Osoby, które przegrały w sądach I instancji, liczyły na uchylenie niekorzystnych wyroków. Korzystne zaś dla podatników wyroki zaskarżyły do NSA organy podatkowe. I na stronę tych ostatnich orzekł wczoraj sąd administracyjny II instancji.

NSA: Fiskus ma rację

We wszystkich rozpatrywanych czterech sprawach (sygn. akt: II FSK 606/08, II FSK 722/08, II FSK 235/08, II FSK 329/08) NSA przyznał rację fiskusowi. Sąd nie miał wątpliwości: spadkobiercy, którzy nabyli spadki przed 1 stycznia 2007 r., nie mogli skorzystać z całkowitego zwolnienia, jakie wprowadzono do ustawy o spadkach i darowiznach dla tzw. zerowej grupy podatkowej. Takie wyroki spowodują zapewne, że fiskus zainteresuje się spadkobiercami, którzy nie zapłacili podatku. I niestety, jeśli taką interpretację podzielą inne składy orzekające NSA, podatnicy będą musieli opodatkować spadki nabyte przed 2007 rokiem.

We wszystkich czterech sprawach stany faktyczne były podobne. Chodziło o to, na jakich zasadach opodatkować spadki nabyte po 12 maja 2006 r., a przed 1 stycznia 2007 r. Spadkobiercy uważali, że mogą do swoich spadków zastosować nowe zwolnienie przewidziane dla tzw. zerowej grupy podatkowej (kręgu najbliższej rodziny). Organy podatkowe przepisy interpretowały na ich niekorzyść. W dwóch przypadkach sądy I instancji przyznały rację podatnikom, a w dwóch organom podatkowym. Naczelny Sąd Administracyjny rację przyznał tylko fiskusowi.

Przepisy przejściowe

Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że ustawa wprowadzająca nowe zwolnienie weszła w życie 1 stycznia 2007 r. Z przepisu przejściowego zawartego w art. 3 ust. 1 ustawy zmieniającej z 16 listopada 2006 r. (Dz.U. nr 222, poz. 1629) jasno wynika, że do nabycia własności rzeczy i praw majątkowych, które nastąpiło przed dniem wejścia w życie nowej ustawy, stosuje się stare zasady opodatkowania. Tym samym NSA potwierdził, że nie można nowych zasad opodatkowania, w tym korzystnego zwolnienia z art. 4a ustawy, stosować do spadków nabytych przez wejściem w życie nowelizacji. Tak jak już wskazywały sądy I instancji w niekorzystnych dla podatników wyrokach, również zdaniem NSA sporny przepis przejściowy rozszerzył jedynie krąg podmiotów, które mogły skorzystać z ulg i zwolnień.

Piotr Karwat, radca prawny z kancelarii Leśnodorski Ślusarek i Wspólnicy, zgadza się z wykładnią NSA. Każdy, kto bierze pod uwagę zarówno brzmienie, jak i sens analizowanych przepisów, musi przyznać rację NSA. Jak wyjaśnia Piotr Karwat, cały pomysł na wykładnię, że zwolnienie spadków i darowizn nabytych przez najbliższych krewnych odnosi się także do stanów sprzed 1 stycznia 2007 r., opierał się na tym, że art. 4 ust. 4 po nowelizacji odsyła także do art. 4a regulującego to zwolnienie.

Kto - wg Sądu - wprowadził w błąd podatników? Jakie czynniki świadczą o tym, że jakość legislacyjna tej regulacji pozostawia wiele do życzenia? Kto powinien pilnie rozstrzygnąć brak jednoznaczności tych przepisów?

Więcej: Gazeta Prawna 13.06.2008 (115) - str. 10

Aleksandra Tarka