Rzetelna wycena wartości nieruchomości powoduje, że sprzedający i kupujący są pewni, iż ustalona cena nieruchomości jest optymalna i rzetelna.

Uprawnienia na wyłączność

Zawód rzeczoznawcy majątkowego jest uregulowany m.in. w ustawie z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, ustawie z 24 marca 1920 r. o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców, ustawie z 26 marca 1982 r. o scalaniu i wymianie gruntów.

Wyłącznie rzeczoznawca majątkowy ma prawo do ustalenia wartości nieruchomości. Określa ją na podstawie rodzaju i położenia nieruchomości, stanu technicznego, funkcji wyznaczonej dla niej w planie miejscowym, stopnia wyposażenia w urządzenia infrastruktury, stanu jej zagospodarowania itp. w formie operatu szacunkowego.

Z usług takiego specjalisty korzysta się m.in. wtedy, gdy istnieje potrzeba ustalenia ceny kupna-sprzedaży danej nieruchomości, aktualizacji opłat za użytkowanie wieczyste do ustalenia amortyzacji nieruchomości czy wielkości opłat skarbowych (podatek od spadków i darowizn lub od czynności cywilno-prawnych). Z usług rzeczoznawcy trzeba skorzystać także wtedy, gdy zachodzi konieczność obliczenia odszkodowania za wywłaszczenie czy za szkody, a także gdy trzeba ustalić wysokość ubezpieczenia.

Rzeczoznawca majątkowy może sporządzać opracowania i ekspertyzy niestanowiące operatu szacunkowego, jeśli dotyczą one m.in. rynku nieruchomości oraz doradztwa w zakresie tego rynku, efektywności inwestowania w nieruchomości i ich rozwoju, skutków finansowych uchwalania lub zmiany planów miejscowych lub oznaczenia przedmiotu odrębnej własności lokali.

Odbiorcami wyceny są na przykład osoby fizyczne, banki, urzędy, sądy, firmy, przedsiębiorstwa i inne podmioty.

Przede wszystkim niezależność

Zamawiający zleca rzeczoznawcy majątkowemu sporządzenie operatu szacunkowego, opracowania lub analizy. Jednak rzeczoznawca nie jest związany żądaniami zamawiającego lub osób zainteresowanych wynikiem jego prac, szczególnie w sytuacji, gdy pozostawałyby one w sprzeczności z prawem lub standardami zawodowymi.

Ponadto rzeczoznawca nie może wyceniać majątku własnego, a także osób bliskich, nie może także wykonywać innych czynności z zakresu praktyki zawodowej, nie tylko wówczas, gdy wyraźnie zakazują mu tego przepisy, ale także wtedy, gdyby budziło to wątpliwości co do jego obiektywizmu. Dotyczy to również sytuacji, gdy rzeczoznawca pozostaje w stosunku zależności osobistej lub służbowej w odniesieniu do zamawiającego.

Co spowodowało zapotrzebowanie na specjalistów zajmujących się profesjonalną wyceną nieruchomości? Kto może zostać rzeczoznawcą? Kto nie może pracować jako rzeczoznawca? Czy na rzeczoznawcę jest nałożony ustawowy obowiązek ciągłego dokształcania? Skąd rzeczoznawca majątkowy czerpie informacje o nieruchomości?

Ewa Winiarska

Więcej: Gazeta Prawna 4.08.2008 (151) - str. 14