Wyboru oleju silnikowego do samochodu ciężarowego trzeba dokonywać z uwzględnieniem kilku podstawowych kryteriów. Pomóc mogą klasyfikacje, podpowiadające, jaki produkt jest najlepszy do danego pojazdu. Dobranie odpowiedniego środka smarnego daje gwarancję właściwego i bezpiecznego funkcjonowania silnika.

Kryterium temperatury

Systematyzacji olejów silnikowych dokonuje się najczęściej według trzech klasyfikacji. Oprócz dwóch jakościowych (jednej tworzonej przez Amerykański Instytut Naftowy - API i drugiej przez Europejskie Stowarzyszenie Producentów Samochodów - ACEA), wymienić należy klasyfikację lepkościową SAE, tworzoną przez Stowarzyszenie Inżynierów Samochodowych.

Jej autorzy wyróżniają 6 olejów zimowych (0 W, 5 W, 10 W, 15 W, 20 W, 25 W) oraz 5-letnich (20, 30, 40, 50, 60). Liczba przy rodzaju oleju określa przede wszystkim temperaturę, w której olej może być stosowany - im niższa liczba, w tym niższej temperaturze może być stosowany olej. Dzisiaj jednak stosowane są, przede wszystkim, oleje wielosezonowe, które mogą być stosowane zarówno zimą, jak i latem. Mają one podwójne oznaczenie - np. 5 W/40.

Podział według jakości

Wspomniana już klasyfikacja API dzieli oleje na dwa podstawowe rodzaje - przeznaczone do silników benzynowych oraz do silników Diesla. Pierwsze oznaczone są literą S, drugie - symbolem C. W ramach tych dwóch grup, oleje dzielone są jeszcze ze względu na swoją jakość, według skali od A do M (im wyższa litera alfabetu, tym wyższa jakość oleju). Producenci oferują obecnie coraz częściej oleje uniwersalne, które mogą być stosowane zarówno w samochodach napędzanych silnikami benzynowymi, jak i wysokoprężnymi (przykładowe oznaczenie to SF/CF).

Dwie opisane klasyfikacje (SAE i API) stworzone zostały przez amerykańskie organizacje. Klasyfikację przystosowaną do warunków europejskich stworzyło Europejskie Stowarzyszenie Producentów Samochodów (ACEA). Bierze ona pod uwagę szczegółową charakterystykę współczesnych silników wytwarzanych w Europie. Wersja podstawowa tej klasyfikacji przypisuje olejowi symbol litery (A - silniki benzynowe; B - silniki Diesla) oraz cyfry (1 - oleje zmniejszające zużycie paliwa; 2 - oleje mineralne standardowej jakości; 3 - oleje syntetyczne i półsyntetyczne najwyższej jakości).

W 1998 roku ACEA rozszerzyło swoją klasyfikację o następujące punkty: A1-98, A2-98, A3-98 - oleje do silników czterosuwowych z zapłonem benzynowym; B1-98, B2-98, B3-98 - oleje do silników z zapłonem samoczynnym w samochodach osobowych i dostawczych; B4-98 - oleje do silników Diesla z bezpośrednim wtryskiem paliwa; E1-96/2, E2-96/2, E3-96/2, E4-98 - oleje do silników Diesla w samochodach ciężarowych (im wyższa liczba przy E, tym olej jest bogatszy w dodatki).

Oleje, które można stosować zarówno w silnikach benzynowych, jak i dieslowskich, oznacza się np. A2/B2. Od 1 października 2004 r. dodano dwie klasy ACEA E6-04 i E7-04. Dotychczasowa ACEA E3 została zastąpiona E6, a ACEA E5 sekwencją E7. E6-04 zalecane są do wysoko obciążonych silników wymagających zarówno Euro 1, 2 i 3, jak i i Euro 4 z wydłużonym okresem między wymianami (zgodnie z zaleceniami producenta silnika), pracujących w bardzo trudnych warunkach.

E7-04 to oleje, których zadaniem jest także utrzymywanie stałej lepkości w szerokim spektrum temperatur, mają one wysokie własności czyszczące (tłoki, pierścienie czy łożyska ślizgowe turbosprężarek), rozpraszające sadze, jak również zapewniają ochronę przed tzw. polerowaniem gładzi cylindrowej. Zalecane są do silników Diesla wymagających normy Euro 1, 2 i 3 oraz Euro 4 z wydłużonymi okresami między wymianami i pracującymi w bardzo ciężkich warunkach.

Większość producentów, zmuszonych do nadążania za prawnymi regulacjami i nowymi rozwiązaniami technologicznymi, wprowadziło już do swojej oferty oleje, spełniające nowo wprowadzone normy ACEA - E6 i E7. Oto przegląd najbardziej popularnych w rynkowej ofercie.

BP

BP Vanellus E7 Plus to olej technologii syntetycznej do silników Diesla Euro 4. Został specjalnie opracowany w celu zapewnienia wysokiej ochrony w nowoczesnych silnikach pojazdów użytkowych konstrukcji europejskiej. Zapewnia ochronę przed zużyciem, płynność w niskich temperaturach oraz stabilność lepkościową w wysokich temperaturach, a także niską odparowalność. Vanellus E7 jest zalecany do stosowania w turbodoładowanych i wolnossących silnikach Diesla, pracujących w trudnych warunkach i w każdym klimacie.

Jest on przeznaczony do stosowania przy najdłuższych okresach międzywymianowych, zalecanych przez producentów silników. Vanellus E7 jest zalecany przede wszystkim do najnowszych silników Euro 4 pojazdów użytkowych, dla których wymagany jest poziom jakościowy ACEA E7, czyli przede wszystkim dla silników wyposażonych w katalizatory SCR.

Vanellus E8 Ultra to z kolei syntetyczny olej klasy SAE 5W-30 przeznaczony do wszystkich typów silników wysokoprężnych pracujących w trudnych warunkach. Został opracowany, aby zapewnić zmniejszenie zużycia paliwa. Jego formulacja, oparta o najnowszej generacji syntetyczne oleje bazowe oraz starannie dobrane dodatki uszlachetniające zapewnia ochronę przed zużyciem i tworzeniem osadów, jak i doskonałą dyspersję sadzy. Vanellus E8 Ultra może być stosowany przy najdłuższych możliwych przebiegach przewidzianych przez producentów silników.

Castrol

Elixion Low SAPS 5W-30 to produkt syntetyczny, przeznaczony do najnowszych silników wysokoprężnych. Olej pozwala zredukować zużycie paliwa przez nowoczesne ciężarówki spełniające normy Euro 4 i 5. Może być również stosowany w starszych pojazdach i autobusach. Olej zapewnia ochronę silnika podczas pracy w najcięższych warunkach eksploatacji. Najnowsze odkrycie Castrola - technologia Low Friction - pozwala uzyskać oszczędność paliwa nawet do 4% w porównaniu z konwencjonalnymi olejami 15W-40.

Dzięki wykorzystaniu Clean Performance Technology, olej Elixion chroni silnik przed przedwczesnym zużyciem, nawet gdy jest sadza, osady czy zanieczyszczenia. Intensywnie działające molekuły zabezpieczają silnik i chronią go przed usterkami, zmniejszając liczbę niezaplanowanych napraw. Czysta, niskopopiołowa technologia pozwala również na redukcję liczby cząstek stałych i dwutlenku węgla w spalinach, spełniając wymagania normy ACEA E6/E7 i restrykcyjne przepisy związane z emisją spalin Euro 4 i 5.

Nowością firmy Castrol jest także olej Enduron SLD 10W-40. Jest to produkt przeznaczony do najnowszych pojazdów ciężarowych, wyposażonych w silniki Diesla spełniające normę Euro 4. Olej produkowany jest w technologii syntetycznej i - według zapewnień producenta - ma zapewnić silnikom Diesla maksymalne okresy międzywymianowe. Głównym elementem odróżniającym olej od innych produktów z gamy Castrola jest osiągnięcie niskiej emisji spalin. Produkt nie jest zalecany do silników wymagających olejów niskopopiołowych. Enduron SLD 10W-40 zapewnia ochronę silnika przed gromadzeniem się sadzy i innych zanieczyszczeń.

Lotos

Lotos Turdus Powertec Synthetic jest wysokiej klasy olejem przeznaczonym do smarowania silników wysokoprężnych pracujących w szczególnie trudnych warunkach. Olej zapewnia długie okresy eksploatacji bez wymiany oleju. Wysoka zdolność oleju do rozpraszania sadzy zabezpiecza silnik przed powstaniem czarnych szlamów. Stosowanie oleju ogranicza do minimum emisję cząstek stałych i nadaje się do silników najnowszych konstrukcji z recyrkulacją spalin.

Wielosezonowym olejem opartym na bazie mineralnej, oferowanym przez firmę Lotos, jest natomiast Turdus Powertec. Olej nadaje się do smarowania wysokoobrotowych, czterosuwowych silników Diesla, powstał w odpowiedzi na zmiany konstrukcji silników, jakości paliw, normy emisji spalin oraz oczekiwania dotyczące dłuższych okresów wymiany oleju.

Mobil

W pełni syntetyczny olej silnikowy przeznaczony do smarowania wysoko obciążonych silników wysokoprężnych najnowszej generacji proponowany przez firmę Mobil, to Delvac 1 5W-40. Nowoczesne wysoko obciążone silniki wysokoprężne spełniające bardzo rygorystyczne wymogi dotyczące emisji substancji szkodliwych, pracują w wyższych temperaturach i wytwarzają większe ilości sadzy. W konsekwencji wpływa to na ciągłe podnoszenie wymagań dotyczących jakości nowoczesnego oleju silnikowego.

Mobil Delvac 1 5W-40 może być z powodzeniem wykorzystywany do smarowania wysoko obciążonych silników Diesla, w tym doładowanych i wolnossących, stosowanych w pojazdach ciężarowych, autobusach, samochodach osobowych oraz maszynach budowlanych. Olej Mobil Delvac XHP LE 10W-40 to z kolei najwyższej jakości olej silnikowy stworzony w oparciu o technologię syntetyczną do wysoko obciążonych nowoczesnych silników Diesla z niską emisją substancji szkodliwych, pracujących w ciężkich warunkach.

Powstał na bazie wysokiej jakości olejów, jakie zapewniają dobrą płynność oleju w niskich temperaturach, trwały film olejowy w warunkach wysokich temperatur, niską lotność i redukcję konsumpcji paliwa. Wyższe moce i wymogi dotyczące emisji substancji szkodliwych podnoszą wymagania odnośnie olejów silnikowych. Zwarta zabudowa zmniejsza konsumpcję oleju, w rezultacie liczba dolewek jest mniejsza. Stosowanie turbosprężarek i chłodnic międzystopniowych powoduje, że olej poddawany jest wyższym naprężeniom cieplnym.

Orlen

Platinum Ultor Extreme jest najnowszej generacji olejem silnikowym, opracowanym specjalnie dla nowoczesnych silników wysokoprężnych pracujących w bardzo trudnych warunkach z maksymalnie wydłużonym okresem międzywymianowym. Równocześnie spełnia on najostrzejsze normy emisji Euro 4. Unikalna kompozycja baz syntetycznych i mineralnych uzupełniona zestawem wysokiej jakości uszlachetniających dodatków nowej generacji gwarantuje spełnienie najwyższych europejskich wymagań ACEA, API i producentów samochodów oraz ochrony środowiska.

Platinum Ultor Progress 10W/40 jest natomiast najnowocześniejszym olejem w grupie wysokojakościowych olejów Platinum Ultor. Jest to olej syntetyczny, opracowany specjalnie dla europejskich silników wysokoprężnych, spełniających najostrzejsze normy emisji zanieczyszczeń Euro 4. Olej zalecany jest do silników Diesla zasilanych paliwem o niskiej zawartości siarki (maks. 50 ppm), wyposażonych w układy recyrkulacji spalin oraz do silników z selektywnym katalizatorem redukującym tlenki azotu w spalinach.

Formulacja nowego oleju stanowi ogromny progres technologiczny. Unikalna receptura low SAPS, gwarantująca niski poziom zawartości siarki, fosforu i popiołu siarczanowego - zgodnie z wymaganiami ACEA - E6 zapewnia spełnienie wymagań jakościowych, nie wpływając przy tym negatywnie na skuteczność systemów filtrujących i katalizatorów - tym samym umożliwiając pracę nowoczesnych silników wysokoprężnych spełniających normy emisji Euro 4. Olej może być również stosowany we wcześniejszych generacjach silników Diesla spełniających normy emisji Euro 3, Euro 2, Euro 1.

Shell

Shell Rimula Signia uzupełnia ofertę nowoczesnych olejów silnikowych producenta. Spełnia on wymagania silników zgodnych z normą Euro 4 ograniczającą emisję zanieczyszczeń. Jest to olej syntetyczny low-SAPS, czyli o bardzo niskich poziomach zawartości siarki, fosforu i popiołu siarczanowego, zgodnych z kryteriami wyznaczonymi przez klasyfikację jakościową ACEA E6.

Shell Rimula Signia występuje w klasyfikacji lepkości SAE 10W-40. Oznacza to, że jest produktem wielosezonowym. Shell Rimula Signia, dzięki swoim parametrom technicznym, umożliwia poprawę ekonomiki funkcjonowania flot samochodów ciężarowych. Nowy olej Shell charakteryzuje się wyjątkową niezmiennością lepkości we wszystkich zakresach temperatury pracy silnika. Jego właściwości antykorozyjne, zabezpieczające i czyszcząco-myjące pomagają utrzymać jednostkę napędową w stanie, który znacząco wpływa na wydłużenie jej żywotności.

Statoil

RoyalWay 15W-40 to olej silnikowy przeznaczony do stosowania w najnowszej generacji silnikach z zapłonem samoczynnym zarówno bez doładowania, jak i turbodoładowanych pracujących w średnich i ciężkich warunkach eksploatacji z i bez recyrkulacji spalin. Zaprojektowany pod kątem zminimalizowania osadów sadzy, szlamów, utrzymania tłoków w nienagannej czystości. Posiada wysoki wskaźnik lepkości. Przewyższa najbardziej surowe wymagania producentów samochodów.

Baza olejowa jest szczególnie odporna na utlenianie, co owocuje możliwością wydłużenia przebiegów między wymianami. Ponadto nawet 4% zawartości sadzy w oleju nie powoduje nadmiernego wzrostu jego lepkości. RoyalWay w każdych warunkach chroni silnik i przyczynia się do zmniejszenia zużycia paliwa i oleju. Ma szczególnie wysoką odporność na pienienie w wysokich temperaturach, przyczyniając się do zwiększonej trwałości filmu olejowego, a tym samym - ochrony silnika.

Texaco

Ursa Ultra 10W-40 to olej posiadający doskonałe walory użytkowe w zakresie trwałości eksploatacyjnej silnika, wydłużonych przebiegów między wymianami oleju, ochrony przed tworzeniem się osadów na elementach turbosprężarek, żywotności eksploatacyjnej osprzętu silnika zmniejszającego emisję spalin (urządzenia typu DPF, CRT, SCR), możliwości stosowania w silnikach o starszych rozwiązaniach konstrukcyjnych. Olej charakteryzuje się niską zawartością popiołów siarczanowych, fosforu i siarki. Przeznaczony jest do stosowania w najnowszych konstrukcjach ciężkich silników Diesla spełniających normę Euro 4.

Total

Total Rubia Tir 8900 10W-40 to półsyntetyczny olej silnikowy przeznaczony do silników wysokoprężnych, turbodoładowanych i wolnossących, stosowanych w pojazdach ciężarowych. Doskonale sprawdza się nawet w najtrudniejszych warunkach pracy, przez cały rok. Zalecany jest do silników samochodów ciężarowych jeżdżących w dalekie trasy, autobusów i autokarów.

Umożliwia wydłużenie okresów między wymianami oleju, zgodnie z zaleceniami konstruktorów silników i w zależności od rodzaju pracy samochodu. Zalecany jest szczególnie do silników Euro 3 i 4 wyposażonych w filtr cząstek stałych. Produkt może również być stosowany w silnikach Euro 4 wyposażonych w system redukcji katalitycznej SCR.

Inny produkt firmy Total - Rubia Tir 7400 15W-40 - jest najnowszej generacji olejem silnikowym, opracowanym specjalnie do silników wysokoprężnych spełniających normę emisji spalin Euro 3. Olej może być także stosowany w niektórych silnikach Euro 4. Zalecany jest również do wszystkich innych silników wysokoprężnych.

Paweł Urbaniak