Rola zasobów ludzkich przeszła więc znaczącą przemianę stając się dzisiaj podstawą funkcjonowania firm i ich wartością. Przedstawiamy państwu najważniejsze wnioski z raportu KPMG Sp. Z o. o. "Migracje pracowników - szansa czy zagrożenie?". Wyniki niniejszego raportu zaprezentował Leszek Wroński, szef Doradztwa Gospodarczego KPMG na Europę Środkowo-Wschodnią podczas konferencji "Migracja, mobilność, elastyczność - nowy model rynku pracy", którą zorganizowały wspólnie PKPP Lewiatan i KPMG.

Połowie badanych firm brakuje pracowników

Firmy odbierają brak potencjalnych kandydatów do pracy lub odchodzenie pracowników z powodu wyjazdu za granicę jako zagrożenie. Ponad 50% respondentów badania deklaruje, że bezpośrednio odczuwa brak potencjalnych pracowników na polskim rynku pracy. Podobna liczba firm deklaruje, że odeszli od nich pracownicy, którzy zamiast rozwoju w Polsce, wybrali karierę zagraniczną łączącą się z lepszymi zarobkami oraz perspektywami rozwoju.

Wykształcenie ma znaczenie

Pracodawcom najbardziej brakuje pracowników z wykształceniem wyższym i średnim kierunkowym, na co wskazuje ponad 50% respondentów. Braki na rynku są spowodowane odpływem pracowników za granicę, a także trudnością ze znalezieniem na rynku kandydatów z potrzebnym firmom wykształceniem.

Poszukiwani specjaliści

Jak wynika z odpowiedzi ponad 70% respondentów, informatycy, finansiści, logistyce i inni specjaliści to pracownicy, których poszukują organizacje na rynku polskim. Zapotrzebowanie na kluczową kadrę specjalistyczna wzrasta wraz ze zwiększającą się liczbą inwestycji w Polsce oraz łatwością znalezienia zatrudnienia przez specjalistów za granica. Brakuje także osób o konkretnych zawodach czy posiadających określone uprawnienia jak np. operatorów maszyn, pracowników budowlanych, elektryków, ślusarzy.

Pracodawcy często przegrywają z zagranicznymi ofertami pracy

Co trzecia firma spotkała się z sytuacją, kiedy kandydat do pracy odmówił przyjęcia oferty z powodu decyzji o wyjeździe za granicę. Kandydatów przekonują do wyjazdów lepsze warunki finansowe, możliwości szybkiego rozwoju oraz praca w międzynarodowym środowisku.

Rośnie rola działów Zarządzania Zasobami Ludzkimi

Rekrutacja, rozwój pracowników, motywowanie i zarządzanie wynagrodzeniami to kluczowe działania, od których zależy pozyskiwanie i zatrzymywanie pracowników w organizacji. Wiele firm dostrzega, jak znaczącą rolę w organizacji odgrywa obecność pracowników o potrzebnych kompetencjach, dopasowanych do kultury organizacyjnej . Świadomość kosztów i utraconych szans związanych z brakiem pracowników powoduje większą aktywność firm w zakresie ZZL.

Rekrutacja

Ponad 60% firm korzysta z usług agencji rekrutacyjnych, a tyle samo ceni referencje przy zatrudnianiu nowych osób. Ponad 30% usprawnia proces rekrutacji i zmienia jego narzędzia. Firmy szukają także nowych sposobów pozyskiwania pracowników. Co dziesiąta firma zwiększyła stan osobowy działu rekrutacji.

Rozwój pracowników

Znakomita większość firm oferuje pracownikom zróżnicowane działania rozwojowe chcąc zatrzymać ich w organizacji. Zapewniają one atrakcyjne ścieżki karier, zwiększenie obszarów odpowiedzialności pracowników czy bardziej otwarta kultur´ organizacyjna. Na wszystkie wymienione działania wskazuje ponad połowa badanych firm.

Wynagrodzenia

Trzy czwarte respondentów uzależnia wynagrodzenie od indywidualnych wyników pracownika. Prawie tyle samo respondentów kształci menedżerów tak, aby lepiej motywowali swoich podwładnych. 60% firm od momentu wstąpienia Polski do UE oferuje coraz wyższe wynagrodzenia. Firmy szukają nowych rozwiązań w zakresie wynagradzania i motywowania jak np. wprowadzenie opcji na akcje, czy planów emerytalnych, coraz częściej sięgają także po kafeteryjny* system świadczeń pozapłacowych.

Budowanie wizerunku

Firmy, jak jeszcze nigdy dotąd na polskim rynku, dbają o swój wizerunek oraz nawiązują kontakty ze środowiskiem studenckim. Kierują swoje działania do grup docelowych w Polsce, a także, choć w zdecydowanie mniejszym stopniu, do osób, które wyjechały z kraju i do obcokrajowców.

Dotkliwy koszt braku kadr

Co czwarta firma już dostrzega koszty związane z brakiem pracowników i łączy je z niewykorzystanymi możliwościami rynkowymi oraz konkretnymi stratami finansowymi. Wciąż jednak znaczącą liczba firm nie zauważa problemu kosztów łączących się z brakiem kadr. Nie dostrzega też przełożenia braku pracowników bezpośrednio na działalność firmy. Wiele organizacji nie ma jeszcze wypracowanych mechanizmów mierzenia strat wynikających z braku odpowiednich pracowników.

Doświadczenie zagraniczne jest w cenie

Osoby posiadające doświadczenie zagraniczne postrzegane są jako bardziej atrakcyjne na rynku pracy przez 32% respondentów. Zdaniem 28% lepiej radzą sobie one w pracy niż osoby, które pracowały tylko w Polsce. Ich przewaga łączy się z otwartością na nowe doświadczenia, nastawieniem na klienta i szybkością uczenia się. Równocześnie wiele organizacji nie dostrzega w doświadczeniu zagranicznym cennej wartości. Być może jeszcze zbyt mało osób zdecydowało się na powrót do Polski, aby kontynuować pracę w wyuczonym zawodzie, żeby pracodawcy mieli jednoznaczny pogląd na to zjawisko.

Potrzebne działania rządu

Obniżenie kosztów pracy, regulacje dotyczące wynagrodzeń, wsparcie absolwentów przy podejmowaniu pierwszej pracy - to tylko niektóre z obszarów wymagających zmian. Respondenci, funkcjonując na zmiennym rynku, oczekują dostosowania prawodawstwa oraz systemu edukacyjnego do aktualnej sytuacji i potrzeb rynku pracy źle oceniają działania podjęte przez rządy, od czasu wstąpienia Polski do UE, w zakresie regulowania i budowy rynku pracy. Oczekują, że sytuacja ulegnie szybkiej poprawie.

Migracja - szansa czy zagrożenie?

Na to pytanie brakuje jednoznacznej odpowiedzi. Rozpatrując zjawisko migracji w horyzoncie czasowym, krótkoterminowo obserwujemy więcej efektów negatywnych, natomiast długoterminowo spodziewamy się wystąpienia efektów pozytywnych. Brak pracowników niektórych specjalizacji, wzrost wynagrodzeń bez powiązania ze wzrostem wydajności pracy czy też negatywne zjawiska społeczne spowodowane rozdzieleniem rodzin to niektóre z obserwowanych obecnie negatywnych efektów migracji. Do pozytywnych aspektów migracji zaliczyć można:

• spadek bezrobocia,
• wzrost poziomu wynagrodzeń czy też
• łatwiejszy dostęp do pracy.

Najcenniejsze jednak dla polskiej gospodarki byłyby powroty osób, które wyjechały za granicę. Oprócz nowych doświadczeń, lepszej znajomości rynku, znajomości języka obcego czy kultury pracy, ludzie ci przywieźliby ze sobą zgromadzony za granicą kapitał, który przyczyniając się do wzrostu inwestycji, stymulowałby dalszy wzrost gospodarczy. Wyzwaniem stojącym przed Polska w tym momencie jest stworzenie takich warunków, aby emigranci chcieli wracać. Niezbędne wydają się zmiany w prawie (np. obniżenie podatków, kosztów pracy) oraz odpowiednie działania organów państwa, których zadaniem powinno być utrzymywanie i wzmacnianie więzi emigrantów z Polską.