Od wielu pokoleń rozwojowi naszej cywilizacji towarzyszą potrzeby rozwoju jednostki oraz społeczeństwa. Jednakże idea kształcenia ustawicznego w ostatnich latach nabiera coraz większego znaczenia i coraz bardziej w nieporównywanie większej skali wcielana jest w życie. Rozwój techniki, nowych technologii i globalizacja procesów wymaga od społeczeństw ciągłego rozwoju aby sprostać coraz większym wyzwaniom ewoluującej cywilizacji. Sprostanie tym wyzwaniom możliwe jest dzięki rozwojowi powszechnego kształcenia ustawicznego i wzrastającemu poziomowi edukacji. Kraje, w których poziom kształcenia jest wyższy charakteryzują się wyraźnie dłuższym życiem swoich obywateli oraz wyższym poziomem tego życia.

Ciągły rozwój nauki i techniki powoduje coraz większe wymagania na rynku pracy. Zmieniają się wymagania właściwie na wszystkich stanowiskach pracy, gdzie zadania coraz bardziej wymuszają od pracowników umiejętność dostosowania się do zmieniającej się technologii, a konkurencyjność rynku zmusza do inicjatywy i kreatywności.

W obliczu tak dynamicznie zmieniających się warunków życia i pracy człowieka podstawową rolą edukacji staje się społeczna integracja - dostosowanie człowieka do zmian. W związku z tym rolą kształcenia zawodowego będzie nie tylko zapewnienie bazowego wykształcenia lecz również wyzwalanie w człowieku umiejętności uczenia i doskonalenia samego siebie.

Nowe technologie informacyjne, różnego typu środki multimedialne stwarzają w dzisiejszych czasach ogromną szansę na powszechność kształcenia ustawicznego, co więcej na jego elastyczność i dostosowanie do indywidualnych potrzeb jednostki.

Najważniejsze funkcje kształcenia ustawicznego:

1. Funkcja rozwojowa

Wszyscy doskonale znamy znaczenie powiedzenia, że człowiek uczy się przez całe życie. Szczególnie w obecnych czasach stwierdzenie to nabywa dużego znaczenia. Tradycyjny system kształcenia opierał się na założeniu, że człowiek jednorazowo podejmuje decyzję o wyborze swojego zawodu a szkoła którą wybiera ma na celu przygotowanie go do pełnienia wybranej przez siebie funkcji w społeczeństwie.

W rzeczywistości dynamika rozwoju cywilizacji powoduje, że wiedza i umiejętności zdobyte w szkole bardzo szybko starzeją się i wymagają ciągłego uzupełniania. Tradycyjnie rozumiana edukacja dorosłych stawiała sobie za cel pomoc w nadrobieniu braków edukacyjnych osobom, które z jakichś przyczyn nie mogły ukończyć szkoły w normalnym trybie. Dziś edukacja dorosłych ma umożliwiać dalsze i ciągłe kształcenie. Dzisiejsza edukacja dorosłych ma nieustannie towarzyszyć człowiekowi w jego karierze zawodowej i stymulować jego nieustanny rozwój.

2. Elastyczność kształcenia 

Edukacja dorosłych w dzisiejszych czasach coraz częściej zaczyna odchodzić od typowych szkół i przybiera zróżnicowane formy, umożliwiając w ten sposób dostosowanie formy kształcenia do możliwości i potrzeb "uczniów". Rolą systemu edukacyjnego staje się więc umożliwienie nie tylko osiągnięcia różnych celów edukacyjnych lecz także osiągniecie tych samych celów różnymi metodami i w różnym czasie. Rozwój technologii pozwala na stosowanie coraz to większej gamy metod edukacyjnych, umożliwiając poszczególnym osobom wybór najwygodniejszej i najkorzystniejszej formy nauki.

3. Funkcja kontrolna 

Elastyczność kształcenia, różnorodne formy oraz przenikanie się i uzupełnianie nauki szkolnej i pozaszkolnej wymagają wprowadzenia mechanizmów kontrolnych, których celem będzie monitorowanie jakości kształcenia. Przykładem takiego mechanizmu jest wprowadzenie niezależnych komisji egzaminacyjnych, sprawdzających stopień przyswojonej wiedzy i umiejętności absolwentów uczących się zarówno w szkołach jak i w formach pozaszkolnych. Innym przykładem jest ocena dokonywana przez uczestników bezpośrednio po zakończonym bloku edukacyjnym lub w czasie odroczonym.

Monitorowanie poziomu edukacji pozwala na wprowadzanie korekt i doskonalenie technik przekazu i rozwoju kompetencji. Kontrola jakości zmusza do podniesienia poziomu jakości procesu edukacyjnego i stymuluje do wprowadzenia koniecznych zmian.

4. Celowość kształcenia 

Niezależnie od tego jaką formę edukacji wybierzemy musimy znać cel realizacji procesu kształcenia. Zarówno osoby uczące się jak i nauczające powinny być świadome dążenia do tego samego celu. W związku z tym ważne staje się zdefiniowanie tych celów i ścisłe dopasowanie programu edukacyjnego oraz wszelkich technik stosowanych w drodze do osiągnięcia obranego celu.

W 1995 roku ukazała się "Biała księga: wydana przez Komisję Europejską, która umożliwiła zapoznanie się z głównymi ideami edukacji, nad którymi w Unii Europejskiej pracowano od wielu lat. Od tamtej pory wciąż na czele zagadnień nad edukacją stoją trzy główne hasła, determinujące całokształt podejścia do współczesnej edukacji:

• społeczeństwo poznawcze - nie ma takiej dziedziny życia, która nie ulega przemianom. W związku z tym nie ma ludzi, którzy wiedzą wszystko i są przygotowani na rozwiązanie wszystkich problemów, zwłaszcza tych, z którymi zetkną się w przyszłości. Dotyczy to wszystkich poziomów życia zawodowego, społecznego, kulturowego, czy sterowania własnym losem.
• społeczeństwo informacyjne i komunikacyjne - żyjemy w fazie szumu informacyjnego, co jest ogromnym zagrożeniem dla komunikacji międzyludzkiej. Normalną rzeczą jest więc trudność w rozumieniu komunikatów nadawanych w środkach masowego przekazu. Doceniamy nie tyle ilość przekazywanych informacji, co rozumienie ich i wykorzystanie w codziennym życiu na jego różnych płaszczyznach.
• społeczeństwo nieustannie uczące się - przez całe życie.

Obecnie nie trzeba już przekonywać ludzi do znaczenia ustawicznej edukacji dla poziomu ich życia codziennego. Z roku na rok wzrasta w naszym kraju liczba osób uczących się. Pogoń za pracą, która jest warunkiem koniecznym przetrwania wymusza wcześniejszą edukację. Wciąż jednak obserwuje się niewystarczający postęp w środowiskach wiejskich i małomiasteczkowych. Właśnie tam najbardziej potrzebna jest wiedza i umiejętności do radzenia sobie w walce z bezrobociem. Niestety bez wiedzy i bez świadomości wyzwań stawianych przez obecne życie na przyszłe lata, bez przyjęcia ich za swoje i dążenia do ich spełnienia inwestując w siebie trudno będzie sprostać wspólnocie europejskiej jak i układom we własnym kraju.

Competitive Skills