Największe problemy z dostępem do zewnętrznego finansowania mają osoby podejmujące działalność gospodarczą oraz firmy małe, bez historii kredytowej, które nie posiadają majątku wystarczającego do zabezpieczenia kredytu. Przedsiębiorstwa takie mają znacznie mniejsze szanse na uzyskanie kredytu bankowego.

Jeżeli kredyt otrzymują, to jego oprocentowanie jest z reguły wyższe nawet o 5-7 punktów procentowych niż w przypadku kredytów oferowanych firmom o długim stażu. Dlatego tak istotny jest dla nich dostęp do różnych źródeł finansowania z różnego typu instytucji pożyczkowych. Najczęściej są to pożyczki z funduszy pożyczkowych i z Funduszu Mikro.

Pożyczki z funduszy pożyczkowych

Fundusz pożyczkowy to instytucja, która nie jest bankiem, a której działalność koncentruje się na zapewnieniu dostępu do zewnętrznych źródeł kapitału poprzez udzielanie pożyczek. Poprzez umowę pożyczki fundusz zobowiązuje się przenieść na rzecz pożyczkobiorcy określoną ilość pieniędzy, zaś pożyczkobiorca zobowiązuje się do zwrotu tej samej ilości pieniędzy plus odsetek przybierających formę oprocentowania.

Działalność pożyczkowa w Polsce prowadzona jest przez wiele organizacji i instytucji pozabankowych. Są wśród nich powiatowe urzędy pracy, regionalne agencje rozwoju, fundacje, instytucje mikropożyczkowe, fundusze pożyczkowe, spółdzielcze kasy oszczędnościowo-kredytowe. Pierwsze fundusze pożyczkowe powstawały na początku lat 90-tych XX wieku w ramach działania agencji rozwoju regionalnego w Opolu, Wałbrzychu, Jeleniej Górze, Krakowie. Rozkład terytorialny siedzib funduszy pożyczkowych jest dość nierównomierny. Są takie województwa, w których występują 2 fundusze (opolskie, lubelskie i świętokrzyskie), a są i takie, w których znajduje się 9 funduszy (śląskie i warmińsko-mazurskie).

Oto pełny spis:

• dolnośląskie - Agencja Rozwoju Regionalnego "AGROREG"; Fundacja "Wałbrzych 2000"; Fundusz Regionu Wałbrzyskiego; Karkonoska Agencja Rozwoju Regionalnego SA Jelenia Góra; Sudeckie Stowarzyszenie Inicjatyw Gospodarczych Świdnica
• kujawsko-pomorskie - Kujawsko-Pomorski Fundusz Pożyczkowy Sp. z o.o. w Toruniu; Polskie Towarzystwo Ekonomiczne Bydgoszcz; Subregionalny Fundusz Pożyczkowy "Kujawiak"
• lubelskie - Lubelska Fundacja Rozwoju - Agencja Rozwoju Regionalnego Lublin; Stowarzyszenie "Pasmo Aktywni i Bezrobotni" Chełm
• lubuskie - Agencja Rozwoju Regionalnego SA Zielona Góra; Fundusz Rozwoju Przedsiębiorczości przy Fundacji "Przedsiębiorczość"; Stowarzyszenie Wspierania Małej Przedsiębiorczości Z/S w Dobiegniecie; Subregionalny Fundusz Pożyczkowy "Odra"
• łódzkie - Agencja Rozwoju Regionu Kutnowskiego SA; Fundacja Centrum Wspierania Przedsiębiorczości w Poddębicach; Fundacja Rozwoju Gminy Zelów; Łódzka Agencja Rozwoju Regionalnego SA, Piotrkowskie Stowarzyszenie Wspierania Przedsiębiorczości
• małopolskie - Fundacja Promocji Gospodarczej Regionu Krakowskiego; Fundacja Rozwoju Regionu Rabka; Inicjatywa Mikro Kraków; Małopolska Agencja Rozwoju Regionalnego SA Kraków; Stowarzyszenie "Samorządowe Centrum Przedsiębiorczości i Rozwoju" Sucha Beskidzka
• mazowieckie - Fundacja na Rzecz Rozwoju Polskiego Rolnictwa Warszawa; Fundusz Wspomagania Wsi Warszawa; Fundusz MikroMazowiecki; Regionalny Fundusz Pozyczkowy Sp. z o.o. Warszawa; Ostrołęcki Ruch Wspierania Przedsiębiorczości; Stowarzyszenie "Radomskie Centrum Przedsiębiorczości"; Stowarzyszenie Rozwoju Przedsiębiorczości i Inicjatyw Lokalnych Ząbki; Żyrardowskie Stowarzyszenie Wspierania Przedsiębiorczości
• opolskie - Fundacja Rozwoju Śląska oraz Wspierania Inicjatyw Lokalnych Opole; Stowarzyszenie "Promocja Przedsiębiorczości" Opole
• podkarpackie - Regionalna Izba Gospodarcza Stalowa Wola; Agencja Rozwoju Regionalnego MARR SA Mielec; Bieszczadzka Agencja Rozwoju Regionalnego Ustrzyki Dolne; Rzeszowska Agencja Rozwoju Regionalnego SA; Małopolski Instytut Gospodarczy Rzeszów
• podlaskie - Agencja Rozwoju Regionalnego "ARES" SA w Suwałkach; Fundacja Rozwoju Przedsiębiorczości Suwałki; Podlaska Fundacja Rozwoju Regionalnego Białystok
• pomorskie - Międzynarodowe Stowarzyszenie Pracowników Instytucji Rynku Pracy w Polsce Gdańsk; Pomorski Fundusz Pożyczkowy Sp. z o.o. Gdańsk; Słupskie Stowarzyszenie Innowacji Gospodarczych i Przedsiębiorczości; Stowarzyszenie "Na rzecz Rozwoju Miasta i Gminy Debrzno"; Stowarzyszenie Wspierania Przedsiębiorczości Malbork; Towarzystwo Rozwoju Dzierzgania; Subregionalny Fundusz Pożyczkowy "Gryf"
• śląskie - Agencja Inicjatyw Lokalnych Sp. z o.o. Żarnowiec; Agencja Rozwoju Lokalnego SA Sosnowiec; Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości SA Żory; Fundusz Górnośląski SA Katowice; Górnośląska Agencja Przekształceń Przedsiębiorstw SA Katowice; Górnośląska Agencja Rozwoju Regionalnego SA Katowice; Rudzka Agencja Rozwoju "INWESTOR"; Stowarzyszenie Bielskie Centrum Przedsiębiorczości Bielsko-Biała; Śląska Fundacja Wspierania Przedsiębiorczości Gliwice
• świętokrzyskie - Fundacja Rozwoju Regionu Pierzchnica; Koneckie Stowarzyszenie Wspierania Przedsiębiorczości Końskie
• warmińsko-mazurskie - Działdowska Agencja Rozwoju SA Działdowo; Fundacja "Wspierania i Promocji Przedsiębiorczości na Warmii i Mazurach" Olsztyn; Fundacja Rozwoju Regionu Łukta; Fundacja Wspierania Przedsiębiorczości Regionalnej Gołdap; Nidzicka Fundacja Rozwoju "NIDA"; Stowarzyszenie "Centrum Rozwoju Ekonomicznego Pasłęka"; Warmińsko-Mazurska Agencja Rozwoju Regionalnego SA w Olsztynie; Warmińsko-Mazurskie Stowarzyszenie Wspierania Przedsiębiorczości; Zrzeszenie Prywatnego Handlu i Usług Olsztyn Olsztynek
• wielkopolskie - Cech Rzemiosł Różnych; Fundusz Rozwoju Przedsiębiorczości Śrem; Fundacja Kaliski Inkubator Przedsiębiorczości Kalisz; Stowarzyszenie "Ostrzeszowskie Centrum Przedsiębiorczości"; Wielkopolska Agencja Rozwoju Regionalnego Sp. z o.o. Poznań; Subregionalny Fundusz Pożyczkowy "Wielkopolska Północ"
• zachodniopomorskie - Fundacja Centrum Innowacji i Przedsiębiorczości Koszalin; Polska Fundacja Przedsiębiorczości Szczecin; Regionalny Fundusz Pożyczkowy "Pomerania"; Zachodniopomorskie Stowarzyszenie Rozwoju Gospodarczego - Szczecińskie Centrum Przedsiębiorczości; Szczeciński Fundusz Pożyczkowy; Stowarzyszenie Inicjatyw Społeczno-Gospodarczych Białograd

Zasady przyznawania pożyczek (komu, na jaki cel) oraz warunki przyznawania pożyczek (wkład własny, kwota pożyczki, okres pożyczki, oprocentowanie, prowizja, formy zabezpieczenia) są nieco odmienne dla każdej z instytucji pożyczkowych. Najlepszym sposobem jest odwiedzenie strony internetowej instytucji pożyczkowych (wystarczy krótkie szukanie w wyszukiwarce - wpisać nazwę instytucji) i obejrzenie jej zawartości. Zwykle na stronie znajdują się dokumenty do pobrania, co daje pewien wgląd w sposób podejmowania decyzji. Zawsze też dobrze jest się po prostu zapytać pracownika instytucji. Ponieważ celem istnienia tych instytucji jest udzielanie pożyczek, współpraca z nimi jest oparta na wzajemnym zrozumieniu i pomocy.

Pożyczki z Funduszu Mikro

Instytucją finansową o charakterze "not for profit", działającą poza sektorem bankowym, która specjalizuje się w obsłudze małych oraz średnich przedsiębiorstw, jest również funkcjonujący w Polsce od 1994 roku Fundusz Mikro (materiały informacyjne Funduszu na stronie www.funduszmikro.pl). Fundusz Mikro działa już w około 35 oddziałach terenowych w całej Polsce. Spis - na stronie internetowej.

Fundusz Mikro udziela pożyczek najmniejszym przedsiębiorstwom, zatrudniającym do 10 osób, które nie mają szansy uzyskania kredytu bankowego. Pożyczek udziela się zarówno na cele inwestycyjne, jak i obrotowe, ale zdecydowanie preferowane są pożyczki krótkoterminowe o terminie spłaty do 6-8 miesięcy.

Aby otrzymać pożyczkę z Funduszu Mikro należy prowadzić działalność gospodarczą co najmniej 3 miesiące. Wysokość pierwszej pożyczki, którą można uzyskać, waha się w granicach 5-7 tys. złotych, następną można otrzymać do wysokości 30 tys. złotych, a nawet do 100 tys. złotych, jeśli wszystkie poprzednie pożyczki firma spłacała terminowo i można ją określić jako wiarygodną.

Ciekawą cechą jest podejście funduszu do kwestii zabezpieczeń pożyczek. Fundusz namawia bowiem klientów, aby tworzyli tzw. grupy pożyczkowo-poręczycielskie liczące 4-7 osób, które znają się oraz będą sobie nawzajem poręczały udzielone pożyczki. W ten sposób Fundusz zyskuje solidarną odpowiedzialność wszystkich wspólników za działania oraz zobowiązania podjęte na zewnątrz tejże grupy. W razie załamania finansowego jednego z członków reszta partnerów spłaca jego pożyczkę. Dzięki takiej kombinacji zbędne stają się standardowo stosowane zabezpieczenia typu hipoteka, zastaw, weksel czy cesja wierzytelności.

Jak widać, instytucje pożyczkowe są ciekawą alternatywą dla banków. Przyjazna obsługa, regionalna atmosfera pomocy oraz rozsądne podejście do biurokracji pozwalają instytucjom pożyczkowym efektywnie pomagać przedsiębiorcom zarówno na początku drogi biznesowej, jak również w jej trakcie.

Więcej informacji na temat źródeł finansowania małych i średnich firm znajdziesz w książce Anny Skowronek-Mielczarek "Małe i średnie przedsiębiorstwa. Źródła finansowania" (Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2007). Książkę znajdziesz w księgarni internetowej Becka pod adresem www.ksiegarnia.beck.pl, wpisując w pole przeglądarki nazwisko autorki "Mielczarek".

Mariusz Ludwiński