Drogi Czytelniku!

W tym roku maj był dla nas wyjątkowo łaskawy, gdyż zafundował nam aż 2 długie weekendy. Jeden z nich spędziłem w gronie znajomych na mazurach. Było ognisko, kiełbaski no i oczywiście rozmowy do nocy. Wśród poruszanych tematów znalazł się jak zwykle także i VAT. Jeden z moich kolegów prowadzi firmę transportową i często "boryka się" z problemami związanymi z rozliczeniem VAT od wykonywanych przez siebie czynności.

Chociaż mój kolega posiada nieduży samochód dostawczy, przez co jest niejako zmuszony do operowania na lokalnym rynku, to jednak niekiedy dostaje także propozycje "kursów" za granicę - głównie do innych krajów Wspólnoty. To właśnie z rozliczeniem tego typu usług ma najwięcej kłopotów. Z praktyki wiem, że nie tylko on. Dlatego też w moim dzisiejszym liście opowiem Ci o rozliczaniu VAT od wewnątrzwspólnotowej usługi transportu towarów (WTT).

Pamiętaj, że podstawową sprawą przy rozliczaniu VAT jest prawidłowe ustalenie miejsca świadczenia (opodatkowania) wykonanej czynności, gdyż zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 uptu opodatkowaniu tym podatkiem podlega m.in. odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług wykonane na terytorium kraju. Oznacza to, iż - co do zasady - czynności, których miejsce świadczenia leży poza Polską - niepodlegają polskiemu VAT.

W odniesieniu do usług transportowych podstawowym przepisem, który musisz stosować ustalając miejsce świadczenia, jest art. 27 ust. 2 pkt 2 uptu. Przepis ten wprowadza zasadę, zgodnie z którą w przypadku świadczenia usług transportowych miejscem świadczenia jest miejsce, gdzie odbywa się transport - z uwzględnieniem pokonanych odległości.

Pamiętaj jednak, że zasada ta ma zastosowanie wyłącznie do tych usług transportowych, których trasa przebiega częściowo przez Polskę i częściowo poza terytorium Wspólnoty. Natomiast w odniesieniu do ustalania miejsca świadczenia usług transportowych wykonanych na terytorium UE - zastosowanie ma art. 28 uptu. W myśl ust. 1 tego przepisu w przypadku transportu towarów, którego rozpoczęcie i zakończenie ma miejsce odpowiednio na terytorium 2 różnych państw członkowskich (WTT), miejscem świadczenia tej usługi jest miejsce, gdzie transport towarów się rozpoczyna.

Zauważ, iż w tym przypadku koniecznym jest, aby cała usługa odbywała się na terytorium UE i dotyczyła przewozu towarów (nie osób). Z WTT masz do czynienia także wówczas, gdy początek i koniec transportu mają - co prawda - miejsce w tym samym kraju Wspólnoty, ale usługa ta jest bezpośrednio związana z WTT.

Musisz jednak pamiętać, iż zgodnie z art. 28 ust. 3 uptu w przypadku, gdy nabywca WTT podał Ci - jako świadczącemu tę usługę - numer, pod którym jest on zidentyfikowany na potrzeby VAT w innym kraju Wspólnoty niż kraj rozpoczęcia transportu - to wówczas usługa ta podlega opodatkowaniu w tym kraju, który wydał nabywcy ten numer. Tę zasadę ustalania miejsca świadczenia stosujesz także do pomocniczych usług transportowych, takich jak np. załadunek, rozładunek czy przeładunek (o ile oczywiście usługi te są bezpośrednio związane z WTT).

Jak więc widzisz, w przypadku usług transportowych, które spełniają przesłanki do uznania ich za WTT, obowiązuje zasada, iż są one wykonywane i opodatkowane tylko w jednym państwie Wspólnoty. Oznacza to, że w odniesieniu do rozliczania VAT od tego typu usług transportowych bez znaczenia jest pokonana na terytorium danego kraju odległość.

Rafał Kuciński
prawnik, redaktor poradnika "VAT w praktyce"