Ponieważ w praktyce często zdarza się, że firma dysponując wolnymi środkami decyduje się udzielić pracownikowi pożyczki - w moim dzisiejszym liście powiem Ci, jakie skutki wywołuje tego typu czynność na gruncie VAT. Zwróć uwagę, iż zgodnie z art. 5 ust. 1 uptu opodatkowaniu VAT podlega m.in. świadczenie usług. Natomiast w myśl art. 15 ust. 1 uptu podatnikami VAT są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą - o której mowa w ust. 2 - bez względu na cel lub rezultat tej działalności.

Z kolei działalnością gospodarczą w rozumieniu art. 15 ust. 2 jest wszelka działalność producentów, handlowców lub usługodawców - w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz rolników, a także działalność osób wykonujących wolne zawody również wówczas, gdy czynność ta została wykonana jednorazowo w okolicznościach wskazujących na zamiar wykonywania czynności w sposób częstotliwy. W tej sytuacji powstaje pytanie, czy jednorazowe udzielenie pożyczki pracownikowi powoduje uzyskanie z tytułu tej czynności statusu podatnika VAT? Jeśli chcesz poznać praktyczne aspekty uzyskania statusu podatnika VAT - zamów przygotowywany przeze mnie poradnik "VAT w praktyce".

Problem polega na tym, że uptu nie definiuje pojęcia częstotliwości, co daje fiskusowi możliwość próby objęcia tym zakresem nawet jednorazowej czynności. Zauważ jednak, że zgodnie ze słownikiem języka polskiego "częstotliwość" to częste występowanie czy powtarzanie jakiejś czynności. Oznacza to, moim zdaniem, że aby pracodawca uzyskał status podatnika VAT z tytułu wykonywania sporadycznych pożyczek - jego intencją musi być wola dokonywania ich wielokrotnie. Stanowisko takie zajął także NSA w wyroku z 30 kwietnia 1999 r. (sygn. akt I S.A./Lu/ 233/98).

Dla rozstrzygnięcia omawianej kwestii pomocny może być tutaj także wyrok ETS w sprawie C-142/99 pomiędzy Floridienne SA i Berginvest SA a Państwem Belgijskim. W uzasadnieniu tego wyroku ETS stwierdził, że ze względu na to, iż art. 2 ust. 1 (1) VI Dyrektywy VAT wyłącza z zakresu stosowania VAT transakcje, w których podatnik nie występuje w takim charakterze - transakcje dotyczące pożyczek podlegają VAT jedynie w sytuacji, gdy stanowią działalność gospodarczą wykonującego je podmiotu w rozumieniu art. 4 ust. 2 (2) VI Dyrektywy, bądź stanowią bezpośrednie, stałe i konieczne rozszerzenie jego działalności opodatkowanej, nie wynikające jednak bezpośrednio z tej działalności.

Oznacza to, iż jeśli pracodawca prowadzi działalność polegającą na udzielaniu pożyczek, to bezsprzecznie czynności te podlega VAT. Jeśli jednak udziela pożyczek incydentalnie - czynność ta leży poza zakresem uptu, gdyż tego typu czynności nie można uznać za działalność gospodarczą w rozumieniu art. 15 ust. 2 uptu. Pamiętaj jednak, iż jeśli udzielona przez Ciebie pożyczka nie będzie podlegała VAT - jej udzielenie powinieneś wówczas opodatkować podatkiem od czynności cywilnoprawnych (upcc).

Natomiast jeżeli Twoja firma prowadzi działalność polegającą na udzielaniu pożyczek, bądź uznasz, że z faktu udzielenia ich wielokrotnie uzyskałeś z tytułu tych czynności status podatnika VAT - czynności te podlegają zwolnieniu z opodatkowania VAT jako usługi pośrednictwa finansowego. W tej sytuacji, na podstawie art. 2 pkt 4 upcc, pożyczki te nie podlegają także podatkowi od czynności cywilnoprawnych.

Poradnik "VAT w praktyce" to serwis informacyjny, w którym zawsze znajdziesz aktualne informacje, porady.

www.vatwpraktyce.pl