Czy faktoring jest postrzegane jako cenne źródło pozyskania środków pieniężnych dla firmy? Czym kierują się firmy w wyborze konkretnej firmy-faktora? Oto wyniki badania firm pod kątem wykorzystania faktoringu.

Istniejące w Polsce od kilku lat zatory płatnicze powodują narastanie w bilansach przedsiębiorstw należności z tytułu sprzedaży produktów. Problem ten dotyka głównie małe i średnie podmioty gospodarcze. Nie otrzymując zapłaty za swoje towary i usługi, zmuszone są one do oferowania na rynku kolejnych partii wyrobów po wyższych cenach, co powoduje odejście od nich odbiorców. To z kolei w dłuższej perspektywie może prowadzić do utraty płynności finansowej, braku możliwości uzyskania dodatkowego zasilania kapitałowego, a w efekcie do ogłoszenia upadłości. Faktoring jako źródło krótkoterminowego finansowania jest w stanie zapobiec opisanemu powyżej scenariuszowi.

Badania przeprowadzone przez Jacka Czareckiego na grupie polskich przedsiębiorstw ujawniły wiele ciekawych informacji na temat postrzegania oraz wykorzystywania faktoringu w finansowaniu działalności firm.

Które źródło kapitału jest najczęściej wykorzystywane do utrzymania płynności finansowej?

Spośród 43 badanych przedsiębiorstw aż 91% wskazało na kredyty bankowe jako wykorzystywany instrument poprawiający płynność finansową. Faktoring został uznany za drugie w kolejności źródło - 88%. Kolejne miejsca zajęły kredyty handlowe (60%), leasing (28%), unijne fundusze pomocowe (9%). Emisja akcji lub udziałów, pożyczki pozabankowe i poręczenia kredytowe cieszyły się znikomym uznaniem wśród przedsiębiorców.

W grupie wszystkich ankietowanych firm nie znalazło się żadne, które by stwierdziło, że po rozpoczęciu stosowania faktoringu nie odczuło poprawy płynności finansowej. Szczególnie silnie poprawę te odczuły ankietowane firmy z grupy mikroprzedsiębiorstw oraz dużych przedsiębiorstw.

Przesłanki wyboru faktoringu - małe i średnie przedsiębiorstwa

Okazało się, że najważniejszą przesłanką wyboru faktoringu jako źródła finansowania działalności było uzyskanie korzyści finansowych. Największe znaczenie miała możliwość zamiany należności handlowych na środki pieniężne. Równie istotnym powodem było zapewnienie firmie stałego, a nie jednorazowego dopływu kapitału obrotowego.

Dużo mniej istotnymi przyczynami stosowania faktoringu okazały się jego prawne aspekty. Faktoranci uznali za średnio istotne możliwość zdyscyplinowania trybu rozliczeń z odbiorcami przez uczestnictwo faktora i nieangażowanie własnego majątku przedsiębiorstwa w celu prawnego zabezpieczenia transakcji faktoringowej (w przeciwieństwie do innych źródeł finansowania). Najmniej ważne okazały się aspekty organizacyjne: szybka i prosta procedura związana z zawarciem umowy oraz możliwość skorzystania z usług dodatkowych świadczonych przez faktora. Przyczynę takiego stanu rzeczy można upatrywać w tym, że klienci szybkość i prostotę umowy uznali już za coś oczywistego, co nie wpływa w ich przeświadczeniu na podjęcie decyzji o współpracy faktoringowej. Jeśli zaś chodzi o usługi dodatkowe faktora, może wchodzić w grę mała możliwość wpływu faktoranta na treść kontraktu. W przypadku standardowych umów nie ma bowiem miejsca na dodatkowe usługi.

Przesłanki wyboru faktoringu - duże przedsiębiorstwa

Duże firmy nieco inaczej podchodzą do faktoringu niż firmy małe i średnie. Żadna z przyczyn nie została uznana za bardzo istotną. Najważniejszy czynnik dla MSP, czyli możliwość zamiany należności na gotówkę, dla dużych firm jest ważny, ale na równi z kilkoma innymi: zapewnieniem firmie stałego, a nie jednorazowego dopływu kapitału obrotowego (tak samo dla MSP), zdyscyplinowaniem trybu rozliczeń z odbiorcami (średnio istotne dla MSP).

Firmy duże kładą większy nacisk na szybkość i prostotę zawarcia umowy faktoringowej (MSP - mało istotne), natomiast nieblokowanie przez faktoring dostępu do uzyskania innych środków finansowych przez nieangażowanie majątku firmy w zabezpieczenia uznają za mało istotny czynnik wpływający na wybór faktoringu jako źródła finansowania bieżącej działalności (MSP - średnio istotny).

Wyraźnie więc widać, że i dla MSP, i dla dużych firm, czynniki finansowe są najważniejsze przy podejmowaniu decyzji o skorzystaniu z usług instytucji faktoringowej. Koszt wykorzystania i możliwość pozyskania dodatkowego zasilania finansowego odgrywają znaczącą rolę. Potwierdzają to wyniki pytania na temat powodów wyboru konkretnej firmy faktoringowej spośród wielu istniejących na rynku.

Przesłanki wyboru firmy faktoringowej

Małe i średnie podmioty gospodarcze za najistotniejszy czynnik wyboru uznały właśnie warunki finansowe faktoringu zaproponowane przez instytucję faktoringową (58% ankietowanych firm). W przypadku firm dużych ten procent był jeszcze większy - wynosił aż 89%.

W dalszej kolejności ważna jest aktualna pozycja faktora na rynku. Firmy są zainteresowane współpracą ze znanymi, silnymi finansowo instytucjami. Może być to spowodowane doświadczeniami przedsiębiorców wyniesionych kilka lat temu z rynku leasingowego. Wiele firm leasingowych przeżywało wtedy kłopoty finansowe, a kilka z nich ogłosiło upadłość. Firmy-faktoranci, które miały wtedy styczność z tymi problemami, tym razem wolą zabezpieczyć się na przyszłość właśnie poprzez wybór sprawdzonego i solidnego partnera.

Ankietowane firmy wymieniały również takie czynniki jak bliskość siedziby faktora od siedziby faktoranta, znajomość marki i standing właściciela faktora, długość istnienia instytucji faktoringowej na rynku, polecenie usług faktora przez partnerów biznesowych faktoranta oraz opinie mediów i ekspertów o usługach danego faktora. Spośród nich wyróżnia się czynnik bliskości siedziby faktora i siedziby faktoranta. Jest to czynnik charakterystyczny dla faktoringu. Transakcje faktoringowe opierają się na wykupie wierzytelności przed terminem ich zapadalności. Wystawione przez faktoranta faktury są jedynym dowodem istnienia owych wierzytelności. Faktury muszą fizycznie trafić od faktoranta do faktora, aby ten mógł na ich podstawie przekazać środki finansowe fakt orantowi, a następnie wyegzekwować wierzytelności od dłużnika. Im bliżej są położone obie siedziby, tym mniejsze są koszty transportu faktur.

Takie odpowiedzi sugerują, iż rynek faktoringu w Polsce znajduje się w początkowej fazie rozwoju. Na etapie najważniejsza jest bowiem cena, jakość znajduje się na drugim planie (powinna być jedynie akceptowalna w danym przedziale cenowym). Wraz z rozwojem rynku i świadomości klientów jakość usług i obsługi klienta przez instytucje faktoringowe będzie rosnąć, a czynniki cenowe stracą na znaczeniu.

Artykuł pochodzi z książki Jacka Czareckiego "Faktoring jako instrument finansowania działalności MSP" (Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2007). Wszelkie skróty i uzupełnienia za zgodą Wydawcy. Książkę możesz znaleźć pod adresem www.ksiegarnia.pwn.pl wpisując w okno wyszukiwarki słowo "faktoring".

Mariusz Ludwiński