Praktyczny wymiar tej dyskusji nadaje obecnie komisja Przyjazne Państwo, która pracuje nad usunięciem absurdalnych bądź niesprawiedliwych przepisów. Jednym z takim niesprawiedliwych przepisów, którym komisja ta powinna się zająć, jest krótszy termin do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty w relacji do dłuższego terminu przedawnienia zaległości podatkowej. Pierwszy termin jest dla podatnika, a drugi dla organu podatkowego.

W sytuacji, gdy podatnik kwestionuje zasadność (lub wysokość) pobrania przez płatnika podatku prawo do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty wygasa po upływie 5 lat od dnia:

• pobrania przez płatnika podatku nienależnie lub w wysokości większej od należnej,
• uprawomocnienia się decyzji o uchyleniu lub zmianie decyzji, na podstawie której płatnik dokonał obliczenia podatku.

Jeśli zaś podatnik sam kwestionuje zasadność wpłaconego przez siebie podatku to prawo do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty wygasa po upływie 5 lat od dnia złożenia zeznania (deklaracji). Jeśli zaś podatnik nie będąc obowiązanym do składania zeznań (deklaracji), dokonał wpłaty podatku nienależnego lub w wysokości większej od należnej prawo do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty wygasa po upływie 5 lat od dnia, w którym dokonał wpłaty podatku. Przykładowo jeśli podatnik wpłacił nienależnie podatek od czynności cywilnoprawnych oraz złożył deklarację na ten podatek w czerwcu 2003 r. to w lipcu 2008 r. już nie będzie mógł złożyć wniosku o stwierdzenie nadpłaty. Inaczej będzie się tu jednak przedstawiała kwestia przedawnienia podatku o czynności cywilnoprawnych należnego za czerwiec 2003 r. Zgodnie z ordynacją podatkową zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Zatem to zobowiązanie przedawni się w dniu 31 grudnia 2008 r.

Również, w przypadku podatków dochodowych, prawo do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty wygasa po upływie 5 lat od dnia złożenia zeznania (deklaracji). To zaś oznacza, że prawo do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty za 2002 r. wygasło z końcem marca (w podatku dochodowym od osób prawnych) lub kwietnia (w podatku dochodowym od osób fizycznych) 2008 r. Jednak ewentualna zaległość za ten rok przedawni się dopiero wraz z końcem grudnia 2008 r. Wynika to z tego, że termin płatności podatku dochodowego od osób fizycznych za 2002 r. upływa ostatniego kwietnia 2003 r. A termin przedawnienia liczy się od końca roku, w którym upłynął termin płatności podatku. Innymi słowy organ podatkowy może przyjść to takiego podatnika np. na jesieni 2008 r. podczas, gdy podatnik już nie ma prawa do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty. Okazuje się jednak, że jeśli taka nadpłata rzeczywiście było to możemy nawet cieszyć się z wszczętej kontroli podatkowej, gdyż droga od odzyskania nadpłaconego podatku otworzy nam się na nowo z chwilą wydania decyzji wymiarowej przez organ podatkowy. W takiej bowiem decyzji organ jest zobowiązany do określenia wysokości zobowiązania w prawidłowej kwocie. Jeśli zdaniem podatnika taka decyzja nie uwzględni nadpłaconego podatku to będzie mógł ją zaskarżyć do Dyrektora Izby Skarbowej a następnie do sądu.

Co w sytuacji gdy prawo do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty wygaśnie a organ nie rozpocznie z urzędu kontroli podatkowej za nieprzedawniony rok. Najlepiej wówczas zwrócić się do organu podatkowego z wnioskiem o wszczęcie postępowania podatkowego na wniosek i wydanie decyzji określającej podatek za dany rok.

Marek Kolibski
Doradca podatkowy
Manager w Ożóg i Wspólnicy