Wywiadownia gospodarcza Creditreform Polska od lat z powodzeniem korzysta z autorskiego systemu wczesnego ostrzegania o bankructwie - tzw. IWO (Indeks Wczesnego Ostrzegania), dzięki któremu przedsiębiorca może się dowiedzieć, jaka jest kondycja danego klienta i czy nie grozi mu bankructwo.

Potrzeba tworzenia i udoskonalania systemów wczesnego ostrzegania o bankructwie przedsiębiorstw jest dziś bezdyskusyjna. Dzięki odpowiedniej kombinacji wskaźników ekonomicznyco-finansowych charakteryzujących jednostkę gospodarczą można z dużym prawdopodobieństwem przewidzieć jej bankructwo. Ta nowoczesna forma zarządzania ryzykiem jest jeszcze w Polsce mało popularna.

Istotnym aspektem analizy wskaźnikowej standardowych sprawozdań finansowych, w tym przede wszystkim bilansu, jest wykrycie w przedsiębiotrstwach ewentualnych tendencji do niewypłacalności i bankructw. Wczesne ich zidentyfikowanie pozwala nie tylko im przeciwdziałać, ale również minimalizować ryzyko współpracy handlowej.

Mnogość istniejących wskaźników może stać się barierą w sprawnym posługiwaniu się się nimi. Problematyczna może też być kwestia doboru odpowiednich wskaźników do oceny konkretnego przedsiębiorstwa i warunków w jakich ono działa. Odrębna analiza każdego przypadku jest więc niezwykle czasochłonna, a wydłuzenie czasu przetwarzana informacji, może spowodować spóźnienie wyniku analizy.

IWO, czyli rating przedsiębiorstwa jest zintegrowanym systemem, który powstaje w opraciu o syntetyczną analizę danych ze sprawozdań finansowych (bilans oraz rachunek zysków i strat). Wartość jaką przybiera IWO określa stabilność finansową firmy i prawdopodobieństwo osiągniecia niewypłacalności przez przedsiębiorstwo.

Rating IWO przybiera następujące wartości literowe:

 

Wartość	Opis kondycji badanej firmy
AA	bardzo dobra kondycja
A	dobra kondycja
BB	średnia kondycja
B	słaba kondycja
C	zła kondycja, duże ryzyko bankructwa
CC	bardzo zła kondycja, przesłanki o bankructwie

Systemy wczesnego ostrzegania o bankructwie przedsiębiorstw oparte na danych ekonomiczno-finansowych wykazują się wysoką skutecznością, jeśli są odzwierciedleniem rzetelnych i wiarygodnych informacji.

- Problemem, z punktu widzenia identyfikacji są i będą upadłości podmiotów gospodarczych wywołane czynnikami pozaekonomicznymi (np. defraudacja, celowa działalność na szkodę spółki, przestępstwo gospodarcze, itp.). Jak każdy system oparty na danych ekonomiczno-finansowych, również IWO może nie zadziałać w przypadku zaplanowanego przestępstwa gospodarczego. Szczególnie trudno jest dotrzeć do prawdziwych informacji, jeśli firma stosuje tzw. kreatywną (podwójną) księgowość i publicznie składa fałszywe zeznania - mówi Prezes wywiadowni gospodarczej Creditreform Polska, Stanisław Wojtaszek.

Rating IWO jest obliczany na podstawie różnych elementów rocznych danych finansowych, a zatem w przypadku publikacji nowych wyników, zostaje skorygowana ocena prognostyczna. Rating będzie przybierał nową wartość średnio co 12 miesięcy, wraz ze złożeniem nowych danych finansowych przez przedsiębiorcę.

IWO jest dostępny niestety tylko dla firm polskich (gdyż uwzględnia zróżnicowanie jednostek gospodarczych charakterystycznych dla polskiego rynku) i aktualnie tylko on-line. Indeks Wczesnego Ostrzegania cechuje funkcja prognostyczna, która opiera się nie tylko na aktualnych danych finansowych, lecz także na doświadczeniach lokalnego (krajowego) rynku.

- Badania Creditreform wykazują, że oznaki pogarszającej się sytuacji przedsiębiorstwa, obarczonej wysokim prawdopodobieństwem bankructwa są dostrzegalne przynajmniej z rocznym wyprzedzeniem. Zamawiając archiwalne dane finansowe, można porównać historyczną wartość ratingu IWO z najnowszym wynikiem. Daje to jeszcze lepszy obraz działalności przedsiębiorstwa. Już w kilka sekund można ocenić sytuację firmy na przestrzeni lat, wystarczy tylko porównać wartości wskaźnika, aby wiedzieć, czy kondycja sprawdzanej firmy jest stabilna lub czy jej sytuacja z biegiem lat się polepsza albo pogarsza - wyjaśnia Prezes wywiadowni gospodarczej Creditreform Polska, Stanisław Wojtaszek.

Studium przypadku

Hellena S.A.

Sąd w Kaliszu zadecydował o upadłości Helleny w 2004 roku. Następnie wydał postanowienie zmieniające upadłość z możliwością zawarcia układu na upadłość obejmującą likwidację majątku i ustanowił syndyka. Hellena była jednym z największych w kraju producentów wód mineralnych i soków. Przedsiębiorstwo zostało zamknięte, a wszyscy pracownicy otrzymali wypowiedzenia.

Kłopoty finansowe kaliskiej spółki zaczęły się kilka lat wcześniej, nastąpił znaczny spadek sprzedaży i tym samym przychodów. Banki odmówiły Hellenie udzielenia kredytów na bieżącą działalność. Przez to sytuacja stała się dramatyczna.

Latem 2007 roku Jutrzenka S.A. nabyła majątek Helleny. Do momentu ogłoszenia upadłości Indeks Wczesnego Ostrzegania o bankructwie (rating) dla spółki Hellena przedstawiał się następująco:

• 31.12.2005 r. - CC (bardzo zła kondycja, przesłanki o bankructwie)
• 05.07.2005 r. - CC
• 31.12.2004 r. - CC
• 31.12.2003 r. - C  (zła kondycja, duże ryzyko bankructwa)
• 31.12.2002 r. - C )*

)*dane bilansowe Creditreform Polska

Air Polonia

5 grudnia 2004 r. Air Polonia zawiesiła wszystkie loty i wstrzymała sprzedaż biletów. Tak zasygnalizowano zbliżające się bankructwo firmy. Samoloty Air Polonia mogłyby nadal latać, gdyby spółka nie popadła w  26 milionowe długi. Pomimo to samoloty Air Polonii latały w prawie 90% pełne. Po ogłoszeniu bankructwa "na lodzie" zostało 53 tysiące pasażerów posiadających rezerwacje na tanie przeloty. "Upadliśmy, bo nagle wycofał się inwestor, który miał nam dać pieniądze" - tak skomentował upadłość spółki prezes Jan Litwiński. Jednak jak wynika z danych Creditreform nic nie stało się nagle.

Indeks Wczesnego Ostrzegania o bankructwie dla firmy Air Polonia przed ogłoszeniem upadłości wyglądał następująco:

• 31.12.2003 r. - CC (bardzo zła kondycja, przesłanki o bankructwie)
• 31.12.2002 r. - CC
• 31.12.2001 r. - CC )*

)* dane bilansowe Creditreform Polska

Erna Grońska

Creditreform Polska