Obowiązek przyjęcia euro oraz zasady ścieżki dojścia zapisane są w Traktacie Akcesyjnym przyjętym przez nasz kraj w 2004 roku (Dz.U. z 2004 r. nr 90, poz. 865). Wprowadzenie euro wymagać będzie zmiany konstytucji - twierdzą eksperci. Problem polega na tym, kiedy zmiana prawa ma nastąpić i jak to zrobić, aby zachować spójność prawa finansowego.

NBP zapisany inaczej

- Wejście Polski do strefy euro wymaga zmiany art. 227 konstytucji. Konsekwencją przyjęcia nowej waluty będzie zmiana statusu Narodowego Banku Polskiego i Rady Polityki Pieniężnej - mówi sędzia Jerzy Stępień, były prezes TK. W wyroku z 2004 roku (K 18/04) TK to potwierdził. W ocenie Trybunału wprowadzenie w Polsce wspólnej waluty wymaga rewizji dotychczasowych konstytucyjnych funkcji, zadań i kompetencji Narodowego Banku Polskiego oraz RPP. Musi to zrobić ustrojodawca w trybie właściwym dla zmiany konstytucji - stwierdzili sędziowie TK.

Rola Banku Europejskiego

NBP jest centralnym bankiem państwa, któremu na zasadzie wyłączności przysługuje prawo emisji pieniądza oraz ustalania i realizowania polityki pieniężnej. - Odpowiada również za wartość naszej waluty. Tak wynika z art. 227 ust. 1. Tymczasem w strefie euro bankiem centralnym jest Europejski Bank Centralny (European Central Bank), jest on również bankiem emisyjnym dla euro - tłumaczy dr Andrzej Bisztyga z Wydziału Prawa Uniwersytetu Śląskiego.

- W strefie euro organem uprawnionym na zasadzie wyłączności do kształtowania polityki pieniężnej jest Rada Prezesów EBC. Dlatego w świetle przedstawionego zestawienia konstytucyjnych zadań NBP z traktatowymi zadaniami wykonywanymi przez EBC, utrzymanie art. 227 ust. 1 w dotychczasowym kształcie jest niemożliwe - stwierdza dr Bisztyga.

Po wejściu Polski do strefy euro prezes NBP wejdzie w skład Rady Prezesów EBC, przez co uzyska wpływ na decyzje dotyczące polityki pieniężnej strefy euro. W zakresie emisji euro oraz prowadzenia polityki monetarnej EBC jest wspierane przez centralne banki krajów, które przyjęły nową walutę, dodaje Andrzej Bisztyga.

Mniejsze znaczenie RPP

Zdaniem pos. Ryszarda Kalisza, który brał udział w pracach Komisji Konstytucyjnej, nie trzeba eliminować z konstytucji zapisów o RPP, po wejściu do strefy euro.

Co wystarczy zapisać w ustępie 1 art. 227 i w kolejnych punktach - n/t banku centralnego i RPP ? Jakie nowe akty prawne powinny poprzedzić termin przystąpienia do strefy euro? Kto jest za rozwiązaniem, że najpierw trzeba zmienić konstytucję, a następnie dostosowywać warunki finansowe, takie jak poziom deficytu budżetowego, inflacji, stopy procentowe i dług publiczny? Kto popiera pogląd, że należy podążać śladami Słowenii, która najpierw ustaliła datę przejścia na euro, a następnie zmieniła prawo i dostosowała warunki ekonomiczne?

Katarzyna Żaczkiewicz-Zborska

Więcej: Gazeta Prawna 3.07.2008 (129) - str. 15