieć właśnie w ten sposób - czyli jako stały dochód. Oznacza to, iż sprzedaż majątku osobistego (nawet kilkukrotna) nie podlega VAT, gdyż nie jest wykonywana przez podatnika VAT. Stanowisko takie potwierdził ETS w wyroku C-291/92 pomiędzy Finanzamt Ülzen a Dieter Armbrecht (Niemcy), dotyczącym zakresu czynności opodatkowanych VAT. W tej sprawie rzecz miała się następująco. Pan Dieter Armbrecht prowadził jako podatnik VAT działalność gospodarczą w Niemczech - miał pensjonat, w którym także mieszkał. Po jakimś czasie sprzedał ten budynek, a VAT obciążył jedynie tę część budynku, którą wykorzystywał w działalności gospodarczej (proporcjonalnie). Nie spodobało się to Niemieckiemu fiskusowi, który uważał, że należy mu się VAT od całości transakcji.

Sprawa trafiła przed sąd. Przedsiębiorca powołał się na art. 2 VI Dyrektywy VAT, zgodnie z którym dostawa towarów (oraz świadczenie usług) podlega opodatkowaniu wyłącznie wówczas, jeżeli jest wykonywana przez podatnika występującego w takim charakterze. W orzeczeniu ETS stwierdził, że pan Armbrecht, sprzedając pensjonat, występował w charakterze podatnika tylko w tej części, w której przypisać mu można było wynagrodzenie za zbywaną część towaru (pensjonatu), wykorzystywaną na potrzeby działalności gospodarczej. Natomiast sprzedaż domu wypoczynkowego w tej części, w której był on wykorzystywany do własnych celów mieszkalnych nie podlega VAT.

Jak więc widzisz, ETS w wyroku tym potwierdził, że VAT jest z założenia daniną obciążającą obrót profesjonalny i podlega mu jedynie działalność gospodarcza wykonana w takim charakterze. Podobne stanowisko zajmują także (w większości) Polskie sądy. Przykładem może być wyrok WSA w Warszawie z 21 lutego 2007 r. (sygn. akt III SA/Wa 4176/06), w którym sąd stwierdził, iż "Sprzedaż kilku lub więcej działek przeznaczonych w planie zagospodarowania przestrzennego pod budownictwo mieszkaniowe - jeżeli działki te stanowią majątek osobisty podatnika VAT i nie służą prowadzonej przez niego działalności gospodarczej - nie można uznać za działalność gospodarczą w rozumieniu VI Dyrektywy VAT. Jeżeli podatnik nie nabył działek w celu ich dalszej odsprzedaży, ale nabył je jako osoba fizyczna w drodze darowizny od rodziców i w związku z tym działki te stanowią jego majątek osobisty - ich sprzedaż nie podlega opodatkowaniu VAT".

Podobnie stwierdził także WSA we Wrocławiu w wyroku z 6 września 2006 r. (sygn. akt I SA/Wr 1254/05), w którym uznał, że podatnikiem z tytułu sprzedaży działek budowlanych może być jedynie osoba, która dokonała nabycia działki z zamiarem jej dalszej odsprzedaży.

Jak więc widzisz, przedstawiany pogląd, iż zbycie majątku osobistego podlega VAT, nie ma oparcia w przepisach Dyrektywy VAT. Jednocześnie przepisy Wspólnotowe są na tyle precyzyjne, że w razie ewentualnego sporu z fiskusem możesz bez przeszkód się na nie powoływać - o czym nie powinieneś zapominać.