Decydują się na nią osoby, które chcą zachować rozdzielność majątkową także po ślubie. Intercyza może również tylko ograniczyć wspólność majątkową, poprzez wyłączenie konkretnych rzeczy, które bez niej weszłyby do majątku wspólnego. Ale może też rozszerzyć wspólność majątkową na przykład o honoraria autorskie, darowizny itd. Porozumienie wymaga zgody obu stron.

Ostatnio w Polsce upowszechnia się forma intercyzy przydatna w małżeństwach z zakładaną dużą różnicą dochodów - tzw. rozdzielność majątkowa z wyrównywaniem dochodów. Inaczej mówiąc, strony wchodzą do związku z odrębnymi majątkami. W chwili jego ustania mogą się domagać, aby przyrost wartości ich majątków był taki sam, a ewentualna różnica została wyrównana przez współmałżonka lub jego spadkobierców.

Intercyza może zostać zmieniona w trakcie małżeństwa za zgodą małżonków i w obecności notariusza. Co ważne, oddzielenie majątków oznacza brak możliwości wspólnego rozliczania podatku dochodowego.

Rozdzielność wbrew woli

W przypadku, gdy współmałżonek nie zgadza się na proponowane warunki rozdziału majątku (także z datą wsteczną), można skierować sprawę na drogę sądową. Wówczas wymagana jest opłata wstępna (1 tys. zł); ewentualne wynagrodzenie adwokata wynosi od kilkudziesięciu do kilkuset złotych za godzinę. W skrajnych przypadkach (hazard, alkoholizm, wieloletnie więzienie) partner może uzyskać postanowienie sądu o rozdziale dóbr wbrew woli drugiej strony i tym samym odciąć się od majątku oraz problemów współmałżonka (zwykle długów), nadal pozostając w małżeństwie.

Nasze i tylko nasze

Przy braku intercyzy, z chwilą podpisania aktu ślubu do wspólnego majątku należą przedmioty nabyte razem przez obu partnerów (oraz przez każdego z nich) w czasie trwania małżeństwa. Do majątku wspólnego należą w szczególności:

• pobrane wynagrodzenie za pracę i dochody z innej działalności zarobkowej każdego z małżonków,
• dochody z majątku wspólnego, jak również z majątku osobistego każdego z małżonków,
• środki zgromadzone na rachunku otwartego albo pracowniczegofunduszu emerytalnego każdego ze współmałżonków.

Liczby nie kłamią

Statystyka jest nieubłagana: w Polsce rozpada się co trzecie małżeństwo (wg GUS, w 2006 r. na 226 tys. zawartych związków przypadły 72 tys. rozwodów). W Warszawie w ciągu ostatnich trzech lat liczba rozwodów wzrosła z prawie 7 do 9 tys. rocznie, w konserwatywnym Krakowie - z blisko 4 do ponad 5 tysięcy. Ze statystyk wynika, że szczególnie chętnie rozstają się ludzie trzydziestokilkuletni, w tym także młodzi profesjonaliści.

Im później i więcej - tym drożej

Koszt intercyzy to około 600 złotych. Po ślubie, przy braku takiej umowy, ustanowienie rozdzielności majątkowej kosztuje już znacznie więcej. Notariusze unikają jednak jak ognia określenia ceny za swoje usługi przed zapoznaniem się z dokumentami. Koszty (tak taksy notarialnej, jak i opłat sądowych) zależą bowiem od łącznej wartości majątku, jego rodzaju (prawa spółdzielcze, własnościowe), tego, czy nieruchomości mają księgi wieczyste i - wreszcie - stanu tych ostatnich (jedna zmiana wpisu to 150 zł dla sądu). Ponadto dochodzą opłaty za złożenie wniosku do sądu, za wypisyi inne opłaty sądowe.

Za wniesioną dodatkową opłatę u notariusza może też zostać podzielony majątek, który nie wymaga aktu notarialnego (wszelkie ruchomości), choć do tego wystarczy zwykła pisemna umowa między małżonkami.

To nie spadek lub darowizna

Od przychodów z tytułu podziału majątku wspólnego na skutek rozwodu nie płaci się podatku - mówi ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych (art. 2 ust. 1). Natomiast w wypadku udziałów lub akcji stosuje się generalne zasady podatkowe. - Podatek występuje z chwilą sprzedaży akcji bądź udziałów, a podstawą opodatkowania jest różnica między ceną sprzedaży a ceną zakupu - wyjaśnia Ireneusz Krawczyk, radca prawny kancelarii Ożóg.

- To, że to osoba, na którą papiery nie były zarejestrowane (prawo głosu ma zawsze tylko jedna osoba) nie ma tu znaczenia. Wtedy koszt nabycia jest taki sam jak dotychczasowego dysponenta, gdyż walory zostały nabyte ze wspólnego majątku, zatem dla obu stron cena zakupu była ta sama. Jeśli chodzi o akcje spółek notowanych na giełdzie, podatek dotyczy walorów objętych po 2004 r., kiedy to wprowadzono podatek giełdowy.