Artykuł pochodzi z portalu wynagrodzenia.pl

Już po raz czwarty portal wynagrodzenia.pl przy współpracy z pracuj.pl, gazeta.pl, wp.pl, infopraca.pl, jobpilot.pl, bankier.pl przeprowadził Internetowe Badanie Wynagrodzeń (IBW). Jest to największe w Polsce pozarządowe badanie płac. Uczestniczyła w nim rekordowa liczba 80008 osób. W obliczeniach uwzględniliśmy dane 72111 osób. Niniejszy artykuł jest podsumowaniem najważniejszych wyników.

Zanim przejdziemy do prezentacji danych pragniemy podkreślić, że podobnie jak w poprzednich latach, w tegorocznym badaniu dominują ludzie młodzi z wykształceniem wyższym. 74,9% badanych ma nie więcej niż 35 lat. Ponadto 62,3% to osoby z wykształceniem wyższym. Na pewno wpływa to na wyniki. Prosimy więc pamiętać, że prezentowane dane dotyczą głównie młodych, wykształconych ludzi, posiadających dostęp do internetu.

Pragniemy również podkreślić, że prezentując dane liczbowe posługujemy się głównie medianą, gdyż miara ta lepiej niż średnia charakteryzuje populację badaną. Z badań GUS wynika bowiem, iż 2/3 polaków zarabia poniżej średniej co może być przyczyną błędów interpretacyjnych. Mediana natomiast jest wartością dzieląca badaną populację na pół. Jeżeli w tekście nie zaznaczono inaczej, to wartości zawarte w tabelach i wykresach należy traktować jako mediany.

Szkolnictwo i nauka to jedna z tych dziedzin gospodarki, gdzie w ostatnich latach słyszy się o bardzo niskim poziomie wynagrodzeń. Tezę tę potwierdza Internetowe Badanie Wynagrodzeń 2007. Z danych (tabela 1) wynika bowiem, że zarobki w tej branży były niższe o 29% w porównaniu do pensji ogółu badanych. Ponadto co czwarty zatrudniony w nauce i szkolnictwie ma dochody poniżej 1 300 PLN, a tylko 10% osób zarabia więcej niż 4 300 PLN.



Niski poziom zarobków w branży w porównaniu do pensji ogółu badanych widać na każdym stanowisku (wykres 1). Stosunkowo najmniejsza różnica występuje w przypadku pracowników szeregowych, którzy zarabiają o 11% mniej niż ogół ankietowanych zatrudnionych na tym stanowisku. Wśród specjalistów płaca jest niższa o 28%, a wśród kierowników o 32%. Zdecydowanie największa dysproporcja dotyczy szczebla dyrektora. Osoby zatrudnione na tym stanowisku w nauce i szkolnictwie zarabiają 58% tego, co inni badani na tym szczeblu.


Podobnie jak w innych branżach tak i w nauce i szkolnictwie wynagrodzenia są uzależnione od zajmowanego stanowiska (tabela 2). Zależność jest taka, że im wyższy szczebel w hierarchii tym lepsze zarobki. Zdecydowanie najmniej zarabiają osoby na stanowiskach szeregowych, gdzie mediana wynosi 1 780 PLN. O 29% większe wynagrodzenia mają pracownicy na szczeblu specjalisty. Co czwarty kierownik w nauce i szkolnictwie ma płacę powyżej 4 000 PLN. Zdecydowanie najlepiej zarabiają natomiast dyrektorzy. Mediana ich miesięcznych dochodów wynosi 3 598 PLN i jest o 70% wyższa niż zanotowana w branży ogółem.


Jeśli chodzi o płeć, to mężczyźni zarabiają na każdym stanowisku więcej niż kobiety. W przypadku pracowników szeregowych różnica w wynagrodzeniach wynosi 14% na korzyść panów. Na stanowisku specjalisty kształtuje się już na poziomie 17%, a wśród kierowników 18%. Zdecydowanie największa dysproporcja płacy jest na szczeblu dyrektora. Tu panowie osiągają dochody wyższe o 29% w stosunku do pensji pań.


Zobaczmy teraz, jak kształtują się wynagrodzenia najbardziej charakterystycznego w branży zawodu - nauczyciela (tabela 3). Mediana miesięcznych dochodów na tym stanowisku wynosi 2 000 PLN i jest o 33% niższa niż zanotowana w całym Internetowym Badaniu Wynagrodzeń 2007. Co 10 nauczyciel ma płacę poniżej 1 300 PLN, a dochody 25% osób zajmujących się tą profesją przekraczają 2 540 PLN. Z danych wynika ponadto, że wśród nauczycieli to mężczyźni zarabiają więcej niż kobiety mimo, że pań w tej grupie zawodowej jest więcej. Różnica w dochodach kształtuje się na poziomie 10%.


Rozkłady wynagrodzeń

Analizując wynagrodzenia całkowite warto zobaczyć, jaki odsetek osób znajduje się w określonych przedziałach płacowych (wykres 3). Dane pokazują, że aż 3/4 osób zatrudnionych w tej branży ma płace do 3 000 tys. PLN. Wynagrodzenie 20,5% pracowników mieści się natomiast w przedziale od 3 001 PLN do 6 000 PLN. W grupie najlepiej opłacanych osób (powyżej 10 000 PLN) znajduje się 1,7% badanych.


W przypadku nauczycieli prawie wszyscy (90,1%) mają dochody do 3 500 PLN (wykres 4). Zaledwie 7,7% osób w tym zawodzie zarabia powyżej 3 500 PLN do 6 000 PLN.


Świadczenia dodatkowe

Oprócz wynagrodzenia podstawowego i premii pracownicy w nauce i szkolnictwie coraz częściej otrzymują różnego rodzaju świadczenia dodatkowe. Jak wynika z danych (wykres 5), najwięcej osób w tej branży może liczyć na dofinansowanie nauki (23,7%). Drugim najczęściej przyznawanym bonusem są szkolenia wybierane wg własnego uznania, których otrzymanie deklaruje 12,4% badanych. Zdecydowanie rzadziej w nauce i szkolnictwie stosuje się świadczenia dodatkowe w postaci ryczałtu na paliwo (1,6% pracowników) czy mieszkania służbowego (0,8%).


Wynagrodzenia w zależności od wieku i stażu pracy

Podobnie jak w innych branżach, tak w nauce i szkolnictwie wynagrodzenia są uzależnione od wieku (tabela 4). Wyraźnie widać następującą zależność: zarobki rosną wraz z wiekiem. Najmłodsze osoby w branży (pomiędzy 16 a 25 rokiem życia) osiągają dochody na poziomie 1 640 PLN. Co 10 z nich zarabia jednak poniżej 1 100 PLN. Dla pracowników w wieku 31-35 lat płaca jest wyższa o 34%, a co 4 z nich ma dochody powyżej 3199 PLN. Najlepiej w nauce i szkolnictwie opłacani są najstarsi pracownicy (51 lat i więcej). Połowa z nich zarabia tu pomiędzy 2 000 PLN a 3 350 PLN.


Istotny wpływ na wynagrodzenia w nauce i szkolnictwie ma również staż pracy (tabela 5). Płaca rośnie tu wraz ze wzrostem doświadczenia. Dla osób, które rozpoczynają swoją karierę w branży mediana dochodów wynosi 1 430 PLN. O 47% wyższe płace mają pracownicy z 6-8 letnim stażem, a co 10 z nich zarabia ponad 4 300 PLN. Z danych wynika, że najwyższe dochody w branży mają pracownicy z 16-letnim i wyższym stażem (2 500 PLN). Jest to odstępstwo od tego co dało się zauważyć w innych branżach (np. konsultingu), gdzie najlepiej zarabiają osoby z doświadczeniem 11-15 letnim.


Wynagrodzenia w zależności od wykształcenia i znajomości języków obcych

Przyjrzyjmy się teraz jak poziom wykształcenia wpływa na wysokość dochodów w nauce i szkolnictwie (tabela 6). Dla osób, które legitymują się wykształceniem średnim mediana dochodów wynosi 1 690 PLN i jest o 20% niższa niż zanotowana w branży ogółem. Wśród dominującej grupy osób z wykształceniem wyższym zarobki kształtują się na poziomie 2 200 PLN, a co 4 osoba ma płacę powyżej 3 100 PLN. Zdecydowanie najlepiej opłacani są ci, którzy ukończyli studia podyplomowe. Połowa z nich ma bowiem wynagrodzenia pomiędzy 1 780 PLN a 3 150 PLN.


Patrząc na dane zamieszczone w tabeli 7 można wnioskować, że znajomość języków obcych nie ma istotnego wpływu na wysokość wynagrodzeń w nauce i szkolnictwie. Nieznacznie wyższe płace mają tylko osoby, które mogą poszczycić się dobrą lub bardzo dobrą znajomością 3 lub więcej języków. Mediana dochodów wynosi w tej grupie 2450 PLN i jest o 16% wyższa niż w grupie osób, które nie posługują się żadnym językiem w takim stopniu.


Wynagrodzenia w zależności od działu, wielkości i rodzaju jednostki zatrudnienia

Zarobki w nauce i szkolnictwie są również zróżnicowane ze względu na dział (tabela 8). Najlepiej w przedstawionym przez nas podziale wynagradzani są pracownicy księgowości. Mediana ich dochodów wynosi 2 310 PLN i jest zbliżona do dochodów osób, które zajmują się w tej branży obsługą informatyczną (2 257 PLN). Na podobnym poziomie zarabiają pracownicy działu administracji i obsługi klienta (2 000 PLN). Dochody są najniższe w przypadku pracowników zajmujących się sprawami personalnymi. Zarabiają oni w branży ok. 1 805 PLN, a płace co 10 z nich są niższe niż 1 236 PLN.


Patrząc na dane dotyczące wynagrodzeń w zależności od typu jednostki działającej w branży (tabela 9) widać, że poziom płac jest w nich zbliżony. Jednocześnie we wszystkich podmiotach działających w branży wynagrodzenia są niższe, niż zanotowano w całym badaniu (3 000 PLN). W prywatnych jednostkach są one mniejsze o 28%, a w podmiotach państwowych o 34%.

Mediana płacy w najliczniejszej w branży grupie osób pracujących w jednostkach sfery budżetowej i komunalnej wynosi 2 140 PLN, a co 10 zatrudniony zarabia tu poniżej 1 335 PLN. Z danych wynika ponadto, że największe rozpiętości płacowe występują w podmiotach prywatnych. Wynagrodzenia 10% najlepiej zarabiających tu osób są ponad 4-krotnie wyższe niż w grupie 10% najniżej opłacanych pracowników.


Przyjrzyjmy się teraz, jak wielkość podmiotu działającego w szkolnictwie i nauce wpływa na wynagrodzenia pracowników (tabela 10). Wyraźnie widać zależność taką, że im większy podmiot tym płace są wyższe. Najniżej opłacani są pracownicy mikro jednostek (do 9 zatrudnionych) działających w branży. Mediana ich dochodów wynosi 1 800 PLN i jest o 15% niższa niż zanotowana w całej branży.

W najliczniej reprezentowanych podmiotach o średniej wielkości (50-249 pracowników) płace są o 17% wyższe niż w mikro jednostkach, a co czwarty badany ma płacę powyżej 2 900 PLN. Zdecydowanie najlepiej zarabiają pracownicy największych w branży podmiotów (powyżej 1000 osób - np. uniwersytety). Mediana dochodów wynosi tu 2 700 PLN, a dla 10% zatrudnionych wynagrodzenia są wyższe niż 5 300 PLN.


Wynagrodzenia w zależności od regionu

Na koniec zobaczmy jeszcze, jak zarabiają pracownicy w nauce i szkolnictwie w poszczególnych regionach kraju. W przypadku województw (wykres 6) widać, że w całej branży zarobki są na bardzo zbliżonym poziomie. Najlepiej opłacani są pracownicy zatrudnieni w województwie mazowieckim. Mediana dochodów wynosi tu 2 350 PLN i jest o 11% wyższa niż zanotowana w całej branży ogółem. Zatrudnieni w województwach: zachodniopomorskim, opolskim i łódzkim mają dochody na poziomie 2 150 PLN. Najniżej zarabiają w nauce i szkolnictwie osoby z województwa świętokrzyskiego. Ich płaca w wysokości 1 900 PLN jest o 19% niższa niż na Mazowszu.


Jeśli chodzi o wynagrodzenia w wybranych miastach (wykres 7) to najlepiej w nauce i szkolnictwie zarabiają pracownicy w Warszawie i Wrocławiu. Mediana ich dochodów wynosi 2 500 PLN i jest o 5% wyższa niż w przypadku kolejnych w zestawieniu pracowników z Łodzi. Najniższe dochody mają zatrudnieni w tej branży w Gdańsku (2 040 PLN) i Lublinie (2 050 PLN).


Podsumowanie

Z powyższych danych wynika, że mediana wynagrodzeń w nauce i szkolnictwie jest niższa niż zanotowana ogółem w Internetowym Badaniu Wynagrodzeń 2007. Płace w branży rosną wraz ze wzrostem stanowiska. Wśród nauczycieli mężczyźni zarabiają więcej niż kobiety, a zdecydowana większość osób w tym zawodzie ma płacę do 3500 PLN brutto. Wynagrodzenia rosną z wiekiem, stażem pracy oraz poziomem wykształcenia. Znajomość języków obcych nie ma istotnego wpływu na wysokość płacy w branży. Lepiej zarabiają zatrudnieni w największych jednostkach (powyżej 1000 pracowników) oraz pracujący w województwie mazowieckim.

Arkadiusz Koperek
wynagrodzenia.pl

Przypominamy, że zgodnie z pkt. 2.6 - 2.7 regulaminu kopiowanie, przetwarzanie i wykorzystywanie tekstów portalu wynagrodzenia.pl w innych celach niż użytku osobistego wymaga pisemnej zgody redakcji.

Wyjaśnienie terminów użytych w artykule: wynagrodzenie podstawowe - stałe składniki wynagrodzenia brutto, tj. płaca zasadnicza określona umową o pracę, ponadto dodatek funkcyjny lub stażowy wynagrodzenie całkowite - miesięczne wynagrodzenie brutto przysługujące pracownikowi z uwzględnieniem wszystkich ruchomych dodatków pieniężnych, takich jak: premie, nagrody i in. mediana - wartość dzieląca wszystkie dane na pół; lepiej niż średnia oddaje tendencję centralną wyników, jako że średnia może być zaburzona przez wyniki skrajne. Poniżej i powyżej mediany znajduje się dokładnie po 50% danych. Innymi słowy, jeżeli mediana wynosi 3000 PLN, to połowa osób zatrudnionych na danym stanowisku zarabia poniżej, a połowa powyżej 3000 PLN górny kwartyl - wartość, powyżej której mieści się 25% danych. Innymi słowy, jeżeli górny kwartyl wynosi 4500 PLN, to 3/4 osób zatrudnionych na danym stanowisku zarabia poniżej, a 1/4 powyżej 4500 PLN dolny kwartyl - wartość, poniżej której mieści się 25% danych. Innymi słowy, jeżeli dolny kwartyl wynosi 1500 PLN, to 1/4 osób zatrudnionych na danym stanowisku zarabia poniżej, a 3/4 powyżej 1500 PLN. pierwszy decyl - wartość, poniżej której mieści się 10% danych. Innymi słowy, jeżeli pierwszy decyl wynosi 1000 PLN, to 1/10 osób zatrudnionych na danym stanowisku zarabia poniżej, a 9/10 powyżej 1000 PLN. dziewiąty decyl - wartość, powyżej której mieści się 10% danych. Innymi słowy, jeżeli dziewiąty decyl wynosi 5000 PLN, to 9/10 osób zatrudnionych na danym stanowisku zarabia poniżej, a 1/10 powyżej 5000 PLN.