Umiejętność rozwiązywania problemów podatkowych wydaje się być "wiedzą tajemną", zarezerwowaną dla szczególnie uzdolnionych członków społeczeństwa (niekoniecznie kończących studia wyższe). Tymczasem prawda jest znacznie prostsza - istnieje bowiem znaczna grupa typowych zadań i problemów obliczeniowych, które może rozwiązać praktycznie każdy. Wystarczy znać mechanizm obliczeń i mieć dostęp do aktualnych przepisów prawnych.

Mnóstwo mechanizmów obliczeń, pytań i testów z zakresu ordynacji podatkowej, podatku dochodowego od osób prawnych fizycznych, od osób fizycznych oraz podatku od towarów i usług VAT znajdziesz w książce "Rachunkowość podatkowa. Zadania. Pytania. Testy" K. Winiarskiej i K. Startek (Wydawnictwo C.H. Beck, 2008). Oto kilka z nich.

Zadanie 1

Janusz Mizera nie wpłacił do dnia 30 kwietnia 2008 r. podatku należnego z rozliczenia dochodów za 2007 r., ponieważ nie posiada niezbędnej kwoty. Z jakich form pomocy może skorzystać Janusz Mizera? 

Odpowiedź 1

Janusz Mizera może wystąpić do naczelnika urzędu skarbowego z wnioskiem o rozłożenie zapłaty podatku na raty lub odroczenie płatności. We wniosku złożonym do 30 kwietnia powinien wskazać przyczynę takiej prośby. Jeżeli naczelnik urzędu skarbowego rozłoży zapłatę podatku na raty lub odroczy termin płatności podatku, pobierze od podatnika opłatę prolongacyjną w wysokości połowy stawki odsetek za zwłokę (13,5%).

Niewywiązywanie się z płatności podatków spowoduje obowiązek zapłaty odsetek za zwłokę. Długotrwałe uchylanie się od płatności podatku powoduje odpowiedzialność karnoskarbową. Podstawową karą jest w takim wypadku grzywna w wysokości od jednej dziesiątej do dwudziestokrotnej wysokości minimalnego wynagrodzenia (2008 r. - 1 126 zł) lub mandat karny w wysokości nieprzekraczającej dwukrotności minimalnego wynagrodzenia.

Zadanie 2

Tomasz Borkowski ma wątpliwości w sprawie zaliczenia wydatku do kosztów uzyskania przychodów. Oczekuje odpowiedzi od organu podatkowego. Do kogo może zwrócić się Tomasz Borkowski?

Odpowiedź 2

Interpretacje podatkowe od 1 lipca 2007 r. wydaje minister finansów za pośrednictwem czterech izb skarbowych:

• Izby Skarbowej w Bydgoszczy, właściwej dla województw: kujawsko-pomorskiego, podlaskiego, pomorskiego, warmińsko-mazurskiego, zachodniopomorskiego,
• Izby Skarbowej w Katowicach, właściwej dla województw: małopolskiego, opolskiego, podkarpackiego, śląskiego, świętokrzyskiego,
• Izby Skarbowej w Poznaniu, właściwej dla województw: dolnośląskiego, lubuskiego, wielkopolskiego,
• Izby Skarbowej w Warszawie, właściwej dla województw: lubelskiego, łódzkiego, mazowieckiego oraz dla podatników mających miejsce zamieszkania lub siedzibę za granicą.

W celu uzyskania odpowiedzi należy wypełnić wniosek o wydanie interpretacji ORD-IN, wysłać go do właściwej izby skarbowej oraz uiścić opłatę w kasie organu lub na konto bankowe w ciągu 7 dni od dnia złożenia wniosku w kwocie 75 zł. Odpowiedź powinna być udzielona w ciągu 3 miesięcy.
 
Zadanie 3

Andrzej Zimny likwiduje działalność z powodu wyjazdu za granicę. Nie ma warunków na przechowywanie ksiąg podatkowych. Jakie sankcje grożą Andrzejowi Zimnemu za nieprzechowywanie ksiąg podatkowych?

Odpowiedź 3

Sankcje za nieprzechowywanie ksiąg podatkowych według kodeksu karnego skarbowego są następujące:

• kara grzywny do 240 stawek dziennych za nieprzechowywanie:
  - księgi rachunkowej,
  - podatkowej księgi przychodów i rozchodów,
  - ewidencji oraz rejestru,
  - zapisu kasy rejestrującej.

Ustalając stawkę dzienną sąd bierze pod uwagę dochody sprawcy, jego warunki osobiste, rodzinne, stosunki majątkowe i możliwości zarobkowe. Stawka dzienna nie może być niższa od 1/30 części minimalnego wygrodzenia ani też przekraczać jej czterystu-krotności (min. wynagrodzenie w 2008 r. - 1 126 zł).

Zadanie 4

Danuta Mądra likwiduje działalność gospodarczą i nie wie co zrobić z dokumentacją firmy. Jak długo należy przechowywać dokumentację podatkową?

Odpowiedź 4

Do końca 2013r. należy przechowywać dokumenty związane z zobowiązaniem podatkowym za 2007r. Jednocześnie w 2007 roku może wystąpić kontrola prawidłowości rozliczeń podatkowych nawet od 2001r.

Podatnicy zobowiązani do prowadzenia ksiąg podatkowych przechowują księgi i związane z prowadzeniem dokumenty przez 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Według definicji przyjętej w ustawie Ordynacja podatkowa, księgami podatkowymi są: księgi rachunkowe, podatkowe księgi przychodów i rozchodów oraz ewidencje i rejestry.

Taki sam okres przechowywania dokumentów dotyczy podatników VAT. Zobowiązani są oni przechowywać oryginały i kopie faktur oraz faktury korygujące, a także ich duplikaty do czasu upływu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego.

Podobnie, jeśli chodzi o osoby fizyczne rozliczające podatek dochodowy PIT. W praktyce na podatnikach spoczywa obowiązek gromadzenia kserokopii nie tylko zeznań rocznych, ale również dokumentów potwierdzających wydatki odliczone w ramach ulg podatkowych, wydatki zaliczone do kosztów uzyskania przychodu - a nieuwzględnione w drukach PIT przesyłanych przez płatników, a także inne dokumenty uzyskane od organów związane z procedurą podatkową.

Warto zaznaczyć, że w przypadku likwidacji osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej należy powiadomić pisemnie właściwy organ podatkowy o miejscu przechowywania dokumentów podatkowych najpóźniej ostatniego dnia działania tych podmiotów.

Zadanie 5

Spółka z o.o. ALFA w dniu 25 lutego 2008r. złożyła deklarację podatkową VAT-7, wykazując zobowiązanie podatkowe w kwocie 15 000 zł. Ze względu na sytuację finansową firmy wpłata nie została dokonana w terminie płatności, tj. do dnia 25 lutego, lecz dopiero 10 marca 2008r.  Należy ustalić kwotę odsetek od należności budżetowych.

Odpowiedź 5

Odsetki należy liczyć od dnia 26 lutego 2008r. do 10 marca 2008r. Razem jest to 14 dni.

Obliczenia należy wykonać według wzoru:

odsetki = KZ x L x O / 365

gdzie:
KZ - kwota zaległości,
L - liczba dni zwłoki,
O - stawka odsetek za zwłokę w stosunku rocznym,
365 - liczba dni w roku

W przykładzie spółki ALFA kwota odsetek wyniesie 15 000 x 14 x 13,5% / 365 = 77,67 zł.

Po zaokrągleniu odsetki wyniosą 78 zł.

Wysokość odsetek zależy od wielu czynników m.in. od okresu zaległości. Odsetki liczy się od dnia następnego po dniu, w którym podatnik miał obowiązek uiścić zobowiązanie i liczone są do dnia spłaty zadłużenia.

Obowiązują przy tym pewne dodatkowe zasady:

• jeżeli termin spłaty podatku przypada w sobotę lub w dzień ustawowo wolny od pracy, to ostateczny dzień zapłaty podatku przesuwa się na pierwszy dzień "roboczy", zatem odsetki nalicza się od dnia następnego po tym dniu,
• ostatnim dniem za który podatnik musi zapłacić odsetki jest dzień, w którym reguluje zaległość - czyli jeżeli wpłaty zaległości dokonuje się np. w dniu 10 marca 2008r., za ten dzień również należy zapłacić odsetki.

Mariusz Ludwiński